HH ǵasyrdyń basynda (1913 jyly), Ahmet Baıtursynovtyń sózimen aıtsaq, halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili bolyp dúnıege kelgen gazettiń ǵumyry uzaq bolmasa da halyq aldyndaǵy qyzmeti úlken boldy. Osyny eskerip ári Alash arystarynyń jarqyn isterin jańǵyrtý maqsatynda Qoǵabaı 88 jyldan keıin, adamzat HHI ǵasyrǵa aıaq basqan kezde gazetti qaıta basyp shyǵaryp, semip qalǵan tamyrǵa qaıta jan berdi. Muny ózi halqynan súıinshi surap jarııalap, jańa dáýirdegi gazettiń maqsatyn aıqyndap kórsetti: «О́mirge qaıta kelgen «Qazaqtyń» maqsaty aıqyn, ustanymy berik, júregi adal, qyzmeti – halyqqa, tilegi – ulttyq minez, tiliniń, dininiń, diliniń saý, ósip-órkendeýine úles qosady». Bul gazettiń ǵana emes, Qoǵabaıdyń da óz maqsatyna aınaldy. О́ziniń naqylnamalarynyń birinde jazǵan «Qazaq tutansa – sónbeıtin ot» degenin bar jan-tánimen kirisken adal eńbegimen, uıqysyz ótkizgen túnderimen, qarbalas kúnderimen dáleldep berdi. Gazettiń ómirge kelýine Ahańdar men Jahańdar qandaı eńbek etse, onyń bir ǵasyrdan keıin qaıta aıaqqa turyp ketýine Qoǵabaı da sondaı ter tókti. Eńbegi eleýsiz qalǵan joq: halyqtyń rızashylyǵyna, súıispenshiligine bólendi, halqymyzdyń damý tarıhyndaǵy «Qazaq» gazetiniń atyn óshirip ala jazdaǵan olqylyqtyń ornyn toltyrdy.
О́zin ózi «eti seniki, súıegi meniki» dep halqyna arnaǵan azamattyń «Aıqap» jýrnalyn qazaqqa qaýyshtyrǵan ıgi isi de úlken eńbekti talap etkenine talas joq. Sonshama qajyr-qaırattyń osy azamattyń bir basynan tabylǵanyna tańǵala qaraıtynbyz. Sóıtsek, bul ol kisiniń ishki ózeginiń myqtylyǵynan eken ǵoı. «Kúnnen Gún, Gúnnen týsa osy Qazaq, Bolýǵa tıisti emes eshbir mazaq!» dep, qazaǵynyń namysyn joǵary qoıǵan Qoǵabaı ult bolashaǵy – jastardyń tarıh aqtańdaqtarynyń ortasynda adasyp qalmaýyna janyn saldy.
«Qazaqtyń keńdigi dalasymen, peıili aspanymen ólshenetin ulys» degen naqyl sózin oqı otyryp, bul sózden onyń óz tulǵasyn kórgendeı bolasyń. Balýan deneli bitiminde saıyn dalamyzdyń keńdigi men kóginiń bıiktigi syıǵan azamatymyzdyń bul fánıden erte ketkeni ókinishti. Alaıda adamnyń ómiri jasymen emes, jasaǵan eńbegimen ólshenetini belgili ǵoı. Bul turǵydan Qoǵabaıdyń ǵumyry uzaq, joly sara. Alash arystarynyń rýhyn jalǵastyryp, halyqqa sheksiz qyzmet etken azamatymyzdyń ıgi isteriniń jalǵasyn taýyp otyrǵanyna rızamyz. О́ziniń sózimen aıtsaq, «Áke – arqa, aǵa – jaǵa, ini – tirek, bala – iz, urpaq – bolashaqqa salǵan jol» bolyp, búginde Qoǵabaıdyń joly dańǵyldanyp, alysty jaqyndatyp keledi. Qazirgi «Qazaq» gazetine durys basshylyq jasap otyrǵan azamattarǵa, gazettiń alǵan baǵytyn joǵaltpaı yjdahattylyqpen jasap júrgen eńbekterine rızashylyǵymdy aıta otyryp, shyǵarmashylyqtarynyń shabytty, eńbekteriniń jemisti bolýyna aq tilegimdi bildiremin.
«Albarynan quty aýmaǵan shańyraq berekeli» degen oımaqtaı oıdy da aıtyp ketipti Qoǵash. О́ziniń adal jary Gúlbarshynǵa aıtqan alǵysy ispetti. Otbasynyń yrysyn eselep, kemtigin toltyryp otyrǵan ómirlik serigi – balalarynyń qamqor anasy, nemereleriniń asyl ájesi ǵumyryn halqynyń ıgiligine arnaǵan otaǵasynyń abyroıyn arttyryp, bastamalaryna jiger berip otyrdy. Qashanda tórinen dastarqany jıylmaıtyn, otynan qazany túspeıtin qoly berekeli qazaq áıelderiniń jarqyn bir úlgisi bolyp kele jatqan Gúlbarshyn zamandasymyzdyń balalarynyń qyzyǵy men qýanyshyn kórýine tilektespiz.
«Qazaq qazaq isine qazaq bop kiriskende ǵana qazaq isi ońǵa basady» degen sózinde tunyp turǵan ultyna, onyń búgini men keleshegine degen alań kóńilin kóremiz. Osy sóz óziniń barlyq isine basshy bolǵan azamatymyz esh kúmánsiz óziniń qazaqtyǵymen maqtana alady. Osyndaı ulynyń bolǵanyn halqy da maqtanysh ete alady.
О́zin ózi «eti seniki, súıegi meniki» dep halqyna arnaǵan azamattyń «Aıqap» jýrnalyn qazaqqa qaýyshtyrǵan ıgi isi de úlken eńbekti talap etkenine talas joq. Sonshama qajyr-qaırattyń osy azamattyń bir basynan tabylǵanyna tańǵala qaraıtynbyz. Sóıtsek, bul ol kisiniń ishki ózeginiń myqtylyǵynan eken ǵoı. «Kúnnen Gún, Gúnnen týsa osy Qazaq, Bolýǵa tıisti emes eshbir mazaq!» dep, qazaǵynyń namysyn joǵary qoıǵan Qoǵabaı ult bolashaǵy – jastardyń tarıh aqtańdaqtarynyń ortasynda adasyp qalmaýyna janyn saldy.
«Qazaqtyń keńdigi dalasymen, peıili aspanymen ólshenetin ulys» degen naqyl sózin oqı otyryp, bul sózden onyń óz tulǵasyn kórgendeı bolasyń. Balýan deneli bitiminde saıyn dalamyzdyń keńdigi men kóginiń bıiktigi syıǵan azamatymyzdyń bul fánıden erte ketkeni ókinishti. Alaıda adamnyń ómiri jasymen emes, jasaǵan eńbegimen ólshenetini belgili ǵoı. Bul turǵydan Qoǵabaıdyń ǵumyry uzaq, joly sara. Alash arystarynyń rýhyn jalǵastyryp, halyqqa sheksiz qyzmet etken azamatymyzdyń ıgi isteriniń jalǵasyn taýyp otyrǵanyna rızamyz. О́ziniń sózimen aıtsaq, «Áke – arqa, aǵa – jaǵa, ini – tirek, bala – iz, urpaq – bolashaqqa salǵan jol» bolyp, búginde Qoǵabaıdyń joly dańǵyldanyp, alysty jaqyndatyp keledi. Qazirgi «Qazaq» gazetine durys basshylyq jasap otyrǵan azamattarǵa, gazettiń alǵan baǵytyn joǵaltpaı yjdahattylyqpen jasap júrgen eńbekterine rızashylyǵymdy aıta otyryp, shyǵarmashylyqtarynyń shabytty, eńbekteriniń jemisti bolýyna aq tilegimdi bildiremin.
«Albarynan quty aýmaǵan shańyraq berekeli» degen oımaqtaı oıdy da aıtyp ketipti Qoǵash. О́ziniń adal jary Gúlbarshynǵa aıtqan alǵysy ispetti. Otbasynyń yrysyn eselep, kemtigin toltyryp otyrǵan ómirlik serigi – balalarynyń qamqor anasy, nemereleriniń asyl ájesi ǵumyryn halqynyń ıgiligine arnaǵan otaǵasynyń abyroıyn arttyryp, bastamalaryna jiger berip otyrdy. Qashanda tórinen dastarqany jıylmaıtyn, otynan qazany túspeıtin qoly berekeli qazaq áıelderiniń jarqyn bir úlgisi bolyp kele jatqan Gúlbarshyn zamandasymyzdyń balalarynyń qyzyǵy men qýanyshyn kórýine tilektespiz.
«Qazaq qazaq isine qazaq bop kiriskende ǵana qazaq isi ońǵa basady» degen sózinde tunyp turǵan ultyna, onyń búgini men keleshegine degen alań kóńilin kóremiz. Osy sóz óziniń barlyq isine basshy bolǵan azamatymyz esh kúmánsiz óziniń qazaqtyǵymen maqtana alady. Osyndaı ulynyń bolǵanyn halqy da maqtanysh ete alady.
Qoǵash (Qoǵabaı) áli de ortamyzda júrse, osy jylǵy sáýirdiń 1-inde onyń 80 jyldyǵyn birge toılaǵan bolar edik.
Ábdisaǵıt TÁTIǴUL,
akademık, Memlekettik syılyqtyń laýreaty
