Atalmysh sport túrin serik etken qandastarymyzdyń arasynda Ánýar Aqchýrın esimdi qandasymyzdyń sońǵy kezderi óreli ónerimen kózge túsip júrgenin jankúıerler jaqsy biledi. Onyń ákesi Aısultan da kezinde eskek esýmen aınalysqan. Reseıdiń jastar qurama komandasy sapynda bolyp, sport sheberligine úmitker deńgeıine deıin jetti. Konkı tebýden de elishilik jarystarda eleýli tabystarǵa qol jetkizdi. Keıinnen Qazaqstanǵa oralǵannan keıin Aısultan basqa kásipti tańdady. Mine, dál osy azamat ulynyń sporttyń soqpaǵyna túsýine sebepker boldy.
Birde ákem mektep taqtaıshasyndaǵy jarnamany kórip, meni osy sport túrimen aınalysýǵa úgittedi. Bul – 2012 jyl edi. Ákemniń aqylyna qulaq asyp, Almatydaǵy «Tolqyn» dep atalatyn sport keshenge keldim. Ol jerdegiler menen «Qaısysyn tańdaısyń: akademııalyq esý me, álde kanoe men baıdarka ma?» dep surady. Qapelimde ne dep jaýap bererimdi bilmeı biraz abdyrap qaldym. Buǵan deıin sportpen shuǵyldanbaǵan 12 jastaǵy balanyń akademııalyq esý nemese kanoe men baıdarkany ajyrata almaıtyny anyq qoı. Baǵyma oraı, sol kezde janymyzǵa bilikti bapkerlerdiń biri kele qaldy. Ol meni qolymnan jetektedi de, ózi jetekshilik etetin úıirmege alyp bardy. Osylaısha, men kanoe esýdiń qyr-syryna qanyǵa bastadym, – dep Ánýar ezý tartty.
Sporttyń osy túrin tańdaǵanyna Ánýar esh ókinbeıdi. Sheberligi shyndala kele ol óz qatarlastarynyń aldy boldy. Qala jáne respýblıka deńgeıindegi dodalarda jeńis tuǵyryna kóterilip, kópshiliktiń kózine tústi. Sol jarystardan alǵan maqtaý qaǵazdaryn úıiniń keregesine ilip qoıyp, keleshekti budan bıik belesterdi baǵyndyrsam dep armanady. Sport salasyndaǵy alǵashqy qadamyn jasap júrgen armanshyl balanyń árbir jetistigine, eń birinshi kezekte, ákesi Aısultan men anasy Almagúl shattana qýanyp, únemi qoldaý kórsetip júrdi.
Elimizdiń jasóspirimder quramasy qabyldanǵan 16 jasar Ánýar Aqchýrın 2016 jyly halyqaralyq arenadaǵy óziniń tyrnaqaly tabysyna qol jetkizdi. О́zbekstannyń Samarqand qalasynda ótken Azııa kýbogy jolyndaǵy jarysta ol S-4 (kanoe-tórttik) jatyǵýy boıynsha 1 000 merlik saıysta bas júldeni oljalady. Bul jeńis ony qanattandyryp, óz-ózine degen senimin nyǵaıta tústi. 2017 jylǵy Shanhaıdaǵy Azııa chempıonatynda qandasymyz tórtinshi orynǵa taban tiredi.
2008 jyly Ánýar tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizdi. Atap aıtsaq, kanoe-birlikke (S-1) ábden mashyqtanǵan qazaqtyń uly el birinshiliginde aldyna jan salmaı, jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Osy jetistiktiń arqasynda halyqaralyq jarystarǵa qaıta jol ashyldy. Slovakııanyń Pıteshtı qalasynda ótken regatada ol óziniń oń jambasyna keletin jattyǵýda altyn alsa, 500 metrlik saıysta kúmispen kúpteldi. Samarqandtaǵy Azııa birinshiliginde eki birdeı bas júldeni ıelense, Bolgarııanyń Plovdıvinde jalaýy jelbiregen álem birinshiliginde kúmis medaldi moınyna ildi.
Negizi biz Batys Qazaqstan oblysynyń týmalarymyz, – dep ákesi Aısultan áńgimege aralasty. – Áke-sheshem Reseıdiń Saratov qalasyndaǵy ınstıtýtta oqyp júrgen kezderinde shańyraq kótergen edi. Men sol shaharda dúnıege keldim. Jastyq shaǵymda táp-táýir nátıje kórsettim. Biraq sporttyń sońyna shyndap túspedim. Sodan ulymnyń osy soqpaqpen júrýin qaladym. Ol úmitti aqtady. Jasóspirimder men jastar býyny arasyndaǵy jaýapty jarystarda únemi júlde alyp júr. Samarqand pen Plovdıvte ótken qurlyq jáne álem birinshilikterinde qasynda birge bolyp, barynsha qoldaý kórsetýge tyrystym. Nátıjesi biz kútkendeı bolyp, ulymnyń óneri kóńilimnen shyqty.
Bul kúnderi Ánýar AQSh-tyń Maıamı qalasynda ınjener mamandyǵy boıynsha bilim alýda. Desek te ol sporttan da qol úzgen joq. Sabaqtan bos ýaqyttyń barlyǵyn eskek esý bazasy men traneajer zalynda ótkizedi. Kúnine úsh ýaqyt jattyǵady. Osydan biraz ýaqyt buryn qandasymyz Atlantıka muhıtynyń jaǵalaýyna Germanııa men Rýmynııa quramalary kelip, birlesken oqý-jattyǵýy jıynyn ótkizip jatqanyn estidi. Al aıtýly memleketterde eskek esý myqty damyǵany barshaǵa málim. Olar Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda jeńip alǵan júldeler sany jaǵynan úzdik bestiktiń qatarynda.
Joǵarydaǵy jańalyqtan qulaǵdar bolaǵannan keıin Germanııa men Rýmynııa quramalarynyń bapkerlerine jolyǵyp «Sizdermen birge jattyǵýǵa bolady ma?» dep ótinish bildirdim. Olar sózge kelmeı, óz kelsimderin berdi. Qýanyshtan tóbem kókke jetti. Rasynda da, aıtýly memleketerde sporttyń bul túrinde jeńispen órilgen baı dástúri bar. Sol elderden chempıondar kóptep shyqqan. Jalǵyz ǵana Sebastıan Brendeldiń ózi negi turady! 30 jastaǵy nemis sportshysynyń úsh dúrkin Olımpıada chempıony degen dardaı ataǵy bar. Álem chempıonatynda ol 18 márte (10 altyn+5 kúmis+3 qola) jáne Eýropa birinshiliginde 23 ret (13 altyn+7 kúmis+3 qola) jeńis tuǵyryna kóterildi. Mine, osyndaı aty ańyzǵa aınalǵan tulǵalarmen birge jattyǵý ár sportshy úshin zor mártebe, – dep Ánýar aǵynan jaryldy.
Bıyl sáýir aıynda Almatyda Qazaqstan chempıonaty ótedi. Qazirgi kezde Germanııa men Rýmynııa mamandarynyń qol astynda jattyǵyp júrgen Ánýar Aqchýrın aıtýly jarysta baq synaýdy kózdep otyr. Basty maqsat – úzdikter qatarynan kórnip, Qazaqstan quramasy sapyna qabyldaný. Keıipkerimizdiń jeke bapkeri Sergeı Tıýnov óz shákirtine senimdi. Barsha jankúıerler de Ánýar Aqchýrındeı asa daryndy sportshydan aldaǵy ýaqytta iri jeńister kútedi. Qazaqtyń osyndaı uldary barynda, eskek esýde eshkimge esemiz kete qoımas...
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»
