Omarta sharýashylyǵyn qurý

Senbi, 30 naýryz 2013 2:01

Biz «Bir násipke – júz kásip» aıdarymen berilgen ótkendegi alǵashqy maqalamyzda saz balshyqtan qysh buıymdaryn jasap, saýdalaý máselesin sóz etken edik. Al, bul jolǵy maqalamyzda omarta sharýashylyǵyn qalaı qurýǵa bolatyndyǵyna toqtalmaqpyz. Bul bıznestiń túpkilikti maqsaty – ara ósirip, bal men balaýyz, basqa da omarta ónimderin óndirip, olardy satyp, paıda tabý, bal ónimderin paıdalanyp, densaýlyqty túzeý. Jalpy, taza tabıǵat aıasynda omarta sharýashylyǵymen shuǵyldanatyn jandar isine qyzyǵýshylyq burynnan da baıqalyp keledi.

Senbi, 30 naýryz 2013 2:01

Biz «Bir násipke – júz kásip» aıdarymen berilgen ótkendegi alǵashqy maqalamyzda saz balshyqtan qysh buıymdaryn jasap, saýdalaý máselesin sóz etken edik. Al, bul jolǵy maqalamyzda omarta sharýashylyǵyn qalaı qurýǵa bolatyndyǵyna toqtalmaqpyz. Bul bıznestiń túpkilikti maqsaty – ara ósirip, bal men balaýyz, basqa da omarta ónimderin óndirip, olardy satyp, paıda tabý, bal ónimderin paıdalanyp, densaýlyqty túzeý. Jalpy, taza tabıǵat aıasynda omarta sharýashylyǵymen shuǵyldanatyn jandar isine qyzyǵýshylyq burynnan da baıqalyp keledi.

Aranyń 25 myńǵa jýyq túri bar. Solardyń ishinde omarta sharýashylyǵyn júrgizip, bal óndirý úshin eń qolaılylary ortaorystyq, karpattyq jáne qıyrshyǵystyq ara tuqymdary bolyp keledi.

Isti neden bastaý kerek? Isti omarta (birneshe ara uıalary) ornalasatyn oryndy tańdaýdan jáne qajetti qural-jabdyqtardy satyp alýdan bastaǵan jón. Ol úshin omarta ornalastyrylatyn jer telimi jelden jaqsy qorǵalǵan qurǵaq jerden tańdalǵany durys. Sonymen qatar, bolashaq omartanyń aınalasynda orman nemese aǵash shoǵyrlarynyń, baý-baqshalardyń, aralar bal tarta alatyndaı gúlder men shópter ósken dalalyq aýmaqtardyń bolýyn eskergen abzal. Omartany ornalastyrǵan kezde ara uıalarynyń qurylysyna mán berýdiń de mańyzy zor. О́ıtkeni, onyń sapasy jumys isteýge qabiletti aralar tobynyń qalyptasýyna, sonymen qatar omartashynyń eńbek ónimdiliginiń artýyna yqpal etedi.

Qajet bolatyn qural-jab­dyq­tar men tehnologııa. Isti, eń aldymen, ara uıalaryn ázirleýden bastaǵan jón. Tájirıbeli omartashylar ara uıalaryn óz qoldarymen jasaıdy. Olardyń osyndaı uıalardy jasaý úshin qajetti aǵash óńdeıtin qural-jabdyqtary bolady. Eger siz bul sharýanyń yńǵaıyn bilmeıtin bolsańyz, onda eń durysy – olardy satyp alý.

Ara uıalaryn satyp alǵan kezde olardyń jańasynan góri buryn paıdalanýda bolǵan eskileýlerin, biraq sapasy jaqsylaryn tańdaı bilgen jón. Ádette, buryn paıdalanýda bolǵan ara uıalary onshama qymbat bola qoımaıdy. О́ıtkeni, olardyń quny ótelgen dep esepteledi. Son­dyqtan mundaı ara uıasyn 1200-1500 teńgege satyp alýǵa bolady.

Árıne, siz omarta sharýa­shy­lyǵymen shuǵyldanǵannan keıin tek bir uıamen ǵana shektelip qal­maıtynyńyz aıqyn. Sizdiń jańa kásibińiz ózińizge neǵurlym tıimdi bolyp, tabys ákelýi úshin keminde bes uıa qajet bolady. Ár uıaǵa bir-birden ara úıiri ornalastyrylady. Árıne, ara uıalaryn budan da kóbeıte túsýdiń paıdasy mol ekendigi anyq. Biraq isti júrgizý tájirıbeńiz bolmasa, onda sizge eń durysy – jumysyńyzdy az-azdan bastap, ony birte-birte ıgerý. О́ıtkeni, tájirıbesiz adam úshin kez kelgen jańa istiń ózindik qyry men syry bolatyny túsinikti. Sondyqtan bastapqy kez úshin sizge bes ara uıasynyń ózi jetip jatyr.

Endigi bir úlken sharýa – ara satyp alý. Arany úıirimen satyp alady. Ara satyp alý sharýashylyqty bastaýdyń eń qarapaıym, biraq eń qymbat tásili bolyp tabylady. Sebebi, aranyń bir úıiri orta eseppen 11000-13000 teńge turady.

Munan keıin sizge aradan qor­ǵanatyn torkózdi betperde, tútin salǵysh, qolǵap satyp alý kerek. О́ıtkeni, bularsyz siz ara uıasyna jaqyndaı almaısyz. Sonymen qosa, ústińizge ashyq tústi túksiz kıim kıip, aralardy úrkitetin jelpýish (oǵan qazdyń qanaty da jaraıdy) ustaǵanyńyz jón.

Arany azyqtandyrý tásili. Ara úshin negizgi qunarly azyq – gúl shyryny (gúlden bólinetin tátti suıyq). Ondaı azyqty aralar ózi izdep tabady jáne qysqa qajetti qordy da ózderi jınaıdy. Olar ósimdikti tozańdandyrý arqyly odan azyq óńdeıdi. Sonymen qatar, aralardy qant shyrynymen qosymsha azyqtandyrý da qajet. Qant shyrynyn alý úshin qantqa sharap qyshqylyn qosyp, ony sýmen aralas­tyrý kerek.

Arany kóbeıtý. Bal beretin aralar eki jolmen kóbeıedi: shaǵylysý jáne úıirge bóliný arqyly. Arany úıirge bólgen kezde úıirdegi aradan taǵy bir úıir ara bólinip shyǵady.

Bul úderis bylaısha júredi. Úıirdegi barlyq aralardyń ortaq bir anasy bolady. Shaǵylysqan soń 3-4 kún ótkennen keıin analyq ara jumyrtqalaıdy. Jumyrtqalaý barysynda bir ara táýligine 2-3 myńǵa deıin jumyrtqa tastaýy múmkin. Analyq ara otyz kún ishinde óziniń uryqtaný qabiletin saqtaıdy.

Jańa úıirdi bólip shyǵarýǵa daıyndyq barysynda aralar úıiri shyryn jınaý men tozańdandyrýdy kúrt tómendetedi. Analyq aranyń aýysýy jańa úıirlerdiń qalyptasýyna yqpal etedi. Bul úderis jaz ortasynda, gúl shyryndary azaıǵan tusta júredi. Úıirlerdiń paıda bolýy eki aptadan alty aptaǵa deıingi ýaqytty qamtıdy. Jańadan paıda bolǵan aralar pishini neǵurlym jumsaq tústi jáne túkti keledi. Alǵashqy úsh táýlikte olar ana sútimen qorektenedi. Úshinshi táýlik sońynda jumysshy aralardyń qamqorlyǵyna kóship, bal men baltozań aralasqan kómirsýly suıyqpen azyqtandyrylady. Osy úsh aptanyń nátıjesinde olardyń salmaǵy birneshe ese ósip, jetiledi.

О́nimderdi ótkizý. Omarta sharýa­shylyǵymen shuǵyldanǵan adam baldyń ózinen tys, qosymsha ónimder de óndiredi. Olar – ara súti, balaýyz, baltozań jáne taǵy basqalar. Degenmen, omarta sharýashylyǵynyń negizgi ónimin ara baly quraıdy. Barlyq ónimderdiń 80 paıyzy ara balynan turady.

Omarta ónimderin siz óz týys­taryńyzǵa, dostaryńyzǵa jáne olardyń tanystary men dos-jaran­daryna ótkize alasyz. О́ıtkeni, qazirgi kúni taza qoldan shyqqan senimdi ara balyna degen suranys kúshti. Bal ónimderin adamdar negizinen óz tanys­tarynan nemese olardyń usynysy negizinde satyp alǵandy jón kóredi. Artylyp jatsa, qalǵan ónimderdi saýda dúkenderi men bazarlarǵa shyǵarýǵa bolady.

Jumysty alǵash uıym­das­ty­rýǵa jumsalatyn shyǵyndar:

Buryn paıdalanýda bolǵan 5 dana ara uıasyn satyp alýǵa – 10 000 teńge.

Ara satyp alýǵa (5 úıir) – 11 000 h 5 = 55 000 teńge

Qajetti qural-jabdyqtar satyp alýǵa – 15 000-16 000 teńge.

Sonda barlyǵyn qosqanda 80 000 teńge kóleminde shyǵyn jumsalady.

Kiris:

Búginde 1lıtr bal keminde 1 200-1 500 teńge turady. Bir maýsymda aranyń bir uıasynan nemese bir úıirinen 30 kılo taýarlyq bal óndirýge bolady. Bul shamamen alǵanda 20 lıtr bal degen sóz. Sonda siz 1 ara uıasynan ǵana keminde 24 000 teńge, al 5 uıadan 120 000 myń teńge tabys tabasyz. Munyń syrtynda balaýyz, baltozań satyp ta paıdaǵa kenelesiz.

Al kelesi maýsymda sizden eshqandaı bir shyǵyn shyqpaıdy. Tájirıbeńiz de tolysa túsedi. Onyń ústine, siz endi ara uıalaryn óz betińizshe kóbeıte alasyz. Iаǵnı kelesi maýsymdaǵy tabysyńyz birinshi jolǵydan birneshe ese qomaqty bolýy ábden múmkin.

Jalpy, tájirıbeli omartashy bir maýsymda 30 jáne odan da kóp ara uıasyn ustaıdy. Al siz bul ispen otbasyńyzben birge shuǵyldansańyz 60 jáne odan da kóp ara uıasyn ustaýyńyzǵa bolady. Iаǵnı bir maýsymnyń ózinde mıllıon teńgeden astam tabys taba alasyz.

Paıdaly keńesterdi myna saıttardan alýyńyzǵa bolady:

www.zoodrug.ru

www.opchelah.com

http://www.medovik.info

http://www.pcheloverh.ru

http://www.pchelodom.ru

Ázirlegen

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan».