Ýılıam Mozer óz sózin: «Eki el arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa nıettimiz. Biz Qazaqstandy qoldap, ózara qarym-qatynastarymyzdy nyǵaıtý isin jalǵastyrǵymyz keledi. Osydan 20 jyl buryn Almaty qalasyndaǵy elshilikte jumys istegen edim. Sodan beri baıqaǵanym, osy ýaqyt ishinde Qazaqstan úlken tabystarǵa qol jetkizdi. Men eldiń jetistikterine óte qýanyshtymyn, óıtkeni bul – mańyzdy ári aıtarlyqtaı órleý», dep bastady.
Odan ári Ý.Mozer elshilikte atqarylyp jatqan jumystarmen jáne jańalyqtarymen bólisti. Ol aldaǵy aptada Almaty qalasynyń ákimimen kezdesýdi josparlap otyr eken. О́ıtkeni onda jańa konsýldyq salý nıeti bar kórinedi. «Bul biz úshin óte mańyzdy. Qurylystyń ýaqyty jer telimine qatysty kelissózdi bekitýge tikeleı baılanysty», dedi elshi. Ý.Mozerdiń sózine qaraǵanda, jańa ǵımarattyń qurylysy shamamen úsh jylǵa sozylýy múmkin. Almatydaǵy AQSh-tyń konsýldyǵy eki keńsede ornalasqan. Al bólek ǵımarattyń bolýy amerıkalyq zańnama talaptaryna saı keledi. «Almatyda eki keńsemiz bar. Birinshiden, jer silkinisi bolsa, qaýipsizdikti qamtamasyz ete almaımyz. Jalpy, bizge artylǵan naqty qaýipsizdik erejeleri bar, biraq óz ǵımaratymyz bolmaǵandyqtan, bul talaptardy saqtaı almaı otyrmyz», dedi ol.
Biz elshiden «Elbasy N.Nazarbaev AQSh prezıdenti D.Tramppen kezdesti. Bul kezdesý ekijaqty yntymaqtastyqty arttyrýǵa qanshalyqty septigin tıgizdi?» dep suradyq. Saýalymyzǵa oraı elshi: «Qos memleket basshylarynyń Vashıngtonda kezdesýi ózara qatynasty jańa deńgeıge kóterdi. О́ıtkeni onda eki el arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtýǵa septigin tıgizetin jańa bastamalar sóz boldy», dedi.
«Sol kezdesýde N.Nazarbaev AQSh prezıdentine Qazaqstannyń amerıkalyqtar úshin vızasyz tártip engizgenin jáne sondaı keri reaksııanyń AQSh tarapynan bolatynyna úmitti ekenin jetkizgen edi. Bul jóninde ne aıtasyz?» degen suraǵymyzǵa ol: «Bul – AQSh zańnyń kóptegen máselelerine qatysty dúnıe. Bul oraıda Qazaqstan tarapynyń oryndaýy tıis birqatar talaptar bar. Sondyqtan vızasyz tártip máselesi jaqyn ýaqytta sheshilmeıdi. 2018 jyly qazaqstandyq 20 myń adam 10 jylǵa vıza alǵan. Azamattary mundaı kólemde vıza alǵan basqa eldi taýyp kórińizshi...», dep jaýap berdi.
Sońǵy ýaqytta Qazaqstan bıliginde eleýli ózgerister boldy. Ý. Mozer myrza bul týraly: «Qazaqstan bıliginde turaqtylyq bar. Biz elde bılik tranzıtiniń qalypty ári beıbit túrde ótkenin joǵary baǵalaımyz. Menińshe, Qazaqstan osy turaqtylyǵymen maqtanýy kerek», dedi.
Elshiliktiń jemisti jumystarynyń biri retinde til úıretetin baǵdaralamalar aıtyldy. «Bizde stýdentterge, oqýshylarǵa, mamandarǵa arnalǵan til kýrstarymyz bar. Aıtalyq, jýrnalısterge arnalǵan til úıretetin baǵdarlamamyz jumys isteıdi. Biz jyl saıyn AQSh-qa 150 qazaqstandyqty joldamamen jiberemiz. Qazaqstannyń ár qalasynda bizdiń kýrstarymyz ashylǵan. El úshin tıimdi baǵdarlamalardy budan ári qaraı da jalǵastyra beremiz», dedi Ý.Mozer.
Budan bólek, elshilik qazaqstandyq shekarashylar men áskerı qyzmetkerlerdi biliktiligin arttyrý maqsatynda oqytqan. «Biz qazaqstandyq shekarashylardy shekara aýmaǵyndaǵy jáne sol aımaqtaǵy saýda-sattyq qaýipsizdigin saqtaý baǵytynda kásibıligin shyńdaýǵa kómektesý úshin oqyttyq. Qazaqstan qazir Lıvanda dıplomatııalyq-áskerı turǵyda bitimgerlik baǵyt ustanyp otyr. Al áskerı qyzmetkerlerge arnalǵan baǵdarlamamyz joǵaryda atalǵan ustanym men mıssııaǵa laıyqty qol jetkizý úshin qazaqstandyq áskerılerdiń biliktiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan», dedi dıplomat.
Al áleýmettik baǵdarlamalarǵa qatysty aıtqanda Ý.Mozer qoǵamdaǵy mańyzdy máseleni qozǵady. «USAID (U.S. Agency for International Development) agenttigi Qazaqstandaǵy JITS-pen kúresý maqsatynda jumys isteıdi. Bul óte tıimdi baǵdarlama boldy, sebebi Qazaqstan atalǵan syrqatpen aýyratyndarǵa jáne odan zardap shegýshilerge kómektesýge múddeli. Osy baǵdarlamanyń arqasynda Qazaqstan halyqaralyq reabılıtasııalardy alyp jatyr. Biz eldiń týberkýlezben qarqyndy kúresine de úlesimizdi qosyp kelemiz», dedi ol.
Ý.Mozerdiń aldynda osy qyzmetti atqarǵan Djordj Kroldyń qazaq tilindegi quttyqtaýlary men erekshe úndeýleri esimizde. Qazaq halqyna jyly áser qaldyrǵan burynǵy elshiniń izgi jolyn jalǵar ma degen nıetpen «Qazaq tilin úırengińiz kele me?» dep suradyq. Ol: «Álbette, úırengim keledi. Jan-jaǵymdaǵy adamdardyń bári qazaqsha sóılep jatqany tildi úırenýge ıtermeleıdi. Bizdiń elshilikte aǵylshyn jáne qazaq tilderin úıretýge arnalǵan tıimdi ári júıeli baǵdarlamalar bar. Solardyń ıgiligin kórý nıetim bar», dep jaýap berdi. Elshi ózin jańa dúnıe úırenýge, ózi júrgen eldiń tilin meńgerýge úgittep júrgen qyzmetkerleri týraly da aıtyp ótti. «Qyzmetkerlerimizdiń 80 paıyzy – qazaqstandyqtar. Olar jumystyń negizgi bóligin atqarady. О́ıtkeni biz Qazaqstanda nemese qandaı da bir elde bolsyn jumys istegende jergilikti azamattardyń kúshin tıimdi paıdalaný jaqsy nátıje beredi dep oılaımyz», deıdi Ý.Mozer.
«Qazaqstanda tarıhı ári kórikti oryndar jeterlik. Biz ony sheteldikterge tanytýǵa múddelimiz. AQSh týrısteriniń nemese sol salany jazatyn jýrnalısteriniń Qazaqstanǵa saıahatyn uıymdastyrýǵa degen nıetińiz bar ma?» dep suradyq elshiden. Ol: «Mynaý óte jaqsy suraq ári keremet usynys eken. Men Moldavada elshilik qyzmette bolǵanymda osy baǵytta baǵdarlama boldy, ol týrızmdi jolǵa qoıýǵa járdemdesti. Al qazir qarap otyrsam, shynynda Qazaqstanda ondaı joba joq eken. Alda mundaı múmkindikpen eki eldiń dostyq qarym-qatynasy men bir-birin jaqynyraq tanýyna sebepker bolsam, men úshin bul úlken qurmet bolar edi», dep jaýap berdi.
Suhbat sońynda Ý.Mozer elshiliktegi kıiz úıdi kórsetti. Ol: «Maǵan qazaqtyń óneri, qazaq ashanasy erekshe unaıdy. Onyń ishinde, et taǵamyn erekshe jaqsy kóremin. Naýryz meıramy kezinde ulttyq kıim kıgen adamdardyń tartymdy bı meni shattyqqa bóledi. Kelesi naýryzda Qazaqstannyń basqa da qalalarynda, aıtalyq Shymkentte bolǵym keledi», deıdi AQSh elshisi.
