Konferensııa jumysyna jetekshilik etken «Ádebıet teorııasyna kirispe» jáne 4 tomdyq «Ádebıet teorııasynyń antologııasy» eńbeginiń jalpy redaksııasyn basqarǵan, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Kenjehan Matyjanov bul jınaqtardy jaryqqa shyǵarǵan kezeńge deıingi jumys barysynan habardar etip, redaksııalyq alqa jumysymen tanystyrdy. «Ádebıet teorııasy shyǵarmany qalaı jazýdyń qupııasyna baýlıtyn teorııalyq tolǵamdar emes, onyń ǵasyrlar boıǵy tájirıbesin jınaqtap, saralap, qorytyndy baılamdar jasap otyratyn tájirıbelik negizdegi ǵylym salasy. Oqýlyq avtorlary da máselege osy turǵydan kelgen. Tipti, olardyń kórkem ádebıetke degen kózqarasynyń ózi bizdegi keńestik kezeńde qalyptasqan uǵymnan áldeqaıda keń. Avtorlar – jıyrma jyldan astam ýaqyt boıyna kollejderde qazirgi ádebıet teorııasynan sabaq berip kele jatqan ustazdar. Osy ýaqyt uzaq jyldar boıyna jınaqtaǵan tájirıbelerin qorytyp, únemi jetildirýmen bolǵan. «Bul kitaptyń tusaýy dárishanada kesilgenimen, aldaǵy ýaqytta qoldanylý órisi óziniń keń shalqaryn tabatynyna, bizdiń oqytý ádisterimiz múlde bólek kýrstar men úlken aýdıtorııalardyń da qajetine jaraıtynyna shúbá keltirmeımiz» degendi olar nyq senimmen aıtady. Osynshama tyńǵylyqty izdenister men jınaqtalǵan materıaldar negizinde jalpy kólemi 5 kitaptan turatyn oqýlyqtar kesheni bizdiń ádebı ortaǵa úlken olja boldy», – deı kele sóz kezegin «Ádebıet teorııasy» antologııasy birinshi tomynyń ǵylymı redaktory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Aıgúl Isimaqovaǵa usyndy. «Jınaq ádebıettegi orys formalızmi, strýktýralızm, fenomenologııa, poststrýktýralızm, psıhoanalız uǵymdary, postotarshyl jáne transulttyq tanym týraly túsinik beredi» dep atap ótken ǵalym jańa ǵylymı uǵymdar men termınder týraly oı bólisti. Ǵalym «Ádebıet teorııasynyń toptamasy qazaq oqyrmandaryna álemdik ádebıet teorııasynyń jańa zertteý baǵyttaryn usynady. Otandyq ádebıet salasynda qalyptasqan keıbir túsinikterdi buzyp, múlde jańa turǵydan tanystyratyndyǵyn atap ótti.
Al fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Janat Áskerbekqyzy jumys barysynda bul eńbekterdegi tereń mazmunǵa órilgen fılosofııalyq támsilderdi aldaǵy ýaqytqa otandyq ǵylymmen ushtastyra otyryp, saraptap, oı eleginen ótkizý arqyly kóptegen eńbekter jazǵý bolatyndyǵyn ári jas ǵalymdar úshin mundaı oqylyqtardyń taptyrmaıtyn qural ekendigin atap ótti. Ǵalymnyń aıtýynsha, antologııanyń ekinshi tomyndaǵy ózi erekshe nazar aýdarǵan taqyryptarǵa, álemdik fılosoftardyń mańyzdy tujyrym-taldaýlaryna toqtaldy. Ári álemdik ǵalymdardyń tujyrymdary búgingi ádebı týyndy tabıǵatyn taný úshin de, teorııalyq taldaýlar negizderin qalyptastyrý úshin de qajetti dúnıeler ekendigin atap ótti.
Sharanyń moderatory Kenjehan Matyjanov osy eńbekterdiń aýdarmashysy, jaýapty redaktory, ǵylymı redaktory sııaqty mindetterdi qatar atqara otyryp, jınaqtardyń shyǵýyna úlken eńbek sińirdi dep sóz kezegin usynǵan fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Amantaı Shárip bul jınaqtardyń ereksheligi – birneshe ǵylymnyń bir jınaqta toptastyryla berilýinde dep atap ótti. Onda gýmanıtarlyq ilim men jaratylystaný ǵylymdarynyń túıisýi kóptegen álemdik tanymdaǵy erekshelikterdi anyqtaýǵa múmkindik beredi. Jańashyldyǵy kóp jınaqta 75 avtordyń eńbegi toptastyrylǵan. Ár avtordyń, ǵalymnyń óz baǵyty bar. Mundaı kúrdeli ári tereń mazmunǵa órilgen eibekti birden aýdara salý múmkin emes. Orys tilinde de tolyq qabyldanǵan nusqasy joq jańa uǵymdar bar. Biraq álem ádebıeti teorııasyn qazaqshalaýdy toqtatpaýymyz qajet. Ádebıet teorııasy zaman aǵymyna saı jańalanyp otyrýy kerek, dep atap ótti.
Ádebıet teorııasy jınaqtary 2019-2020 jańa oqý jylyna deıin 10 myń dana taralymmen elimizdegi 112 joǵary oqý ornyna taratylatyn bolady. Sonymen qatar, osy oqýlyqtar negizinde daıyndalǵan onlaın kýrstar «Qazaqstannyń ashyq ýnıversıteti» platformasyna júktelip, erkin qoldanysqa berildi.
ALMATY
