Rýhanııat • 09 Shilde, 2019

Elordada Dombyra kúni atap ótildi

586 ret kórsetildi

«Naǵyz qazaq – qazaq emes, naǵyz qazaq – dombyra». Hal­qymyzdyń boı­tumaryna aınalǵan Qadyr aqynnyń osy bir áıgili tirkesinen asyryp ulttyq aspapqa dál anyqtama berý múmkin emes shyǵar, sirá?!. Iá, dombyra – qa­zaqtyń jany men rýhy. Buǵan aıryqsha mán bergen Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev dombyranyń mártebesin asqaqtatyp, ótken jyldan bastap shildeniń alǵashqy jeksenbisin «Ulttyq dombyra kúni» dep resmı túrde bekitken edi.

Dáýir únin urpaq sanasyna sińirýdi murat tutqan dúbirli dýman bıyl da óz dástúrinen jańylmaı, ekinshi jyl qatarynan Saryarqanyń sary dalasyn shanaqty jaryp shyǵyp, sal dombyra kómeıinen tógilgen uly sarynmen sýardy. Júrekterge rýh quıdy. Elordanyń bas alańy – «Qazaq eli» monýmentiniń aldynda jasaqtalǵan dala sahnasynda bas qosqan dástúrli óne­ri­mizdiń darabozdary men áýesqoı oryndaýshylar kún astynda kúmbir kúıden shashý shashty. 

Saltanatty sharaǵa qa­tys­qan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev barsha qazaqstandyqtardy Ulttyq dom­byra kúnimen quttyqtap, óz sózinde aıtýly meıramdy rý­ha­nııatqa degen zor qurmet, bar­shamyzǵa ortaq qundylyqty ulyq­taý dep túsiný kerek ekenin atap ótti.

– Tarıhta halqymyzdyń óz salty men dástúrinen al­shaqtap, ajyrap qalǵan sát­teri bol­ǵa­ny jasyryn emes. Alaı­da El­basymyz Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń kóregen basta­ma­synyń arqasynda bú­ginde hal­qymyzdyń dástúrli ónerge degen shynaıy yqylasy artyp ke­ledi. Ulttyq dombyra kúni – so­nyń aıǵaǵy. Barsha halyq osy shýaqty merekeni aıryqsha qýa­nyshpen toılaıdy. Sebebi qa­zaq pen dombyra – egiz uǵym. Kúm­­birlegen dombyranyń úni ba­tyr­larymyzǵa rýh, aqyn­dary­myzǵa shabyt bergen. Dom­byra ár­bir qazaqtyń rýhyn kókke kóte­retin qundy qazynamyz bolý­ǵa tıis, – dedi Qazaqstan Pre­zı­denti.

Memleket basshysy atap ótkendeı, búginde dombyra búkil Qazaqstan halqyn biriktiretin teńdesi joq mádenı mura sanalady jáne rýhanı jańǵyrý jolynyń negizgi arqaýy. Ulttyq ónerdi keńirek nasıhattaýǵa shaqyrǵan Qasym-Jomart Toqaev dombyra merekesi sonymen qatar jas urpaqtyń dástúrli ónerge degen qurmetin arttyratynyna da zor senim bildirdi. 

– Qurmanǵazy, Dáýletkereı, Tát­tim­bet, Dına, Nurǵısalar bastaǵan kúıshilik dástúrdi elimizdiń daryndy jastary jalǵastyryp keledi. Búginde ulttyq as­pabymyz kúlli álem moıyndaǵan mádenı qundylyqqa aınaldy. Bul – qazaqtyń qasıetti qara dombyrasyna berilgen ádil baǵa. «О́ner – ult kelbeti» deıdi dana halqymyz. Barshamyzǵa ortaq qundylyq – dombyrany jan-jaqty nasıhattap, jas urpaqtyń sanasyna sińirý óte mańyzdy. Dombyra aspaby – qaıtalanbas asyl dúnıe. Sondyqtan mektepte dombyra úırený sabaqtaryn engizý – qajetti ári durys bastama. Sebebi qazirgi jappaı jahandaný ýaqytynda halqymyzǵa tán biregeı qundylyqtardy jańǵyrta berýimiz qajet. Tól mádenıetimizge degen qamqorlyq árqashan memlekettiń aıryqsha nazarynda bolady. Biz qazaqtyń dástúrli ánin, kúıin elimizge ǵana emes, álem jurtshylyǵyna tanytyp júrgen ónerpazdarymyzǵa laıyqty qoldaý kór­sete bilýimiz kerek, – dedi Memleket basshysy.

Nur-Sultan qalasy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń kór­kemdik jetekshisi jáne bas dırıjeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Aıtqalı Jaıymov dırıjerlik etken 1000 adamnan quralǵan orkestr dúbirli dombyra dýmanyn Qurmanǵazynyń áı­gili «Saryarqa» kúıimen ashyp, ári qa­raı «Serper», «Adaı», «Balbyraýyn», Nurǵısa Tilendıevtiń «Álqıssa», «Ata tolǵaýy», Ábdimomyn Jeldibaevtyń «Erke sylqym» syndy teńdessiz týyndylarymen jalǵady. Orkestrge jasaqtalǵan 8 jas pen 75 jas aralyǵyndaǵy oryndaýshylar quramynda áýesqoı kúıshilermen qatar, kásibı dombyra dúldúlderi – kúıshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Arman Júdebaev, Batyrjan Myqtybaev, Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń dırektory, kúıshi Nurǵısa Dáýeshov, sondaı-aq Olımpıada chempıony Ermahan Ybyraıymov, «Astana Opera» teatrynyń dırektory Ǵalym Ahmedııarov, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń rektory Ashat Maemırov jáne taǵy basqa túrli sa­la mamandary da óz ónerlerin ortaǵa saldy. Al Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkerleri – Seken Turysbekov, Janǵalı Júzbaı, Aıgúl Úlkenbaeva bas­taǵan belgili dáýlesker kúıshiler bul joly dombyra dýmanyn kórermendermen birge otyryp tamashalady. Sondaı-aq atalǵan qurmetti qonaqtar qataryn Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova, dástúrli ánshi, Parlament Májilisiniń depýtaty Bekbolat Tileýhan Nur-Sultan qalasy Mádenıet jáne sport basqarmasynyń basshysy Bolat Majaǵulov jáne ózge de mádenıet pen óner, qoǵam qaıratkerleri tolyqtyrdy. 

Bıylǵy dombyra dýmanynyń byl­tyr­ǵymen salystyrǵanda taǵy bir erek­sheligi – merekelik baǵdarlama túrli tosynsyılarǵa toly boldy. Bul joly ónersúıer qaýym nazaryna kúmbirlegen kúıden basqa, Nur-Sultan qalasy ákimdigi «Jastar» teatrynyń akterleri dombyra tarıhynan syr sherter tarıhı qoıylymyn usynyp, elordalyq mýzyka mektepteriniń shákirtteri de óz ónerlerin ortaǵa saldy. Aıgúl Qosanova, Erlan Rysqalı, Klara Tólenbaeva, Danııar Muqan syndy dástúrli ánshilerdiń quıqyljyta salǵan ásem áni men ataqty «Qara jorǵa» bıi mereke ajaryn asha tústi. Al sýyrypsalma aqyndar atalǵan kún­niń basty oqıǵasy – dombyrany dá­riptep, ulttyq qundylyqtarymyzǵa qatysty súbeli jyr shashýyn tartý etti. Budan bólek, «Qazaq Eli» monýmentiniń aldyndaǵy alańda tigilgen aqshańqan kıiz úılerdiń sáni men saltanaty hám dombyraǵa arnalyp qoıylǵan mýzykalyq aspaptar kórmesi de ulyq meıramnyń kórigin qyzdyrdy. 

Dombyra dýmanynyń qyzyǵy mu­ny­men taýsylmady. Merekelik kesh odan ári Esil ózeniniń jaǵasyndaǵy Amfı­teatrda «Naǵyz qazaq – dombyra» kon­sertimen jarasymdy jalǵasyn tapty. Qazaq orkestri, Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń solısteri men vokalısteriniń ónerine kópshilik qaýym zor yqylaspen qoshemet kórsetip, taǵylymdy shara kóterińki kóńil kúıde óz máresine jetti. Ulttyq qundylyqtar ulyqtalyp, dástúrli mýzyka dáriptelgen dombyra kúni osylaısha óziniń dúbirli dýmanymen júrekterge jetip, kópshilik esinde jattaldy. 
Sońǵy jańalyqtar

16 tamyzǵa arnalǵan valıýta baǵamy

Ekonomıka • Búgin, 09:47

16 tamyzǵa arnalǵa aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:38

1453 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:06

Jigittermen kúsh synasqan arý

Ulttyq sport • Búgin, 08:43

Qytaıdan qalyp qoıdyq

Sport • Búgin, 08:42

Tabystary – 2 117 000 dollar

Sport • Búgin, 08:40

Sınsınnatıdegi týrnır bastaldy

Sport • Búgin, 08:38

Úzdik qurylysshylar marapattaldy

Qoǵam • Búgin, 08:37

Olımpıadadan keıingi oılar

Sport • Búgin, 08:35

Jarys qyzǵan shaǵyna jetti

Sport • Búgin, 08:34

Tehnopark tegin oqytady

Qoǵam • Búgin, 08:32

Balalarǵa arnalǵan startaptar

Qoǵam • Búgin, 08:30

Julynqurt laboratorııasy áshkerelendi

Aımaqtar • Búgin, 08:27

«Talgodaǵy» talan-taraj

Qoǵam • Búgin, 08:25

Shalǵaıdaǵylar shaǵym aıtady

Bilim • Búgin, 08:22

Jańa mektepter kóbeıedi

Bilim • Búgin, 08:20

Jalbyz ben jaýynqurt ósiredi

Qoǵam • Búgin, 08:17

Moıynqumda mańyzdy máseleler aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 08:13

Jańa Qazaqstan – sheteldikter kózimen

Saıasat • Búgin, 08:10

Qamystan óndirilgen qumsheker

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly eńbek

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar