Árıne, ǵylym, ınnovasııa, bilim, bıznes birlesip júzege asyrylǵanda ǵana kásipkerlik ýnıversıtettiń damýyna jol ashylatyny sózsiz. Qazir álemde túrli ınnovasııalyq ıdeıalar paıda bolyp, ómirimizge dendep enýde. Másele, jahandyq básekege beıimdelip, ilese alýymyzda. Damyǵan elderdiń kásipkerlik, orta jáne shaǵyn bıznes salasyndaǵy jańashyldyq úrdisterinen úırenerimiz az emes. Damyǵan elderde kásipkerlikke baýlý mektepten bastalatyny belgili. Qazir kásipkerlik bilim berýdiń qazaqstandyq joly men ádisin qolǵa alǵan joǵary oqý oryndary qalyptasyp keledi.
S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory Gaýhar Ahmetova suranysqa ıe kadrlardy daıyndaý bilim berý qyzmeti sapasynyń basty ındıkatorlarynyń biri ekenin aıtty. Sońǵy jyldary jergilikti oqý orny óńirdegi 278 óndiris ornymen kelisimshart jasady. Tehnıkalyq joǵary bilim berýdiń jańasha mazmunyn kásiporyndardyń suranysyna saı laıyqtaý barysynda oqý baǵdarlamasynyń 40 paıyzyn óndiris oryndarynda ótkizý qarastyryldy. Nátıjesinde, byltyr túlekterdiń jumysqa ornalasý kórsetkishi 96 paıyzǵa jetti.
Elbasy Nursultan Nazarbaev oblysqa saparynda ýnıversıtettegi Startup akademııasynyń tusaýyn kesken edi. Bul stýdentter men oqytýshylardyń kásipkerligin damytýǵa, jobalardy kommersııalandyrýǵa baǵyttalǵan ortalyq. Búginde Startup akademııasynda rezıdentter tájirıbe jınaqtap, bıznes júrgizý daǵdylaryn meńgerýde.
M.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń rektory Mahmetǵalı Sarybekovtiń aıtýynsha, stýdentterdi kásipkerlikke baýlýda negizgi mamandyqpen birge shaǵyn jáne orta bızneske daıyndaý erekshe oryn alady. Qazir Tarazda stýdentterdiń, magıstranttardyń ınnovasııalyq bıznes-ıdeıalarynyń júzege asýyna qoldaý kórsetý úshin «Innovasııa jáne kásipkerlik ortalyǵy» ashylǵan.
Sonymen birge oqý-tájirıbe alańynda tamshylatyp sýarý ádisi arqyly jemis aǵashtaryn ósirý bastaldy. Bıologııa kafedrasynyń janynan ashylǵan «Jylyjaı» tájirıbe alańy ońtústikkoreıalyq kompanııanyń tehnologııasymen jasalypty.
– Men Jambyl oblysy ákimdiginiń kásipkerlikti damytý basqarmasy janyndaǵy bıznesti qoldaý komıssııasyn bes jyldan beri basqaryp kelemin, – dedi Mahmetǵalı Sarybekov. Komıssııa sheshimi boıynsha kásipkerlerge «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy arqyly memlekettik granttar bólinedi. О́kinishtisi sol, kóptegen qatysýshylardyń kásipkerlik mádenıeti tómen ekeni baıqalady. Olar óz jobalaryna baılanysty ashqan jańalyǵyn, bıznes-ıdeıasyn jetkize almaıdy.
Jergilikti kásiporyndardaǵy maman tapshylyǵyn, bilimdi tehnıkalyq mamandar, ınjenerlerdiń jetispeıtinin óńirdegi «Eýrazııalyq energetıkalyq korporasııa» AQ prezıdenti Valerıı Grınenko jetkizdi. Onyń sózine qaraǵanda, túlekterdiń oqý bitirgennen keıin óndiriske kelgeni, turaqty eńbek jolyn qalyptastyrǵany eki jaqqa da tıimdi bolar edi. Alaıda kópshiligi bir jyldan soń kelesi bir kásiporynǵa ketip qalýǵa beıim eken. Osy tusta jıynǵa qatysyp otyrǵan oblys ákimi Bolat Baqaýov:
– Sizder túlekterge arnalǵan áleýmettik paket jeńildikterin qarastyryńyzdar, – degen oı qosty.
Jalpy V.Grınenko basqaratyn «Eýrazııalyq energetıkalyq korporasııa» AQ dýaldy oqytý júıesi boıynsha oqý oryndarymen baılanys ornatqan óńirdegi birden-bir óndiris orny ekenin aıta keteıik. Seriktes kásiporyn – jergilikti ýnıversıtettiń mamanǵa tapsyrys berýshisi ári túlekterge jumys berýshi.
Aıta keterlik másele, búgingi tańda Pavlodar oblysynan Reseıdiń kórshiles Omby, Novosibir, Tom qalalaryna baryp oqıtyn qazaqstandyq stýdentter az emes. Shamamen óńirden jyl saıyn mektep túlekteriniń 20 paıyzy shetelderge oqýǵa ketedi. Tipti soltústik óńirlerde jergilikti túlekterge Reseıde bilim alý týraly keńes beretin ortalyqtar da bar. Byltyr oblys ortalyǵynda túlekterden emtıhan alýǵa reseılik joǵary oqý orny ókilderi kelgeni de esimizde. Al «Serpin», «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasyn tıimdi júrgizý joldaryn jergilikti bılik áli de atqara almaı keledi.
S.Toraıǵyrov atyndaǵy ýnıversıtette de tehnopark boldy. Bir kezde tehnoparkte qyzmet etken Jumabek Omarovtyń aıtýynsha, stýdent kezderinen tehnoparkte ǵylymı jumys jobasyn jazyp-syzyp júrgen túlekter qazir Atyraýda, Baıqońyr ǵarysh aılaǵynda jumys isteıdi.
Otyrysta sóz alǵan elimizdegi Erasmus ulttyq keńsesiniń dırektory Shaızada Tasbolatova Erasmus+ baǵdarlamasynyń maqsatyna, baıqaý talaptaryna, eýropalyq baǵdarlamalardyń mańyzy men erekshelikterine toqtaldy.
– Ýnıversıtetterde kásipkerlik bilim berýdiń basym bóligi – akademııalyq saǵattarda emes, Startup-tardy jetildirýge jumsalýy qajet. Kóshpeli otyrysta aıtylǵan kásipkerlik ýnıversıtet qurý jáne ony damytý jaıly pikir almasý alańy paıdaly bolǵany sózsiz, deıdi G.Ahmetova.
Otyrys aıasynda joǵary oqý oryndarynyń rektorlary «Art-garage» ben DemoDaya Startup akademııasymen tanysty. Qonaqtardyń nazaryna 20-ǵa jýyq startap-joba, onyń ishinde Omby jáne Novosibir ýnıversıtetteriniń de jobalary usynyldy, Spin-off projects ınnovasııalyq jobalarynyń tusaýkeseri ótti, S.Toraıǵyrov atyndaǵy ýnıversıtettiń «Kásipkerlik jáne kásipkerlik bilimdi damytý» jónindegi ekojúıesi tanystyryldy.
Pavlodar oblysy
