Onda Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske túzetýler engizý týraly zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
Zańnamalyq qujatty talqylaý barysynda depýtattar quqyq buzýshylyq áreketter úshin jaýapkershilikti kúsheıtý nemese izgilendirýdiń naqty ólshemderin belgileýge qatysty birqatar máseleler kóterdi.
Sonyń ishinde, bıýdjetti tıimsiz ıgerýge, jol-kólik oqıǵasy oryn alǵan jerdi tastap ketýine baılanysty jazany anyqtaýǵa qatysty naqty talaptar qajettiligi aıtyldy.
Osy rette, N. Nyǵmatýlın:
- Jumys toby zań jobasyn ázirleýshilermen, sondaı-aq, quzyrly memlekettik organdarmen birlesip, ekinshi oqylymǵa deıin bıýdjettik qarjylardyń tıimsiz paıdalanylǵandyǵyn anyqtaý úshin barlyq sharalardy ázirleý qajet. Ol osy Kodeks aıasynda memlekettik bıýdjettik qarjylardy ıgerý barysynda memlekettik organdar ákimshilik baǵdarlamalarynyń birinshi basshylary úshin jeke jaýapkershilikti anyqtaýǵa múmkindik beredi, dedi.
Depýtattar sondaı-aq, sapasy tómen týrısttik qyzmet kórsetkeni úshin týroperatordy lısenzııasynan aıyrý nemese qyzmetin toqtatýdy qarastyratyn normanyń durystyǵy týraly másele kóterildi. Sonymen qatar, Májilis Tóraǵasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń osy suraq boıynsha boıynsha ustanymynyń kómeskiligine nazar aýdardy.
Máselen, sporttyq jarysty uıymdastyrýshylar men sportshylardy satyp alǵany úshin aıyppul kólemin 200-den 100 AEK-ke deıin tómendetý, sondaı-aq osy quqyq buzýshylyq úshin ákimshilik qamaq qoldanýdy alyp tastaý týraly aıtyldy.
Osy oraıda, basqa zań jobalarynda sporttaǵy tyıym salynǵan ádisterdi paıdalanǵany úshin jaýapkershiliktiń kúsheıtiletinin eske salǵan Májilis Tóraǵasy:
- Endi «kelisilgen jeńister úshin» jaýapkershilikti tómendetý usynylyp otyr. Sonda dáıektilik, birizdilik qaıda? – deı kelip, osy máseleni tıisti memlekettik organǵa búge-shúgesine deıin pysyqtaýdy tapsyrdy.
Otyrys barysynda depýtattar Ákimshilik quqyq buzýshylyqqa ózgeristerdi Kodekstiń óziniń júıeliligin buzbaý úshin jeke zańmen engizýdi usyndy.
Nurlan Nyǵmatýlın depýtattardyń túzetýlerin qoldaı otyryp, jylyna Ákimshilik quqyq buzýshylyq kodeksine jyl saıyn 10-15 ret túzetýler engiziletinin jáne olar kóbinese ilespeli zań jobalaryn qamtıtynyn atap ótti.
Osy rette, quqyqqorǵaý jáne sot organdary úshin júıelilik pen josparlylyqtyń mańyzdy ekenin alǵa tartqan Nurlan Nyǵmatýlın Ákimshilik quqyq buzýshylyqqa engizilgen ózgeristerdiń barlyǵyn bir zań arqyly júzege asyrý Úkimetke zań jobalaryn daıyndaý barysynda dáıekti jospar qurýǵa jol ashsa, al depýtattar úshin osy zań jobalarymen júıeli jumys isteýge múmkindik beretinin aıtty.
Sondaı-aq, osy kúni turǵyn úı qatynastary máseleleri boıynsha zań jobasy maquldandy. Oǵan depýtattar ózderi bastamashy boldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á. Nazarbaev «Nur Otan» partııasynyń XVII sezinde jáne Jastar jylynyń saltanatty ashylý rásimi kezinde kópbalaly otbasy men jumys isteıtin jastardy turǵyn úımen qamtamasyz etý boıynsha is-sharalar atqarýǵa qatysty tapsyrma bergen bolatyn.
Zań jobasy atalǵan tapsyrmany iske asyrýǵa jáne joǵaryda atalǵan sanattaǵy azamattardyń turǵyn úı máselesin sheshý úshin zańnamalyq negiz qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Osy jolda «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańy, «Memlekettik jastar saıasaty týraly» zańy jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalar týraly» zańdarǵa túzetýler engizý usynylady.
Birinshiden, «kóp balaly otbasy» uǵymyn «Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» Kodeksine sáıkes keltirý. Bul zańnamalyq aktiler arasyndaǵy qaıshylyqty joıady. Ekinshiden, «satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı» uǵymyn anyqtaý. Bul tabystary tómen halyqtyń áleýmettik osal toptaryna arnalǵan turǵyn úıdi satyp alý múmkindiginsiz jalǵa beriletin turǵyn úıdiń turaqty kommýnaldyq qoryn qurýǵa múmkindik beredi. Úshinshiden, «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen nagradtalǵan nemese buryn «Batyr ana», sondaı-aq I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ataǵyn alǵan kóp balaly analar jáne kóp balaly otbasylar» sanaty úshin turǵyn úı alýǵa jeke kezektilik engizý.
Qazirgi ýaqytta kezekte turǵan kóp balaly otbasylardyń sany 31 725.
Kóp balaly otbasylardy jalǵa beriletin turǵyn úımen qamtamasyz etý maqsatynda «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha jyl saıyn 50 mlrd. teńge qarajat bólinetin bolady. Osynyń arqasynda jylyna keminde 6 myń páter tapsyrylady.
Tórtinshiden, memlekettik josparlaý júıesiniń sheginde satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úıdi jáne onyń kólemin aıqyndaý.
Bul norma kóp balaly otbasylardyń turǵyn úı problemalaryn sheshýge qarajatty tikeleı jáne maqsatty baǵyttaýǵa negiz beredi. Osynyń arqasynda jalǵa beriletin turǵyn úıdiń kólemi ósedi.
Besinshiden, memlekettik jastar saıasatynyń negizgi baǵyttarynda «jumys isteıtin jastary» úshin qoljetimdi baspana júıesin damytýdy qarastyrady jáne memlekettik jastar saıasaty jónindegi ýákiletti organǵa (Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi) satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úıdi berý qaǵıdalaryn bekitý quzyreti beriledi.
Bul túzetýler Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha jumys isteıtin jastardy jalǵa beriletin turǵyn úımen qamtamasyz etý jóninde ázirlengen tetikti júzege asyrýǵa múmkindik beredi.
«Nurly jer» baǵdarlamasynyń aıasynda 2019-2021 jyldary Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynda jumys jasaıtyn jastar úshin satyp alý quqyǵynsyz jyl saıyn keminde 1000 jalǵa beriletin turǵyn úı salý josparlanýda.
Jalpy otyrysta Májilis «1992 jylǵy 15 mamyrdaǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa qatysýshy memleketter arasyndaǵy Áskerı-tehnıkalyq yntymaqtastyqtyń negizgi prınsıpteri týraly kelisimge ózgerister engizý týraly tórtinshi hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn jumysqa aldy.
