Bolashaqtyń tramvaıy: úmit pen kúdik

Úkimet otyrysynda baıandama jasaǵan elorda ákimi Baqyt Sultanov:

– Qurylys qarqyny 43 paıyzǵa tómendegenine baılanysty ınvestısııa kólemi de 2 ese azaıdy. Byltyr biraz iri jobalar aıaqtaldy, sonyń qatarynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn ornalastyrý úshin EKSPO pavılondaryn rekonstrýksııalaýǵa 20 mıllıard teńge bólindi. Bıyl ondaı iri jobalar joq. Sońǵy 2 jylda qalada 12 iri nysan paıdalanýǵa berilgen bolatyn, bıyl 4 úlken joba ǵana júzege asyrylyp jatyr. Astana LRT qurylysynyń toqtap qalǵany da qurylys sektoryna áser etip otyr, – dedi.

Biz kezinde «bolashaqtyń tramvaıy» dep baǵalanǵan joba qurylysynyń toqtap qalýyna ne sebep bolǵanyn bilý úshin jobaǵa attas kompanııa «Astana LRT» JShS-na habarlasqan edik. Kompanııanyń baspasóz qyzmeti ózderiniń tek tapsyrys berýshi ekenin  aıtyp, qurylysqa ja­ýapty «LRT qurylysy jónindegi dıreksııa» JShS-na siltedi. «LRT qurylysy jónindegi dıreksııa» JShS-nyń telefon tutqasyn kótergen qyzmetkeri buǵan qatysty eshqandaı kommentarıı berilmeıtinin, mundaǵy kez kelgen másele boıynsha qalalyq ákimdikke habarlasý kerektigin aıtyp, qysqa sóılesti.

Al elorda ákimdiginiń baspasóz qyzmetiniń jaýaby tómendegideı:

– Qazaqstan men Qytaı taraptary arasyndaǵy kelisimde LRT jańa kólik júıesiniń 1-kezeńiniń qurylysy Qytaıdyń memlekettik damý banki  arqyly alynǵan qaryz esebinen qarjylandyrylady dep qarastyrylǵan. Búgingi tańda qurylys jumystarynyń bir bóligi qarjylandyryldy jáne aıaqtaldy. Qazir ózara talaptardy naqtylaý maqsatynda, jobany qarjy­landyrýdyń ýaqytsha kidirýin týdyrǵan Qytaı konsorsıýmy men QMDB arasynda qarjylandyrýdyń kelesi transh­tary kelisilip jatyr. Sonymen qatar jobaǵa júktemeni tómendetý jáne qarjylandyrý sharttaryn jeńildetý maqsatynda ákimdik Úkimetpen birlesip ulttyq valıýtadaǵy ishki qarjy kózderiniń esebinen jobany odan ári iske asyrý nusqalaryn qarastyrýda.

Bastapqy josparǵa súıensek, elordada osydan 2 jyl buryn, ıaǵnı, EKSPO-2017 kórmesi kezinde jeńil relsti tramvaı júre bastaýǵa tıis bolatyn. Alaıda, júrdek tramvaıdyń ózi joq, tek ol júrýge tıis joldyń boıynda jeńil relster tóseletin bıik-bıik tirekter ǵana qazdaı tizilip tur. Qurylysy 1,6 mıllıard dollarǵa baǵalanǵan jobany júzege asyratyn konsorsıýmnyń quramynda 3 birdeı qytaılyq kompanııa bar. «Astana LRT» JShS kompanııasynyń derekteri boıynsha jobanyń 80 paıyzyn qytaı tarapy qarjylandyrsa, 20 paıyzyn qazaqstandyq tarap óteýge tıis.

Jalpy, jeńil relsti kólik túr­leri Qazaq­stan úshin tańsyq bol­ǵanymen, shet memleketterde keńinen qoldanysqa engen. О́tken ǵasyrdyń 50-60-jyldarynda salynǵan Eýropa elderindegi kólik jelilerin aıtpaǵan­da, sońǵy 15 jyl ishinde álemde 80 LRT júıesi salynypty. Bul, ásirese damyǵan elderge tán.

Iаǵnı, metro men temir jol kólikterine qara­ǵanda kólemi shaǵyn, tıeıtin júgi bolǵa­ny­men, onyń ózine tán yńǵaıly jaqtary bar degen sóz. Mysaly, Ońtústik Koreıa­nyń Pýsan men Kımhe qalalary arasynda qatynaıtyn 24 shaqyrymǵa jýyq, 21 stansadan ótetin LRT jelisin salýǵa 6 jyl ýaqyt ketipti. Qurylysy 2006 jyly bastalyp, 2011 jyly iske qosylǵan jeli arqyly kún sa­ıyn 176 myń jolaýshy júredi eken.

Kanadanyń Kalgarı qalasynyń ortalyǵyn shet aýdandarymen jalǵaı­tyn Sı-Treın LRT jelisimen kún saıyn 300 myńǵa tarta adam qatynaıdy. Biz keıingi 10-15 jylda salynǵan, áli de qosymsha stansalar qosylýy múmkin jańa jelilerdi sóz etip otyrmyz. Sol sııaqty, ondaǵan jyl buryn salynǵan, tasyǵan adamdarynyń sany da ondaǵan, bálkim júzdegen mıllıonnan asyp ketken jeliler az emes.

LRT-nyń metrodan basty artyq­shylyǵy – onyń jolǵa túsetin bilik salmaǵynyń tómendigi. Ekinshiden, bul basqa kólik túrlerimen qıylysatyn jelilermen de júre alady. Kólik aǵyny kúshti jerlerge baǵdarsham, estaka­da, týnnel, jaıaý júrginshiler kópirin salýǵa  bolady. LRT qurylysynyń metro­ǵa qaraǵanda, arzanǵa túsetini de ról oınaıtyny túsinikti. Árıne, jeli­niń uzaqtyǵyna, qaladaǵy kólik qaty­nasy­na, jer bederi syndy faktorlar qurylys salý baǵasyna áser etedi.

Sóz basynda aıtyp ketkenimizdeı, sońǵy jospar boıynsha elordadaǵy N.Nazarbaev áýejaıynan bastap, «Nurly jol» temir jol vokzaly aralyǵyn­daǵy 18 stansany jalǵaıtyn, 19 qu­ram­nan turatyn, 600 adamdy saǵatyna orta eseppen 40 shaqyrym/saǵ jyldam­dyqpen tasıtyn jeńil relsti tramvaı elordanyń kóshelerinde 2020 jyl­dyń maýsymynan bas­tap zaýlap júrýge tıis bolatyn. Qurylys ju­mys­tary toqtap qalǵannan keıin bul merzim ózgerip ketpedi me? LRT ju­mys­qa kirisetin merzim qashanǵa deıin shegerilýi múmkin? Bul týraly naqty aqparat alý ázir múmkin bolmady. Ázirge bolashaqtyń tramvaıynyń ózi joq, tek jeńil relsiniń astyna tóseletin bıiktigi 5-6 metrlik qazyq-kolonnalary ǵana qalqıyp tur.