Májilis jyldy qorytyndylady

Bıznes damyp, kásipkerlik retteledi

Elimizde kásipkerlik qyzmetti retteýdi jetildirý jónindegi túzetýlerdiń aýqymdy toptamasyna Memleket basshysy bıylǵy 24 mamyrda qol qoıǵan bolatyn. Osynyń áserinen elimiz «Doing Business» halyqaralyq reıtınginde 8 pozısııaǵa kó­te­rilip, bıznesti damytý úshin neǵurlym qolaıly klımaty bar elder arasynan 28-orynǵa shyq­ty. 

Bul derekterdi Májiliste qa­ralǵan «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine bıznes-ortany damytý jáne saýda qyzmetin retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyna baılanysty baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov málimdedi. Onyń aıtýynsha, Elbasynyń Parlamenttiń tórtinshi sessııasynda bergen tapsyrmasy negizinde bıznes-ortany odan ári damytý jáne saýda qyzmetin jetildirý jalǵasa bermek. Máselen, atalǵan zań jobasynda 38 zańnamalyq aktige shamamen 300 túzetý kózdelýde jáne ol jalpy alǵanda 2 bloktan turady. 

– Birinshi blok «Doing Bu­siness» halyqaralyq reıtınginde Qazaq­stan­nyń pozısııasyn odan ári jaqsar­týǵa baǵyttalǵan. Ekin­­shi blok elek­trondy jáne bır­jalyq saýdany, agroóner­kásiptik keshendegi ishki saýdany retteýdi jetildirýdi, sondaı-aq syrt­qy saýda qyzmetin retteý máse­lelerinde ulttyq zańnamany ún­destirýdi kózdeıdi, – dedi T.Sú­leımenov. 

Naqtyraq aıtqanda, osy qu­jat boıynsha elektr energııasyn jarııa oferta qaǵıdattary negi­zinde jetkizýge arnalǵan shart jasasý múmkindigin zańna­malyq deńgeıde qaraý, kom­pa­nııalarǵa shotty ashqan kezden bastap ony qashyqtyqtan paı­da­lanýǵa ruqsat berý, ja­ýap­ker­shiligi shekteýli se­rik­testik­terde shıelenisken jaǵ­daılar­dy sheshý máselelerin reglamentteý jáne tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemelerdi túzetpesten, jobalaý-smetalyq qujattamany túzetýdi júzege asyrý usynylǵan. 

– Memleket basshysynyń ınves­tı­sııalyq tartymdylyqty arttyrý jó­nindegi tapsyrmasyn iske asyrý maq­satynda «Astana – jańa qala» arnaıy eko­nomıkalyq aımaǵynyń qaty­sý­­shy­lary arasynda ónimdi ótki­zý kezinde aınalymdardy QQS-dan bosatý usynylady. Sondaı-aq arnaıy ekonomıkalyq aı­maq aýmaǵynda taýarlardy ótki­zý kezinde QQS-nyń nóldik mólsher­lemesin qol­da­nýdy tańdaý qu­qyǵy beriledi, – dedi Ulttyq eko­nomıka mınıstri. 

Mınıstrdiń aıtýyna qara­ǵanda, qazir salyqtyq ákimshi­len­dirý sheń­ber­in­de «Vırtýal­dy qoıma» modýli jáne «Elek­trondy shot-faktýralar» aqpa­rat­tyq júıesi engizilýde. Son­daı-aq onlaın baqylaý-kassa ma­shınalaryn barlyq jerde paıda­lanýdyń merzimin 2024 jyldan 2020 jylǵa aýystyrý kózdelgen. 

T.Súleımenov zań jobasy qabyl­dan­ǵannan keıin oryn alýy tıis oń ózge­risterdi de tizip shyqty. Máselen, naryq­tyq baǵa, taza básekelestik jáne bıznes sýbektileriniń saýda bırjasyna erkin qol jetkizýi esebinen qalyptastyrylǵan baǵa uǵymy engizildi.

Sondaı-aq tıimsiz deldaldar men dıl­er­lerdi lısenzııalaý ınstıtýty bol­maıdy. Bul rette bırjalarda akkredı­ta­sııalaý ınstıtýtyn saqtaý jáne ká­siptik ózin ózi retteý esebinen bıznes-qa­ýymdastyqtyń jaýapkershiligi kúsheıedi.

Zań jobasynda agroónerkásip sek­toryndaǵy saýda-sattyq máselelerine kóp kóńil bólingen. Onyń ishinde turaq­tandyrý qorlarynyń qyzmetine kóbirek ıkemdilik engizý boıynsha normalar kózdelgen. Atap aıt­qanda, ÁKK satyp alynatyn taýar­dyń sanyn, sondaı-aq keıin ony satý ýaqytyn óz betinshe aı­qyn­daý boıynsha ókilettikteri keńeıedi.

Jalpy alǵanda, zań jobasy kásip­ker­lik qyzmetti qoldaýǵa, bıznes shyǵys­taryn qysqartýǵa, ınvestısııalyq tar­tym­dylyqty art­tyrýǵa jáne saýda ın­fra­qu­­ry­lymyn keshendi damytýǵa baǵyt­­talǵan.

Qujat depýtattardyń saýaldary men talqylaýlarynan soń tolyq maquldandy. Al qalys qalǵan nemese jetildirilmegen normalar ekinshi oqylymǵa deıin túze­tilýi tıis.

Jalpy otyrysta depýtattar «Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııany ratı­fıkasııalaý týraly», «2014 jylǵa 29 mamyrdaǵy Eýra­zııalyq ekono­mıkalyq odaq týraly shartqa ózge­ris engizý týra­ly hatta­many ratıfıka­sııalaý týraly», «Eýrazııalyq ekono­­mı­kalyq odaqtyń úshinshi mem­le­ketter­men, halyqaralyq uıym­dar­men nemese ha­lyq­aralyq ınte­gra­sııalyq birlestikter­men halyq­aralyq sharttary týraly keli­simdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobalaryn maquldap, taǵy basqalary boıynsha qorytyndy ázirleıtin boldy. 

Atqarylǵan is kóp, aldaǵy mindetter de az emes

Bıylǵy jyldyń sońǵy jal­py otyrysynda Májilis Tór­aǵasy Nurlan Nyǵmatýlın sessııa bastalǵan tórt aıdan beri at­qa­rylǵan jumystar boıynsha qo­rytyndy jasady. 

Palata Tóraǵasy atap ótken­deı, depýtattyq korpýs óz ju­my­synda eń aldymen, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sessııa­nyń ashylýynda jáne bıylǵy Joldaýda bergen tapsyrmalaryn basshylyqqa aldy. 

Qyrkúıek aıynda tórtinshi sessııany ashqan Elbasy eli­mizdiń odan ári syndarly eko­nomıkalyq-áleýmettik damýyn sapaly zańna­malyq qamtamasyz etýge basa nazar aýdarǵan bolatyn. 

Prezıdent tapsyrmasyn jú­ze­ge asyra otyryp, Májilis depýtattaryna sessııa bastalǵanda 82 zań jobasy usynylyp, onyń 40-y maquldanyp, 21-ne Mem­le­ket basshysy qol qoıyp, olar kúshine endi. 

Májilis depýtattary Elba­synyń tapsyrmasy boıynsha eń aldymen barlyq qazaq­standyqtardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa jáne eldiń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan zań jobalaryna nazar aýdardy, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Májilis Tóraǵasy tórtinshi sessııa­nyń alǵashqy kúninen bastap depýtattyq korpýstyń belsendi jumys atqarǵanyn atap ótip, aldaǵy ýaqytta da Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn zańnamalyq qamtamasyz etýge baǵyttalǵan aýqymdy jumys turǵanyna toqtaldy. 

– Sessııa bastalǵaly 7 «Úki­met­tik saǵat», Parlamenttik tyń­daý, 7 Májilis komıtetteriniń kósh­peli otyrystary, 3 halyq­aralyq konferensııa ótti. Buǵan qosa, saılaýshylarmen jumys isteý, tıimdi «keri baılanysty» ornatý biz úshin óte mańyzdy, – dedi N.Nyǵmatýlın. 

Sondaı-aq Prezıdenttiń bıyl­ǵy Joldaýyn jarııa etkennen keıin, Májilis depýtattary halyq­pen kezdesý úshin óńirlerdi aralaýǵa shyqty. 

– Búginde Májilis qaraý­ynda taǵy da 40-tan astam zań jo­basy bar. Osy qujattardyń barly­ǵyn sessııamyzdyń so­ńyna deıin jan-jaqty talqy­lap, joǵary deńgeıde qabyl­daýymyz qajet. Sebebi Elba­sy­myz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tapsyrmalaryn sapaly zańdarmen qamtamasyz etý, ol – bizdiń bas­ty maqsatymyz. Sondyqtan barlyq fraksııa depýtattary ádettegideı bir­lesip tıimdi, belsendi jáne nátıjeli qyz­met atqarýymyz kerek, – dedi N.Nyǵ­matýlın.

Nurlan Nyǵmatýlın árip­testerine belsendi jáne bir­lesken zańnamalyq qyzmet úshin alǵysyn bildirip, kele­si jyly barlyq fraksııalardyń úı­­les­tirilgen jáne kásibı ju­mysy arqasynda depýtattar, Parlament Májilisi Mem­leket basshysynyń strategııalyq ba­ǵytyna sapaly jáne tıimdi zań­na­malyq qoldaý kórsetetinine senim bildirdi.

Tutastaı alǵanda, Májilis depýtattary tórtinshi sessııanyń basynda ózin ózi eńbekpen qamtý, kepildendirilgen medısınalyq kómektiń jańa modelin engizý, memlekettik satyp alý jáne kva­zı­memlekettik satyp alý máse­le­lerine baılanysty zań jobalaryn maquldady. Sonymen birge «Tabıǵı monopolııalar týraly» jáne «Kınematografııa týraly» zań jobalary da depýtattar tarapynan qoldaý tapty.

Memleket basshysynyń Jol­daýyn júzege asyrýdy tolyq­qandy qarjy­lan­dyrý úshin depýtattar elimizdiń basty qarjy qu­jaty – «2019-2021 jyl­dar­ǵa arnal­ǵan respýblıkalyq bıýd­jet týraly» zań jobasyn ma­qul­dady. Máji­­lis Tóraǵasy atal­ǵan qujatty talqy­laý bary­synda bólingen bıýd­jet­tik qar­jylardy tıimdi ıge­rýdiń mańyz­dylyǵyn, árbir tıyn maqsatty túrde qazaqstan­dyq­tardyń ál-aýqatyn kóterýge qyzmet etý­ge tıis ekendigin atap ótti. Son­daı-aq palata Tóraǵasy árbir zań jobasy Májiliste qyzý tal­qy­lanyp, muqııat qaralyp, halyq­tyń ıgi­li­gine jumys isteý kerektigine toq­taldy.

Sessııa bastalǵannan beri qu­zyrly memlekettik organdarǵa 95 depýtattyq saýal joldanǵan. 

Qazirgi ýaqytta Májilis depýtattary Turǵyn-úı qurylysy, memlekettik qyzmet kórsetý, basqa da máselelerge qatysty zań jobalarymen jumys isteýde.

2019 jyly Májilis Elbasy min­det­terin zań jaǵynan qamtama­syz etýdi jalǵastyratyn bolady. Depýtattardyń zań shyǵar­ma­shylyq jumysy oqýshylar men muǵalimderdiń júktemesin tómen­detý, ekologııa máseleleri boıynsha zańnamaǵa ózgerister engizý baǵyttarynda bolmaq. Sondaı-aq bıznes ortany damytý jáne saýda qyzmeti men týrızm máseleleri bas­ty nazarda bolady.  

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»