Ádebıet • 29 Qańtar, 2019

Kákishuly qadiri

780 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaq ádebıeti tarıhy men synynyń tarıhyn zerdeli zerttegen aıtýly ǵalym Tursynbek Kákishuly týraly professor Jandos Smaǵulovtyń ǵumyrnamalyq kitabyn paraqtap otyrǵanda oqymystynyń búkil ómir joly kóz aldyńnan ótedi.

Kákishuly qadiri

Bul jınaqta onyń balalyq shaǵynan bastap azamattyq qa­lyptasý kezeńi, ǵylym sala­syndaǵy izdenisteri, sonyń nátı­jesinde talantymen tanylýy, ardyń isi sanalatyn ádebıettegi nebir daý-damaılarda shynaıy pikirin jetkizip, jetelilik ta­nytqan sátteri, adaldyqtyń tý­yn kótere júrip shyqqan bıigi, sákentanýǵa qosqan úlesi, tul­ǵalyq dárejege jetken ómir jo­ly qamtylǵan.

Ǵalymnyń ǵylym jolyndaǵy jetken bıigi az emes. Áıtse de muny taǵy da óz pikirimen aı­qyndaı túselik. «Adal eńbekpen alatyn ataqtyń bárin aldym, al qýlyq-sumdyqpen, saılaýmen keletin ataqtar mende joq. Solardy almadym dep onsha basym da aýyrmaıdy», degen eken.

Aqıqatynda professor Tur­synbek Kákishulynyń ǵylym jolynda kórgen qıyndyqtarynyń da az emestigin kitap avtory jan-jaqty kórsetken. Aı­ta­lyq, qa­zaqtyń uly jazýshylary Muh­tar Áýe­zovtiń jo­ǵary ba­ǵasyn alyp, ǵylymı ju­mysyn qor­ǵaý kezinde Sábıt Muqanovtyń opponent bolyp, onyń ádebıet tarıhyn zertteýdegi eńbekterin joǵary baǵalaýy, kórnekti áde­bıettanýshylar E.Ysmaıylov pen N.Ǵabdýllınniń árqashan zert­teý jumystaryna baǵyt-baǵ­dar berip otyrýy zertteý jo­­­lyndaǵy alǵyrlyǵyn bilgen­dikten bolsa kerek.

Ádebıet tarıhy men syn­nyń tarıhyn zertteı júrip, Sáken Seıfýllın aqtalǵan jyldardan keıin, ol týraly onnan astam kitap jazýy, sóıtip sákentanýǵa qomaqty úles qosýy, Sábıt Muqanovtyń, ózge de qa­lamgerlerdiń shyǵarmalaryna te­reń taldaý jasaýy, za­man bol­mysyn aıqyn berýi zer­de­li ǵalymnyń eńbekqor­lyǵyn kórsetedi.

Ǵumyrnamalyq kitaptaǵy alýan túrli kezeńderdiń oqıǵasyn ǵulama ǵalymnyń ómir jolyna, eńbekterine súıene otyryp taldaý ózge azamattardyń pikirlerin eskerý arqyly jan-jaqty kórinedi.

Sóz túıinine kelsek, Muhtar Áýezov onyń ǵylymı eńbegine toqtalǵanda bura tartpaı: «Du­rys istegensiń. Esti adam solaı jasaǵany jón. Ásirese, bárin ózim taptym, ózim aıttym dep keýde soǵar kóke qyrttar kóbeıip barady. Eshkimge elpildemeı, jalynyp-jalbańdamaı júrge­nińe syrttaı rıza edim, myna pikirleriń qomaqty eken, shyraǵym. Eshkimnen ımenbe, jaqtaýshy bolmasa da, qalys qalatynyna sene ber, úndemeıdi eshkim de», depti. Osynyń ózi Tursynbek Kákishulynyń búkil beınesin dáıektep tur emes pe? Al Sábıt Muqanov dıssertasııasyna jetekshilik jasap, túıin sózin aıtqanda: «Ǵylymǵa kele­tinder osy Tursynbekteı bola­tyn bolsa, ataq-dárejeni qınal­maı-aq bere berińder», degen.

Mine, ǵalymnyń ǵula­malar­dan alǵan batasy osylaı bolsa, myna kitap sony aıdaı aıqyn kórsetip, qazaq ǵylymyna ózindik úles qosqan tulǵanyń bolmysyn jan-jaqty ashqanymen aıryqsha.

Súleımen MÁMET,

«Egemen Qazaqstan»