Al 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan onkologııalyq aýrýlarmen kúresýdiń Keshendi jospary 4 baǵytty qarastyrady:
1. Qaýip faktorlarynyń profılaktıkasy jáne basqarý
2. Joǵary tıimdi erte dıagnostıkalaý
3. Onkologııalyq kómek kórsetýdiń ıntegraldaý modelin engizý
4. Ǵylym men kadrlyq áleýetti damytý
2018 jyldyń qorytyndysy boıynsha qaterli isikke shaldyǵý 100 myń turǵynǵa shaqqanda 195,7 boldy, ıaǵnı 35 753 adam dertti ekendigi jańadan anyqtalǵan.
Aýrýdyń qurylymynda birinshi oryndy sút bezi qaterli isigi (12,6%), ekinshi oryndy – ókpeniń qaterli isigi (9,9%), úshinshi oryndy – asqazan qaterli isigi (7,4%), 4 oryndy – jatyr moıny qaterli isigi men toq ishek qaterli isigi 4,7% alyp tur.
Onkologııalyq aýrýlardyń elektrondyq tiziliminiń kórsetkishtik málimeti boıynsha, qaterli isik aýrýlarynyń ólim deńgeıi 100 myń turǵynǵa shaqqanda 78,3 boldy (2017 jyly 93,3).
Sút bezi qaterli isigimen aýyryp, biraq 5 jáne odan kóp jyl ómir súrip kele jatqan onkologııalyq naýqastardyń úlesi 54,4%-ǵa deıin (ındıkator kórsetkishi –51,4%, 2017 jyly – 53,2%), jatyr moıny qaterli isigimen 55,5% deıin (ındıkator kórsetkishi -53,9%, 2017 jyly – 54,2%), kolorektaldy qaterli isigimen 45,4% deıin (ındıkator kórsetkishi – 43,1%, 2017 jyly – 43,7%) ósti.
Sondaı-aq, onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaý, ıaǵnı dıagnostıkalaý jaqsardy. Qaterli isikterdiń jańa jaǵdaılardyń jalpy qurylymynda 0-I satysy 26,2% -dy quraıdy (ındıkator kórsetkishi 24,1%, 2017- 24,7%).
Jáne 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan onkologııalyq aýrýlarmen kúres boıynsha Keshendi jospar sheńberinde onkologııalyq kómekti kórsetý standarttary jetildirilýde.
Oǵan qosa Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2018 jylǵy 11 mamyrda №255 «Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyǵyn» qurý týraly Qaýlysy qabyldandy.
О́ńirlerde (Almaty, Atyraý, Qyzylorda, Mańǵystaý, Ońtústik Qazaqstan oblystary), onyń ishinde MJÁ-ni tarta otyryp, onkologııalyq ortalyqtary bar kóp beıindi emhanalar salý jóninde másele qarastyrylýda.
Pallıatıvtik kómek jáne aýyrsynýǵa qarsy terapııa boıynsha jattyqtyrýshylardy daıarlaý jalǵasyn taýyp otyr. Iаǵnı, óńirlerdegi alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetý mamandary úshin onkologııalyq naýqastardy ońaltý jáne emdeý úshin jáne aýrýǵa ýaqytsha jeńildik beretin kómektiń psıhologııalyq aspektileri boıynsha 109 biliktilikti arttyrý kýrsy júrgizildi.
Obyrdy zerdeleý jónindegi halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyqty damytý úshin QazOjRǴZI men N.N. Petrov atyndaǵy onkologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýymen (Sankt-Peterbýrg qalasy), О́zbekstan Respýblıkasynyń Tashkent medısınalyq akademııasymen (Tashkent qalasy), Montreal Epiterapia Inc. arasynda ózara árekettesý jáne ózara ǵylymı yntymaqtastyq týraly memorandýmdar (kelisimder) jasaldy.
Jáne Kıngs Hells Ekonomıkspen, London Kıngs Kolledjimen (Ulybrıtanııa), Reseı Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń P.A. Gersen atyndaǵy Máskeý ǵylymı-zertteý ınstıtýtymen (Máskeý qalasy), Belarýsııa Respýblıkasynyń N.N.Aleksandrov atyndaǵy respýblıkalyq onkologııa jáne medısına radıologııasynyń ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵymen (Mınsk qalasy) akademııalyq yntymaqtastyq týraly kelisim jasalǵan.
Jatyr moıny obyryn týdyratyn adam papılloma vırýsyna (EPV) qarsy vaksınasııalaý qajettiligi týraly aqparat naýqany aıasynda 23 395 adamdy qamtyǵan 327 aksııa, medısına qyzmetkerleri úshin 8 oqytý semınary ótkizildi. QazRjRǴZI-da 17 biliktilikti arttyrý sıkli ótkizilip, 365 onkolog-dáriger daıarlandy, 513 alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetý medısınalyq qyzmetkeri oqýdan ótti.
Ekinshi kýrstyń 54 rezıdenti óz bilimderin jalǵastyrýda, 2018 jyly 48 rezıdent oqýǵa tústi. О́ńirlerde QazOjRǴZI-da rezıdentýrada oqyǵan 74 jas maman jumyspen qamtylǵan.
Jańa tehnologııalarǵa kelsek, QazOjRǴZI aıasynda, ıaǵnı Almatydaǵy alǵashqy onkologııalyq PET/KT ortalyǵy ashyldy. Túrli isikterge molekýlalyq-genetıkalyq testileý ádisteri engizildi. Laparoskopııalyq jedel aralasýlar júrgizilýde, endoskopııalyq otalar, qaterli isiktiń joǵary tehnologııaly sáýlelik terapııasy, dári-dármekpen emdeý sheńberinde, obyr ımmýnoterapııasy engizilip otyr.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
