Arshaly aýdanynda bizdiń óńirde buryn-sońdy bola qoımaǵan aıryqsha mándi joba júzege asyrylýda. Jańa jobanyń basty maqsaty – tamshylata sýarý tehnologııasyn engizý arqyly sýdy únemdeýdiń turaqty júıesin qalyptastyrý. Ysyrapshyldyqqa jol bermeıtin, qolda bardy qadirlep, durys tutynýdy baǵyt etip otyrǵan jobanyń tizginin, «Aqbota» qoǵamdyq qory men úkimetaralyq uıymdar ustap otyr. Búgingi tańda jańa joba osy aýdannyń alty eldi mekenin qamtıdy. Sóz arasynda jobany júzege asyrýǵa 16 myń adamnyń qatystyrylatynyn eskeretin bolsaq, jańalyqtyń aýqymy da janyńdy jadyratar edi. jalǵyz osy aýdanda ǵana emes, irgeles jatqan úsh aýdannyń turǵyndaryna aýyz sýdy únemdeý baǵytyndaǵy jańa tehnologııa negizderin oqytýǵa tartyp, aldaǵy ýaqytta Astananyń irgesindegi aýyldarda turatyn otyz myńnan astam adamdy aqparattandyrý mejelenip otyr.
–Keı-keıde jańsaq basqan qadamyńnan da úırenýge týra keledi,–deıdi «Aqbota» jobalyq qyzmetiniń jetekshisi Tatıana Nemsan,–2008 jyly Astana sý qoımasy strategııalyq nysan dárejesine ıe boldy. Árıne, bul sý qoımasynyń qanshalyqty mańyzdy ekenin bárimiz de túsinemiz. Biraq, arada kóp ýaqyt ótpeı, osy qadamnyń keıbir kóleńkeli tustary da kórinis bergendigin nesine jasyraıyq.
Jobalyq qyzmet jetekshisiniń aıtýyna qaraǵanda, aýyl turǵyndarynyń aýlasyndaǵy baý-baqshanyń kólemi eki ese kemip ketken. Al, aýyl turǵyndary úshin tabıǵattyń tartýynan qur qalý otbasylyq bıýdjetke qyrýar salmaq túsiredi. Jaz aılarynda atalmysh sý qoımasynan sý alý toqtatylysymen, Arnasaı aýylyndaǵy sý júıesine túsetin salmaq endigi arada úsh esege deıin kóbeıgen. Túsinikti bolýy úshin sál ǵana atarata aıta ketelik. Bul sý júıesi baý-baqshany sýarýǵa laıyqtalmaǵan. Osydan baryp sýdyń quny qasqaldaqtyń qanyndaı qymbattap ketti. Máselen, 0,12 gektar alqapty sýarý úshin jemis-jıdek ekken ár otbasy eki júz teńgege jýyq qarajat jumsaıdy. Ánsheıinde bolar-bolmas bolyp kóringen osy qarajatty bir aıǵa kóbeıtseńiz, alty myń, al, jazǵy tutas maýsym úshin 120 myń teńge tóleýińiz kerek. О́ıtip azaptanǵansha, bazardan satyp alǵan jaqsy emes pe? Buryn baý-baqsha egip kelgenderdiń yntasynyń tómendeýi osyndaı shyǵyndarǵa baılanysty. Mine, osy arada qoǵamdyq qor batyl qadamdar jasap, óz uıǵarymdaryn usynǵan. El ıgiligin molaıtýǵa arnalǵan baǵaly bastama memleket pen qoǵamdyq uıymdar tarapynan qoldaý tapty.
2009-2010 oqý jyldarynda Arnasaı aýylyndaǵy Vıacheslav orta mektebiniń eki jylyjaıyndaǵy kólemi 300 sharshy metrdi quraıtyn alańda alǵashqy tájirıbe ispettes tamshylata sýarý tehnologııasy qolǵa alyndy. Quramynda 35 múshesi bar «Jas fermer» mektebinde aýa raıyna baılanysty jalǵyz mektepte ǵana emes, aýyl turǵyndarynyń baý-baqshasyndaǵy kókónisterdi tamshylata sýarý tehnologııasyn paıdalana otyryp, jańa ádistiń utymdylyǵy saraptaldy. Bul iske ǵalymdar men mamandar da qatysty. Nátıjesinde Qazaqstannyń soltústik óńirlerinde sý shyǵynyn eki esege qysqartýǵa bolatyndyǵy belgili bolyp otyr. Arnaıy alańdarda shyǵyndy az jumsap, ónim kólemin molaıtýǵa ábden bolady eken.
Bastamashylar qundy isti qolǵa alǵaly senimdi áriptestermen bir maqsatta birlese jumys isteı bastady. Osy aýyldyń 300-ge jýyq turǵyny quryltaıshysy bolyp esepteletin jaýapkershiligi shekteýli «Qaısar» seriktestigi jaǵymdy jańalyqqa jan sala kiristi. Olar ózderiniń aýyldastarynyń ishindegi áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylarynyń sý jınaǵyshtarmen, sý sorǵyshtarmen, basqa da qajetti qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etýde.
Bir kezde keıbireýler tańyrqaý qaraǵan jańa joba adal eńbektiń arqasynda qanat jaıdy. Naqty dálel úshin sońǵy ýaqytta Arnasaı aýylynda tamshylatyp sýarý júıesindegi 106 ýchaske, Jibek joly, Volgodonovka, Mıhaılovka aýyldarynda, Babataı stansııasynda, Arshaly kentinde ondaǵan ýchaskelerdiń uıymdastyrylǵandyǵyn aıta ketýge bolady. Adamdar buryn onshalyqty mán bere bermeıtin «sýdyń da suraýy bar» ekendigin myqtap uǵynýda. Endigi arada jalǵyz ózderi ǵana emes, jalpaq jurtqa jańalyqtyń mánin túsindirýge umtylýda. Osyǵan oraı, segiz márte oqý semınary ótkizilip, óz jumystarynyń qyr-syryn baıandaıtyn beınefılm túsirildi. Ár qadamy taıǵa tańba basqandaı kórinip turatyn fotokórme uıymdastyryldy. Osynyń barlyǵy álemdik «Myńjyldyq Tuǵyrnamasy» talaptarymen sáıkestendirilgenin de aıta ketý kerek.
Eldi tabıǵatqa taǵylyq kórsetpeı, ár tamshy sýdy óz retimen jumsaýǵa úıretip otyrǵan bastama ıegerleri Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti qorynyń, Japonııa úkimetiniń, Birikken Ulttar Uıymynyń granttarynyń ıegeri.
Arnasaılyqtardyń osy bir mańyzdy isi jer emshegin emgen kópke málim bolsa, tabıǵattyń tartýyn óz ornymen paıdalanýǵa septigin tıgizer edi.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy,
Arshaly aýdany
