Táýelsizdik jyldary qazaqstandyq damý modeli óziniń ómirsheńdigi men tıimdiligin bárimizge tolyq dáleldegeni anyq. Biz barsha álemge ekonomıkalyq ósýdiń, áleýmettik turaqtylyqtyń jáne ultaralyq kelisimniń aınymas úlgisin keńinen tanyta bildik. Aldaǵy saılaý bizdiń halqymyzdyń danalyǵy men kóregendigin taǵy da dáleldeıtini aıqyn. Prezıdenttik saılaý el damýyna tyń serpin beretini sózsiz. Prezıdent Jarlyǵy osy baǵyttaǵy jumystardy qazirden bastap shuǵyl sheshýge múmkindik beredi, dedi D.Nazarbaeva.
Budan ári otyrys kún tártibindegi máselelerdi qaraýǵa kóshti. Aldymen Qazaqstan men Qytaı úkimetteri arasyndaǵy Qytaı Halyq Respýblıkasynyń jeńildikti kredıt berýi týraly negizdemelik kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly Májilis maquldaǵan zań jobasy qaraldy. Bul týraly negizgi baıandamany Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov jasady. Elbasynyń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýyndaǵy talaptardy iske asyrý maqsatynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń syrtqy shekarasynyń Qazaqstan ýchaskesindegi ótkizý pýnktteriniń kedendik ınfraqurylymyn damytý qajet. Qazirgi qoldanylyp otyrǵan ınfraqurylym ósip jatqan aǵymdy tolyq qamtamasyz ete almaıdy. О́tkizý múmkindigin ulǵaıtý úshin Qarjy mınıstrligi «etalondyq ótkizý pýnkti» tujyrymdamasyn ázirledi. Osy tujyrymdamaǵa sáıkes kólik quraldarynyń toqtaýsyz qozǵalýy úshin tehnıkalyq baqylaýdyń biryńǵaı ótkizý dálizderi ornatylatyn bolady. 2018 jyldyń maýsym aıynda Beıjiń qalasyna jasaǵan resmı saparynda Elbasy usynylyp otyrǵan negizdemelik kelisimge qol qoıǵan. Atalǵan qujat sheńberinde 9 avtomobıl jáne bir temir jol ótkizý pýnktterin jańǵyrtý jáne tehnıkalyq jaraqtandyrý josparlanǵan. Osy jobany iske asyrýǵa Qytaı tarapynan 2 mlrd ıýan kóleminde nesıe alynatyndyǵyn aıta kelip, mınıstr onyń tolyqtaı iske asyrylýy 2023 jylǵa belgilengenin jetkizdi.
D.Nóketaeva jobany iske asyrýǵa nege basqa eldiń kompanııasy jaldanbaǵanyn surady. Oǵan Qytaı kompanııasy osy salada óte tájirıbeli ekendigi jáne osyndaı qyzmettiń barlyq álemdik kóleminiń 30 paıyzdyq úlesin qamtyp otyrǵany, sonymen birge qyzmetteriniń basqa eldiń kompanııalaryna qaraǵanda arzan ekendigi aıtyldy. Shaǵyn talqylaýdan keıin zań jobasy maquldanyp, zań qabyldandy.
Ekinshi bolyp 1995 jylǵy 23 jeltoqsandaǵy Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy Baıqońyr qalasynyń mártebesi jáne ondaǵy atqarýshy ókimet organdaryn qurýdyń tártibi men olardyń mártebesi týraly kelisimge ózgeris engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy qaraldy. Bul týraly baıandamany Sıfrlyq damý, qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstriniń mindetin atqarýshy Marat Nurǵojın jasady. Baıandama aıaqtalǵan soń senator Murat Baqtııaruly sóz alyp, Baıqońyr qalasynyń birtalaı máselesi sheshilmeı turǵanyn aıtty. Sonyń ishinde ol 1995 jyldan osy ýaqytqa deıin 18 ratıfıkasııa men quqyqtyq qujattar qabyldanǵanyn eske sala kelip, qalada turatyn 70 myń halyqtyń 70 paıyzy jergilikti halyq bolsa da, olardyń kóptegen máselesi áli kúnge ornynan jyljymaı turǵanyn jetkizdi. Máselen, tarıfter máselesi sheshilmegen, kásipkerler nesıe alý úshin ǵımarattaryn kepilge qoıa almaıdy, qosarlanǵan salyq tóleý ózgermegen, Baıqońyrdyń ınfraqurylymyn jetildirýge Reseı tarapy qarajat bólmeıdi, al Qazaqstan jaǵy jaldaýda bolǵandyqtan qarjylandyra almaıdy jáne 2013 jyly Proton zymyrany qulap, aýaǵa 600 tonna geptıl taraǵan. Osynyń shyǵynyn bizdiń tarap 13 mlrd teńge kóleminde dep eseptep, Reseıden óteýdi talap etken. Alaıda, osy kúnge deıin odan jaýap joq, deı kelip depýtat Baıqońyr qalasyn jalǵa berýden bosatý týraly M.Nurǵojınniń pikirin surady. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy bul máselelerdiń bári memleketaralyq komıssııanyń baqylaýynda ekenin aıta kelip, Baıqońyrdy jalǵa berýden kezeń-kezeńmen shyǵarýdy Qazaqstan tarapy qolǵa alǵanyn jáne bul másele zerttelýde ekenin jetkizdi. Sonymen birge onyń kóptegen kúrdeli tusy da bar ekenin, olar týraly depýtattyń ózine jazbasha jaýap bere alatynyn aıtty. Osyndaı qyzý talqylaýlardan keıin bul zań jobasy da maquldanyp, qabyldandy.
Sondaı-aq Qazaqstan men Tájikstan úkimetteri arasyndaǵy О́teýsiz áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy da maquldanyp, zań qabyldandy. Bul týraly baıandama jasaǵan Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Talǵat Muhtarov Tájikstan tarapyna áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetý týraly kelisimge 2018 jylǵy 27 jeltoqsanda qol qoıylǵanyn aıtty.
Otyrysta qaralǵan tórtinshi másele keıbir zańnamalyq aktilerge ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy boldy. Birinshi oqylymda qaralǵan bul másele boıynsha negizgi baıandamany Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov jasap, qujat «100 naqty qadam» Ult josparynyń 97-shi qadamyn iske asyrý negizinde ázirlengenin jetkizdi. Qazirgi ýaqytta memlekettik organdar fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berýdiń aıqyn krıterııleri joq. Osy máseleni sheshý úshin zań jobasynda fýnksııalardy berý maqsattary, qaǵıdattary men tásilderi, qaıtarý tetikteri qamtylǵan, dedi ol. Atalǵan zań jobasy jáne odan keıin qaralǵan keıbir zańnamalyq aktilerge kólik máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobalary da birshama qyzý talqydan keıin maquldandy. Sońǵy zań jobasy boıynsha baıandama jasaǵan Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Roman Sklıar qujat joldarda kólik baqylaýyn avtomattandyrý, tasymaldaý sapasyn arttyrý, temir jol jáne teńiz kóliginde tergep-tekserýdi júrgizý tártibin jetildirý máselelerin qamtıtynyn jetkizdi.
Eki zań jobasy da ekinshi oqylymda qaralyp, qabyldandy.
