Atalǵan sharaǵa 13 memleketten kelgen 90 kompanııa qatyssa, onyń ishinde Reseı, Ázerbaıjan, Tájikstan, Armenııa, Qyrǵyzstan, Túrkııa, Qytaı, Iran, Polsha, Belgııa, Latvııa, Ýkraına, О́zbekstan bar.
Sharanyń shymyldyǵyn mınıstr Arystanbek Muhamedıuly ashyp berdi. Vedomstvo basshysy óz sózinde kórmege qatysýshylar men alys-jaqynnan kelgen kitapsúıer qaýymdy ıgi sharamen quttyqtaı kelip, mańyzdy mádenı jumystyń rýhanı salmaǵyna toqtaldy. «Bul – barlyq mádenıet ókilderiniń ortaq merekesi. Osyndaı halyqaralyq kórmeler oqyrman men qalamgerdi jaqyn tanystyrady. Sondaı-aq baspa isindegi jańalyqtar bir-birin almastyrady. Iri baspalar shaǵyn baspalarmen óz jetistikteriniń qyr-syrymen bólisip, tájirıbe almasýǵa múmkindik bar. Jalpy, kitap – adam men adamdy ǵana emes, úlken órkenıetterdi jaqyndastyrady», dedi mınıstr A.Muhamedıuly. Sondaı-aq kitap jármeńkesiniń ashylý saltanatynda Ázerbaıjannyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Rashad Mamadov, Máskeýdegi halyqaralyq kórme-jármeńkeniń dırektory Sergeı Kaıkın jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáýlet sóz sóıledi.
Negizinen kitap kórmesine Qazaqstannyń «Almatykitap», «Atamura», «Mektep», «Qazaq ensıklopedııasy» baspalarynan bólek, Reseıdiń «Belyı gorod», «Rozovyı jıraf», «Ýnıversalıst», «Mann, Ivanov ı Ferber», «Samokat», «Kojanaıa mozaıka» jáne ózge de memleketterdiń jetekshi baspalary qatysýda.
Halyqaralyq kitap kórme-jármeńkesiniń negizgi maqsaty árıne, kitapty nasıhattaý, qoldaý, qatysýshy elderdiń ádebıet murasyn damytý, oqyrman mádenıetin qalyptastyrý ekeni belgili.
О́z kezeginde ıgi sharany uıymdastyrýshy «Folıant» baspasynyń dırektory Nurlan Isabekov qoǵamda kitapqa kóp mán berý kerektigin aıtady. «Bul kórme-jármeńke jylda uıymdastyrylady. Keler jylǵa túrik aǵaıyndardyń kóptegen baspalaryn osy is-sharaǵa tartatyn bolamyz. Máselen, úsh jyl qatarynan Qytaıdyń baspasy óz ónimderin osy kórmege ákeldi. Jyl basynan bastap daıyndyq jumystaryn júrgizip, jan-jaqqa habarlaımyz. Kórshiles Reseıdiń kóptegen kitaptaryn osy kórmeden kórýge bolady. Mundaı dúbirli, dýmandy shara ótkizý arqyly búgingi qoǵamnyń betin kitapqa burýǵa septigimiz tıse degen nıetimiz bar. Túptep kelgende, bizdiń eń basty maqsat – kitapty ótkizý emes, ónimdi kórsetý, otandyq baspalardy yntalandyrý», deıdi «Folıant» baspasynyń basshysy.
Elimizdegi eń eleýli shara týraly «Qytaı halyq ýnıversıteti baspasynyń» menedjeri Dıano Gao kitap kórmesine qatysý arqyly eki eldiń mádenıeti men ǵalymdary arasyndaǵy ǵylymı kitaptardy ózara almastyrý úrdisi jaqsy jolǵa qoıylatynyn sóz etti. «Bul baspa – Qytaı Halyq Respýblıkasy qurylǵan kúninen bastap ýnıversıtettiń alǵashqy baspasy. 2018 jyly baspamyz jalpy quny 1 mlrd ıýan bolatyn 3000 kitap shyǵardy. Kitap jınaqtaryn, baspa basylymdaryn, aýdıo, sandyq jáne ınternet basylymdaryn, sondaı-aq alýan túrli medıa-qyzmetti biriktiretin iri keshendi baspa. Sonymen qatar ol – Qytaıdaǵy túrli memlekettik marapattar men syılyqtarǵa ıe bolǵan baspalardyń biri. Kórmege úshinshi ret qatysyp otyrmyz. Osy joly 100-den asa kitabymyzdy alyp keldik. Jyl saıyn osy kórmege qatysatyn elimizdegi baspagerlerdiń aıtýynsha, qazaqstandyq oqyrmandardyń suranystary men qyzyǵýshylyǵy óte joǵary. Osy joly eki jańa kitaptyń tusaýkeseri ótedi», deıdi D.Gao.
Al «Tatar kitap baspasynyń» dırektory Ildar Sagdatshın bolsa, tatar kitap baspasy – ǵasyrlyq tarıhy bar Reseı Federasııasynyń iri ulttyq baspalarynyń biri ekenin aıtyp, bul kórmege birinshi ret qatysyp jatqanyn jetkizdi. «Folıant» baspasy uıymdastyrýshy retinde bizdi tórtinshi jyl qatarynan shaqyrdy. Jyl saıyn 200-den astam kitap shyǵaramyz. Jalpy tırajymyz – 500 myń. Onyń ishinde oqýlyqtar, kórkem-ádebı, tarıhı jáne balalarǵa arnalǵan kitaptar bar. 200 kitapty jylyna bólsek, kúnine bir kitaptan shyǵaramyz. Jyl saıyn Qazaqstannyń elordasynda ótetin kitap kórmesine zor rızashylyqpen qatysyp jatyrmyz. Tilimiz – uqsas, tarıhymyz – bir. Tatarstanda kitaptar eshqashan qoımalarda shań basyp jatqan emes. Shyǵaryp úlgermeı jatyp, kitap tırajyn kóbeıtýge qatysty oqyrman suranysy artady. Qazaqstanda 250 myń tatar halqynyń ókilderi turady», deıdi ol.
Kórmege kelýshilerdi tórt kún boıy 150-den astam shara men jańa kitaptardyń tanystyrylymy kútip tur. Shara barysynda avtorlarmen, sýretshilermen, polıgrafıstermen kezdesýler ótýde.
Jármeńkeniń birinshi kúninde belgili aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlettiń «Bizder de ǵashyq bolǵanbyz» atty jańa kitaby tanystyryldy. Ulttyq akademııalyq kitaphana uıymdastyrǵan sharaǵa elimizdiń tanymal aqyn-jazýshylary qatysty. Tusaýkeserde sóz sóılegen alashtanýshy Tursyn Jurtbaı qazirgi zamanda adamnyń, onyń ishinde jazýshylardyń bir qýanyshy bolsa, ol – osy kitap kórmesi ekenin aıtty. «Bul tek kitaptyń ǵana emes, osy jerdegi barlyq jazýshynyń, aqynnyń ishki jan-dúnıesiniń kórmesi. Al osy kórmeni Ulyqbektiń kitaby ashyp otyr», dedi ǵalym.
Kórme-jármeńkede sonymen qatar L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqovtyń «Shákárim» atty kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti. Jıynǵa qatysýshylar avtordyń «Shákárim» eńbegine qatysty oı-pikirlerin bildirdi. О́z kezeginde sóz alǵan E.Sydyqov bıyl osy kitaptan bólek, «Qunanbaı» atty eńbegi Reseı elinen «JZL» serııasy boıynsha jaryq kóretindigin aıtyp, oqyrmandardan súıinshi surady.
Sondaı-aq Jastar jyly aıasynda jármeńke jas avtorlardyń qatysýymen «Ashyq áńgime» atty aqyndyq marafon, kitaptyq áńgimelesý (book talks), ádebıet klýbynyń otyrysy, «Kitapty qalaı tıimdi oqý kerek?» taqyrybyna arnalǵan sheberlik synyptary, tanymal aqyn-jazýshylarmen avtograf-sessııa uıymdastyrýda. Olardyń ishinde Búkilreseılik balalar kitaby festıvaliniń dırektory jáne jazýshy Iýrıı Nechıporenko, «Kıt plyvıot na sever», «Sovınyı volk» kitaptarynyń avtory Anastasııa Strokına da bar.
Kórme barysynda 6 atalymy boıynsha «Jyldyń úzdik kitaby» anyqtalady.
Mıras ASAN,
Aqmaral AǴZAMQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
