Ashyq pikir alańy retinde ótken jıynǵa «Aq jol» partııasy tóraǵasynyń orynbasary, aqyn, «Qazaq úni» gazetiniń basshysy Qazybek Isa men partııa tóraǵasynyń orynbasary Dmıtrıı Vasılev qatysyp, sóz sóıledi. Sondaı-aq Qyzylorda oblysynyń «Rýhanı jańǵyrý ortalyǵy» ókilderi, Qorqyt ata atyndaǵy QMÝ tarıhshylary men oqytýshylary óz baıandamalaryn jasap, oı-pikirlerin bildirdi. Basqosýǵa Qazaqstandaǵy prezıdenttik saılaýdy xalyqaralyq baıqaýshylar toby da qatysty.
Dóńgelek ústel barysynda «Rýxanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń aıasyndaǵy «Aq jol» partııasynyń atqarǵan isteri, ulttyq múddemizdiń qorǵalýy, memlekettik tildiń damýy, mádenıetimizdiń máıekti máseleleri talqylandy. Bilim salasyndaǵy qordalanǵan máseleler de ótkir aıtyldy. Ásirese muǵalimder qaýymy bastaýysh synyptarda jańartylǵan baǵdarlama qazaq ádebıeti sabaǵynyń bir saǵatyn qıyp ketkenine qynjylys bildirdi. Q.Isa bastaýysh synyptardaǵy jańartylǵan baǵdarlama kesirinen buryn aptasyna tórt ret ótip kelgen «Ádebıettik oqý» sabaǵynyń qazir úsh retke túsip qalǵan máselesi partııa fraksııasynda qaralatynyn málimdedi.
Sonymen qatar elimizdiń basqa óńirlerinde de úgit-nasıhat jumystary jalǵasyn taýyp, aımaqtyq qoǵamdyq shtab ókilderi túrli is-sharalar ótkizýde. Nátıjesinde jurt kandıdattyń ustanymdarynan habardar bolyp qaldy.
* * *
«Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasy atynan prezıdenttik saılaýǵa túsip jatqan Tóleýtaı Raqymbekov Almaty qalasynda da birqatar kezdesý ótkizdi. Jumys saparyn kandıdat О́.Ospanov atyndaǵy Qazaq topyraqtaný jáne agrohımııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn aralaýdan bastady. Sonymen qatar qoǵamdyq shtab ókilderi arnaıy kórmeni, jataqhanalardy, hımııalyq taldaý zerthanasyn tamashalady.
Qazaq topyraqtaný jáne agrohımııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty jerdiń betki qabatyn zerdelep, onyń qunarlylyǵyn arttyrý tehnologııasyn ázirleıdi. Tipti munda álemde teńdesi joq bastamalar da bar. Sonyń nátıjesinde qazir aýyl sharýashylyǵynda ónimdilik artyp, salanyń boıyna qan júgire bastaǵan. Al T.Raqymbekov osyndaı ǵylymı mekemelerge qoldaýdy aıamaý kerektigi jaıynda únemi aıtady. Munda ǵylymı jumyspen aınalysýǵa barlyq jaǵdaı bar. Iаǵnı, zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtylǵan. Alatyn aılyqtary áldeqaıda joǵary. Tipti jas mamandarǵa ýaqytsha baspana da beriledi. Prezıdenttikten úmitker endi osyndaı jaǵdaıdy basqa da ǵylymı-zertteý mekemelerinde jasaý kerek deıdi. Sonda ǵana agrarlyq ǵylym men óndiris alǵa basaryna senimdi.
Agrarlyq ǵylym salasynyń ókilderimen kezdesý barysynda salaǵa jas mamandardy tartý, jumyssyzdyqpen kúres jáne jemqorlyqty joıý máseleleri de sóz boldy.
Kásipodaqtar federasııasynan prezıdenttikke kandıdat Amangeldi Taspıhovtyń Túrkistan oblysy jáne Shymkent qalasy boıynsha qoǵamdyq aımaqtyq shtabynyń músheleri saılaýaldy kezdesýler ótkizip jatyr. Túrli eńbek ujymdaryn qamtyǵan jıyndardyń biri Shymkentte ornalasqan «Taǵan» JShS asfalt zaýytynda ótti. Keńse qyzmetkerleri jáne ındýstrııalyq-ekonomıkalyq aımaqta jumys istep jatqan zaýyt jumysshylarynan quralǵan qaýym 40 adamdy qurady.
Kezdesýdi mekeme basshysy Ábdimanap Mamytbaev ashyp, kásiporyn jumysymen qysqasha tanystyrdy. Al prezıdenttikten úmitker A.Taspıhovtyń baǵdarlamasy týraly aýmaqtyq kásipodaqtar birlestigi tóraǵasynyń orynbasary, senim bildirilgen ókil Serik Áýeshanov aıtyp berdi. Ol kandıdat tuǵyrnamasynda kórsetilgen qarapaıym jumysshy mártebesin kóterýge baǵyttalǵan usynystardy ortaǵa saldy. Laıyqty jalaqy tóleý, eńbek mıgrasııasy, eńbek quqy máselelerin jan-jaqty túsindirdi. Keńse qyzmetkerlerimen kezdesýde mekemeniń bas esepshisi Ilııas Moshqalov jáne ındýstrııalyq-ekonomıkalyq aımaqtaǵy jumys istep turǵan zaýyttyń ýchaske basshysy Dármen Álimsaqov eńbek adamynyń múddesin qorǵaýda qashanda aıanyp qalmaıtyn kásipodaqtyń atqarǵan jumystaryn saralaı kele, aldaǵy múmkindikterin de taratyp aıtty.
Sonymen qatar «Memlekettik, bank jáne qoǵamdyq qyzmet kórsetý qyzmetkerleriniń salalyq kásipodaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń Túrkistan oblystyq jáne Shymkent qalalyq fılıalynyń tóraıymy Kúldar Esebaeva oblystyq memlekettik muraǵat qyzmetkerlerimen kezdesip, nasıxat jumysyn júrgizdi. Ol kandıdattyń baǵdarlamasyna súıenip, eńbek adamdaryna laıyqty eńbekaqy tólenýmen birge qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn da jasaý óte mańyzdy shart ekenin málimdedi.
J.Ahmetbekov Kommýnıstik halyq partııasy agroónerkásip ónimderine tutynýshylyq suranysty yntalandyrý baǵdarlamasymen birge kedeılikpen kúres baǵdarlamasyn qabyldaýdy birneshe ret usynǵanyn jáne onyń júzege asyrylýy úshin jumys isteıtinin erekshe atap ótti. Kezdesý sońynda spıker saılaýshylardy 9 maýsym kúni ótetin kezekten tys prezıdent saılaýynda belsendi bolýǵa jáne laıyqty úmitkerge daýys berýge shaqyrdy.
Sondaı-aq Nur-Sultan qalasyndaǵy nasıhatshylar toby belsendi jumys istep, óz kandıdattarynyń negizgi ustanymdaryn halyqqa barynsha jetkizýde. Olar kezikken jurtqa úgit paraqshalaryn jáne partııa jýrnaldaryn taratyp, áńgimelesip, saılaýaldy baǵdarlamanyń basym baǵyttary týraly málimet berdi. Qala turǵyndary da túsinistik tanytyp, kommýnısterdiń bastamasyn jyly qabyldap jatyr. Buǵan qosa partııanyń jas músheleri Búkilálemdik temeki shegýge qarsy kúndi eleýsiz qaldyrmaı, «Biz temeki shegýge qarsymyz» atty aksııa ótkizdi. Osy sharanyń aıasynda salamatty ómir saltyn qalyptastyrýǵa atsalysyp júrgen J.Ahmetbekovtiń kandıdatýrasyn qoldaýǵa úndedi. Elordalyq qoǵamdyq shtabtyń ókilderi kópshilikke partııa jýrnalynyń sońǵy nómirinde jaryq kórgen materıaldardy kórsetti. Onda saılaýaldy naýqanda atqarylǵan is-sharalar týraly tolyqqandy baıandalǵan.
Nur Otan partııasynan prezıdenttikke kandıdat Qasym-Jomart Toqaevtyń respýblıkalyq shtaby aımaqtarǵa saparyn osy aptada aıaqtaıdy. О́ńirlerdegi kezdesýler legi Shyǵys Qazaqstan oblysynda túıindelmek. Keshe olar О́skemen qalasynyń jurtymen kezdesý ótkizdi. Oblystyq drama teatrda 500-den asa adam jınalyp, onda Elbasy usynǵan kandıdattyń saılaýaldy baǵdarlamasynyń basymdyqtary túsindirildi.
Kún tártibindegi basty máselelerdiń biri – ekologııa. Bul – Shyǵys Qazaqstan oblysynyń turǵyndary úshin óte ózekti problema. О́skemende atmosferaǵa shyǵarylatyn zııandy qaldyqtar ótkir másele ekeni jasyryn emes. Onyń ústine Semeı – ıadrolyq polıgonda júrgizilgen synaqtardan eń kóp zardap shekken aımaq. Shtab jetekshisi Máýlen Áshimbaev, kandıdattyń saılaýaldy baǵdarlamasynda ekologııany jaqsartý máselelerine erekshe kóńil bólinip otyrǵanyn aıtty.
«Qazaqstan halqynyń densaýlyǵy árqashan da birinshi orynda. Osyǵan qatysty jumystar birneshe baǵyt boıynsha júrgiziledi. Atap aıtqanda, qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin ekologııalyq zańnamalardy jetildirip, halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirý kózdelgen. Sonymen qatar osyndaı problemasy bar ár óńirde ekologııalyq ahýaldy jaqsartý boıynsha jurtshylyqpen birlesip, keshendi jospar ázirlenedi. Q.Toqaev óz baǵdarlamasynda qorshaǵan ortaǵa zııandy qaldyqtar shyǵaratyn barlyq iri kásiporyndar qaldyqtaryn azaıtýy jáne tazartýdyń jańa tehnologııalaryn engizýi úshin naqty jospar ázirleýdi mindetteımiz dep kórsetip otyr», dedi M.Áshimbaev.
Sonymen qatar Shyǵys Qazaqstan oblysynda saılaý baıqaýshylaryna arnalǵan kezekti semınar-trenıng ótti. Kandıdattyń oblystyq qoǵamdyq shtabynda ótken is-sharanyń moderatory jáne treneri Dos Kóshim boldy. Ol baıqaýshylardyń quqyqtary men mindetteri týraly keńinen túsindirdi. Buǵan qosa Á.Qosanovtyń senim bildirilgen adamy Semeı qalasynyń jergilikti turǵyndarymen kezdesti. Onda halyqqa aldaǵy saıası naýqannyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, prezıdenttikten úmitkerdiń basty ustanymdary jóninde áńgimelep berdi.
Nasıhatshylar toby óńir-óńirde qyzý jumys istep, túrli aksııalar uıymdastyrýda. Belsendiler jergilikti turǵyndarǵa kandıdattyń saılaýaldy tuǵyrnamasynda kórsetilgen baǵyttardy jan-jaqty jetkizip, úgit materıaldaryn da keńinen taratyp jatyr. Bul rette qoǵamdyq shtabtar áleýmettik jelilerdiń áleýetin da tıimdi paıdalanyp, elimizdegi eń iri saıası oqıǵanyń mańyzyn da arttyrýda. Osyndaı sharalardyń nátıjesinde Á.Qosanovqa qoldaý bildirgen halyqtyń qatary da arta tústi.
«Uly dala qyrandary» respýblıkalyq qozǵalysynan prezıdenttikke kandıdat Sádibek Túgel Atyraý qalasynda saılaýshylarmen kezdesý ótkizdi. Jaıyq jaǵasynda ornalasqan munaıly qaladaǵy kezdesýde jazýshy-jýrnalıst S.Túgel óziniń basty ustanymdary kórinis tapqan saılaýaldy baǵdarlamasy týraly baıandap berdi.
«Atyraý óńiri munaıy jáne gazymen ǵana emes, elimizge áıgili tarıhı tulǵalarymen de tanymal. Ulttyq qundylyqtardy qurmetteı biletin sizderdiń aldaryńyzda ózimniń saılaýaldy baǵdarlamamda atap kórsetilgen basty mindetterge toqtala keteıin. «Uly dala qyrandary» qoǵamdyq birlestiginiń atynan saılaý dodasyna túsip otyrmyn. Eshqandaı partııada joqpyn, ana tilimniń mártebesin kóterý maqsatynda barlyq jerde memlekettik tilde sóıleımin. Bizdiń qozǵalystyń negizgi maqsaty – ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý, Uly dala mádenıetin jańǵyrtý, halyqty birlikke, yntymaqqa shaqyrý. Negizgi ustanymdarym: ulaǵatty urpaq – ulttyq ustanym, aýyl – altyn besigimiz, jemqorlyqqa tosqaýyl qoıý, jer – janymyz, til – tuǵyrymyz. Bizdiń jerimizdiń asty men ústindegi barlyq qazba baılyq – halqymyzdyń tól menshigi. Sol baılyqtan túsken paıda árbir azamatqa tıesili bolýy qajet. Urpaǵymyzǵa taza sý men aýany, taza ekologııany qaldyrýǵa tıispiz», dedi prezıdenttikten úmitker.
Kandıdattyń senim bildirilgen adamdary Yntymaq Qultasov, Klım Gýbashev jáne Asan Qaramonshaqov sóz alyp, onyń baǵdarlamasyndaǵy el bolashaǵyn aıqyndaýǵa qajetti basym baǵyttarǵa toqtaldy. Sonymen qatar «Ulttyq qundylyqtardy ulyqtaımyz!» atty qolónershiler kórmesi uıymdastyryldy. Jınalǵandar aldynda dombyrashy Turlan Bısembaev, sýretshiler Laýra Tilekbaı, Murat Erǵalıev sheberlik sabaqtaryn ótkizdi.
