Álem • 11 Maýsym, 2019

Qazaqtardyń kishi quryltaıy ótti

960 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

2019 jyldyń 7-9 maýsymy aralyǵynda Germanııa Federatıvtik Respýblıkasynyń Mıýnhen qalasynda Qazaqtardyń kishi quryltaıy ótti. Jyl saıyn bul is-shara etnostyq qazaqtar kóp turatyn elderde ótkiziledi. Qazirgi ýaqytta Germanııada Eýropadaǵy eń kóp qazaq dıasporasy – 3 myń adam (shamamen 250 otbasy) turady.

Qazaqtardyń kishi quryltaıy ótti

­Quryltaıdyń negizgi maqsaty – mádenı-gýmanıtarlyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq joba­lar negizinde qazaq dıaspo­ra­synyń ókilderin biriktirý. Kishi quryltaıdyń jumysyna qazaq dıasporasynyń 100-den astam ókili, sondaı-aq qazaqstandyq mádenıet qaıratkerleri, kásip­kerler, Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń belsendileri, «Otandastar» qory men Aqpa­rat jáne qoǵamdyq damý mınıstr­liginiń mamandary men sarapshylary qatysty.

Qazaqtardyń kishi quryl­taıynyń negizgi taqyryby –Tuń­ǵysh Prezıdent – Elba­synyń «Uly dalanyń jeti­ qy­ry» maqalasynyń jáne «Rý­hanı jańǵyrý» baǵdar­lama­sy­nyń erejeleri konteksinde yn­tymaqtastyqty damytý. Is-shara sheńberinde álemniń túrli elderindegi qazaq dıasporasynyń yntymaq­tas­tyǵyn damytýdyń ózekti máse­leleri, «Otandastar» qo­ry men Dúnıejúzi qazaqtary qa­ýym­dastyǵy bastamashylyq etken birlesken baǵdarlamalar men jobalardy júzege asyrý joldary talqylandy.

Quryltaıdyń spıkerleri qa­­­­ta­rynda Dúnıejúzi qazaqtary qaýym­­dastyǵy Tóraǵasynyń bi­rinshi orynbasary Zaýytbek Tu­­­rysbekov, «Otandastar qo­ry­­­nyń» vıse-prezıdenti Ma­ǵa­ýııa Sarbasov, Eýropadaǵy Qa­­­­zaq qaýymdastyqtarynyń já­ne Shvesııadaǵy Qazaq qaýym­das­­tyǵy­nyń tóraǵasy Murat Ermısh sóz sóıledi.

Zaýytbek Qaýysbekuly ózi­niń baıandamasynda atalǵan sha­­­­­­ra­nyń qazaq ultynyń birligin ny­ǵaı­týdaǵy mańyzdy rólin atap ótti:

– «Qandastarymyz Elbasy­nyń «Otandastar qoryn» qurý týraly usynysyna úmit artyp, qoldaý bildirdi. Mine, sonyń ná­tı­jesinde biz búgin Dúnıejúzi qa­zaqtary qaýymdastyǵy men «Otandastar qory» KEAQ bir­lesken jumystarynyń nátıjesi jaıly aıta alamyz. Shetelderde turatyn qazaq dıasporalary ókilderiniń ótinishterine baılanysty Ulttyq ortalyqtardy mý­­­zyka aspaptarymen, qolóner buıymdarymen, ulttyq kıimmen qamtamasyz etý máselesine oraı, biz «Dástúrli qorjyn» atty keń aýqymdaǵy jobany júzege asyr­maqpyz.

Shetelderdegi otandastary­myz­dy qoldaý úshin Qazaq­stan Úkimeti janynan vedomstvo­aralyq komıssııa qurylady. «Qazaq kartasyn» engizý týraly usynys qoǵam tarapynan qoldaýǵa ıe boldy.

Búgingi Eýropa jerinde ót­kizilip otyrǵan Kishi Quryltaı ulttyq «Rýhanı jańǵyrý» baǵ­darlamasyna ózindik úles qo­sady dep senemin. Bul álemdik qaýymdastyqqa qazaq ultynyń birligin jáne Qazaqstan Respýb­lıkasynyń shetelderde turatyn qazaq dıasporalaryna erekshe qoldaýy men qamqorlyǵyn kórsetedi».

Kún tártibindegi basym máse­leler qatarynda – shetel­de tu­ratyn otandastardy qoldaý úshin normatıvtik bazany je­til­dirý, bilim berý, týrıstik baǵ­darlamalardy iske asyrý, qazaq tilin damytý, baılanys ornatý jáne bıznes-jobalardy iske qosý talqylandy.

Quryltaıdyń alǵashqy kú­­ni Shvesııa, Ulybrıtanııa, Ger­­manııa, Fransııa, Danııa, Nı­der­land, Aýstrııa men Bel­gııa­daǵy qazaq mádenı orta­lyqtary men «Otandastar» qo­ry­nyń yntymaqtastyǵy men áriptestigin damytý týraly eki- jaqty memo­randýmdarǵa qol qoıyldy. Osy­laısha, quryltaı sheńberinde «Qazaq úıi» – ortaq brendimen álemniń túrli elderinde jumys isteıtin barlyq qazaq mádenı ortalyqtarynyń biryńǵaı bazasynda biriktirýge baǵyttalǵan joba bastaý aldy.

Kishi quryltaı sheńberinde alǵash ret otandyq jáne sheteldik kásipkerlerdiń qatysýymen bıznes-forým ótti. Is-shara ba­ry­­synda Eýropadaǵy qazaq dıas­porasynyń ókilderine bıznes-bastamalardy qoldaý jáne jeke kásipkerlikti memlekettik qol­daý sharalary usynyldy. Bız­nes-forým shaǵyn jáne or­ta kásipkerlikti damytýdyń túr­­li salalarynda tájirıbe al­ma­sýǵa, Qazaqstan, Germanııa jáne Eýropa men Azııanyń bas­qa da elderiniń kásipkerleri ara­syndaǵy baılanystardy keńeı­týge múmkindik beretin úlken alań­ǵa aınaldy.

Budan basqa, quryltaıǵa qa­tysýshylar joldastyq fýtbol oıyn­daryn ótkizip, qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynyń bilim berý kórmesimen tanysa aldy. Kórme aıasynda Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynda oqý múmkindikteri, sheteldik ýnıversıtettermen  yntymaqtastyq jobalary usynyldy.

Tutastaı alǵanda Qazaq­tar­dyń kishi quryltaıyn ótkizý jańa seriktesterdi izdeý, iskerlik jáne gýmanıtarlyq baılanystar ornatý, sheteldik qoǵamdastyqqa Qazaqstannyń túrli salala­ryn­daǵy múmkindikterin kórsetý úshin tıimdi alańdy qamtamasyz etti deýge bolady.