Olar álemde temperatýranyń jyldam ósýi tabıǵı sıkldiń bir bóligi degen derekter men osy teorııany qoldaýshylardyń tujyrymyn joqqa shyǵaryp otyr. Zertteýshiler jer betinde temperatýra deńgeıi sońǵy eki myńjyldyqta bolmaǵan jyldamdyqpen ózgerip kele jatqanyn kórsetedi.
20-ǵasyrda bastalǵan álem elderiniń 98 paıyzyndaǵy aýa-raıynyń jylynýy tarıhtaǵy jyly jáne salqyn kezeńdermen salystyrýǵa kelmeıdi. Kóp jaǵdaıda ótken ǵasyrlardaǵy aýa raıy ózgeristeri jergilikti jerlerde baıqalsa, qazirgi aýa temperatýrasynyń kóterilýi jer betiniń barlyq aımaqtarynda kezdesedi.
Ǵalymdar óz zertteýinde jer betinde 2000 jyl ishinde bolǵan b.z.d. 800-1200 jyldar aralyǵyndaǵy ortaǵasyrlyq jyly kezeń men 1300 men 1850 jyldar arasyndaǵy kishi muzdyq kezeń sekildi klımattyq ózgeristerdi baqylaǵan.
Zertteý nátıjesi ónerkásiptik revolıýsııaǵa deıingi tarıhta bolǵan jyly jáne sýyq kezeńder ǵalamdyq sıpat almaǵanyn kórsetti. Eki myńjyldyqta aýa-raıynyń eń jyly kórsetkishi sońǵy 150 jylda álemniń 98 paıyz elinde kezdesedi.
Zertteý avtorlarynyń biri Nıý-Iorktiń Kolýmbııa ýnıversıtetiniń doktory Natan Shtaıger «Bul tabıǵı qubylys bolýy múmkin emes. Tarıhqa qarasaq, aýa-raıynyń ózgeristeri óńirlik deńgeıde bolǵan, mysaly, Eýropadaǵy nemese Tynyq muhıtynyń ortalyq bóligindegi sýyq kezeńder. Olar jahandyq emes, al qazirgi jyly kezeń barlyq jer betinde bolyp jatyr», deıdi.
Endigi másele, adamdar memleketter men kásiporyndardan klımatty turaqtandyrý úshin qandaı da bir áreket jasaýyn talap etedi me?
