Búgingi tańda ǵalamdyq qaýipsizdik máselesi ózekti taqyrypqa aınaldy. Sarapshylardyń pikirinshe, ıadrolyq qarýy bar alpaýyttar arasyndaǵy qyrǵı-qabaq qarym-qatynas pen senimsizdik sońy daǵdarysqa ulasyp otyr. Buǵan «ıadrolyq klýbtyń» keńeıýi de sebep. О́ıtkeni keı elder ıadrolyq arsenal qurýǵa talpynýda. Munyń jarqyn kórinisi retinde búginde dúnıejúzilik BAQ pen saıasatker, sarapshylardyń nazaryn ózine aýdartqan Soltústik Koreıanyń ıadrolyq baǵdarlamasyn júzege asyrýyn aıtýǵa bolady.
Osy taqyryptyń ózektiligin esepke ala otyryp, QR Tuńǵysh Prezıdenti-Elbasy Qory men Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty Ońtústik Koreıadaǵy iri kommersııalyq emes uıym Koreı qorymen birlee «Koreı túbegin denýklearızasııalaý. Jahandyq máselelerdi sheshýdegi Qazaqstannyń antııadrolyq tájirıbesi» taqyrybynda halyqaralyq dóńgelek ústel uıymdastyrdy.
Shara maqsaty – ǵalamdyq ıadrolyq qaýipsizdik máselelerin talqylaý, sonymen qatar, Koreı túbeginde týyndaǵan daǵdarysty sheshý joldaryn izdeý, ıadrolyq qarýsyzdandyrýdaǵy Qazaqstannyń biregeı tájirıbesin zertteý.
Sharaǵa QR Tuńǵysh Prezıdent Qory atqarýshy dırektorynyń orynbasary Igor Rogov, Koreı qorynyń prezıdenti Lı Sıhıon, ÁESI dırektory Erjan Saltybaev, QR Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev, Koreıa Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshisi Kım De Sık jáne basqa da qazaqstandyq ári koreılik sarapshylar qatysty.
Sharada sóz alǵan I.Rogov «adamzat ıadrolyq jarystyń qyrǵyn keselin umyta qoımaǵanyna qaramastan, búgingi tańda ǵalamdyq ıadrolyq qaýipsizdik júıesi jańa qaýip-qaterlermen betpe-bet kelgenin» aıtty.
Dóńgelek ústel barysynda Koreı túbegin denýklearızasııalaý máselesine úlken nazar aýdaryldy. Baıandama jasaǵan sarapshylar 2018 jyly KHDR men Koreı Respýblıkasy, sonymen qatar KHDR men AQSh arasynda bastalǵan kelissózder úderisin úzýi múmkin negizgi kedergilerdi atap ótti.
Buǵan qosa sharaǵa qatysýshylar ıadrolyq qarýdy taratpaý boıynsha Qazaqstannyń biregeı bastamalary men teńdessiz tájirıbelerin de tilge tıek etti.
Koreı qorynyń prezıdenti Lı Sıhıon: «Bizdiń delegasııanyń barlyq múshesi Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyzdaný sheshimin qabyldaǵanyn jáne ol sheshimdi ómirge engizý úshin qansha kúsh jumsaǵanyn, ǵalamǵa joıǵysh qarýlardy taratpaý rejımin saqtaýǵa zor úles qosqanyn erekshe yqylaspen baqylady. Onymen birge, barsha delegasııa múshesi bul másele boıynsha Qazaqstannyń tájirıbesi Soltústik Koreıadaǵy denýklearızasııa úderisin jandandyratynyna jáne osy oqıǵadaǵy ár naqty qadamdardyń sátti sheshilýine úlgi bolatynyna úmittenedi. Búgingi shara soltústikkoreıalyq denýklearızsııa máselesiniń tez arada sheshilýine jáne Azııa men barsha álemde qaýipsizdik pen beıbitshiliktiń tereń tamyr jaıýyna óz áserin tıgizerine senemiz. Sonymen birge, búgingi dóńgelek ústel qos qor arasynda kópjaqty yntymaqtastyqtyń damýynyń bastamasy bolaryna senemiz», - dep óz nıetin tanytty.
QR Tuńǵysh Prezıdent Qory halyqaralyq baǵdarlamalar úılestirýshisi, dıplomat Qaırat Ábýseıitov óz sózinde ıadrolyq qarýdan bas tartýda Qazaqstannyń birinshi bolyp qadam jasaǵanyn basa atap ótti. Qazaqstan Semeıdegi iri ıadrolyq polıgondy jaýyp, sońynan barlyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy memlekettik ustanymdaryn kúlli álemge tanyty. Oǵan qosa, bizdiń el «P5+1» úlgisindegi kelissózder alańyn usyný arqyly Iran ıadrolyq baǵdarlamasyn retteý úderisine zor úles qosty. Iаdrolyq qarýdy taratpaýdaǵy mańyzdy sharalardyń birine bizdiń elimizde qurylǵan MAGATE-niń Tómen baıytylǵan ýran bankin jatqyzýǵa bolady. Qazaqstannyń Ortalyq Azııadaǵy ıadrolyq qarýdan erkin aımaq qurý tájirıbesi biregeı ıdeıa retinde álemnen óz baǵasyn alýda.
Sharaǵa qatysýshylar eki el sarapshylary arasynda osy tektes kezdesýlerdi jıi uıymdastyrý qajettigin aıtty. Mundaı sharalarǵa KHDR ıadrolyq baǵdarlamasy jónindegi kelissózderge qatysatyn mańyzdy elderdiń, atap aıtsaq, QHR, AQSh, RF jáne Japonııanyń sarapshylary da qatysa alady.
Dóńgelek ústel otyrysyn qorytyndylaǵan ÁESI dırektory Erjan Saltybaev: «Búginde dúnıejúziniń barlyq elderi osy kúrmeýi qıyn máseleniń oń sheshimin tapqanyn qalaıdy. Qazaqstan ıadrolyq qarýsyzdaný salasyndaǵy óziniń mol tájirıbesi men bıik abyroıyn eskere otyryp, Koreı túbegin denýklearızasııalaý máselesi boıynsha budan arǵy pikir-talastar men kelissózder úshin óz alańynan usyna alady» dedi.
Bastama sońynda, QR Tuńǵysh Prezıdent Qory men Qoreı Qory sarapshylardyń kezekti kezdesýin Seýlde ótkizýge ýaǵdalasty.
