ÁRIPTESTIKTI NYǴAITATYN ÁLEÝMETTIK JOBA

“Araı” áleýmettik áriptestik baǵdar­la­masy 2008 jyldyń úzdik áleýmettik jobasy retinde Elbasynyń “Paryz”, al 2009 jyly IV Azamattyq forýmda bıznes tarapynan júzege asyrylǵan úzdik ál­eýmettik joba retinde “Tanym” syılyq­tarymen marapattalǵan. *** Qazaqstandaǵy tabıǵı baılyqtyń moldyǵy men saıası-áleýmettik jaǵdaıdyń turaqtylyǵy shetel ınvestorlarynyń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyrǵany shyndyq. Sondyqtan da olar el ekonomıkasyna qarjy salýǵa, eki jaqty múddelilik turǵysynan jumys isteýge yqylasty bola túsýde. Buǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligine basa nazar aýdarýy da sebepshi bolyp otyr. Bul baǵytta elimizde munaı óndirý salasynda jumys istep jatqan Reseıdiń “Lýkoıl” kompanııasynyń bastamasy ózgelerge úlgi bolarlyq. Álemniń otyzdan astam elinde osy salada úılesimdi jumys istep, tájirıbe jınaǵan reseılik iri ınvestor – “Lýkoıl” kompanııasynyń Qazaqstannyń munaı kenishterin ıgerýge aralasqanyna da biraz bol­dy. Osy kezeńde ózin jaqsy jaǵynan tanytqan kompanııa júzege asyryp jatqan “Araı” ál­eýmettik áriptestik baǵdarlamasy búginde tanymal áleýmettik jo­balardyń birinen sanalady. Bul baǵdarlamanyń eń bir ereksheligi biryńǵaı aýyl turǵyndaryn ál­eý­mettik qoldaýǵa arnalǵan­dyǵynda bolsa kerek. Jobaǵa áleýmettik az qamtylǵan aýyl turǵyndary, kóp balaly otbasylary, jumyssyzdar múgedekter, oralmandar qatysa alady. Atalmysh jobanyń qolynan is keletin, biraq bankterden nesıe alýǵa múmkindigi joq, qarjylaı qoldaýǵa zárý jandarǵa tıgizetin kómegi kóp. Kompanııa 2007-2009 jyldary osy baǵdar­la­many Mańǵystaý oblysynda júzege asyrypty. Oǵan qatysýshylar óz isterin ashyp, kásipkerlikke qadam jasap, óz qabiletiniń ıgilikterin kórip jatqan kórinedi. Osy kezeńde 130-dan astam shaǵyn ká­siporyn ashylyp, óz isin jolǵa qoıyp, kásip­ker­ligin da­mytqan grant ıeleri 200-den astam aýyldas­tarynyń jumysqa ornalasýyna múmkindik jasapty. “Araı” áleýmettik áriptestik baǵdarlamasynyń qanatqaqty jobasynyń oblystaǵy ónerkásibi men aýyl sharýashylyǵy qatar damyǵan halqy kóp Muǵaljar aýdanynda bastalýy da tegin emes. Sebebi bul aýdannyń aýmaǵynda “Lýkoıl” kompanııasynyń enshiles kásiporyny – “Qazaq Oıl Aqtóbe” jumys isteıdi. Olar Álibek mola, Qojasaı ken oryndarynan munaı óndiredi. Bul jaıly Aqtóbe qalasyndaǵy “Kapıtal Plaza” bıznes ortalyǵynda ótken “Araı” áleý­mettik áriptestik baǵdarlamasynyń Aqtóbe obly­syndaǵy tusaýkeserinde sóz alǵan “Lýkoıl” kompanııasynyń Qazaqstandaǵy aýmaqtyq fılıaly bas dırektorynyń orynbasary Vladıslav Mıhaılov keńinen baıandady. “Araı” áleýmettik baǵdarlamasy aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa yqpal etip, eldi mekenderde olardyń iskerlik jáne shyǵarmashylyq qulshynystaryna dem beredi, shaǵyn bıznesti damytýǵa jáne jańa jumys oryndaryn ashýǵa muryndyq bolady. Onyń aıtýynsha, bul áleýmettik joba kompanııa tarapynan erikti túrde, kelisim-shart mindettemelerinen tys júzege asyrylyp otyrǵan kó­­rinedi. “Araı” áleýmettik áriptestik baǵdarla­ma­sy 2008 jyldyń úzdik áleýmettik jobasy retinde Elbasynyń “Paryz”, al 2009 jyly IV Azamattyq forýmda bıznes tarapynan júzege asyrylǵan úzdik áleýmettik joba retinde “Tanym” syılyqtarymen marapattalǵan. Baǵdarlama aıasynda Muǵaljar aýdanynda óz isin ashýǵa yntaly turǵyndarǵa 850 myń teńgege deıin qaıtarymsyz grant beriledi. Olar buǵan osy aımaqtyń dástúrli bıznesin damyta alady. Qarjylaı kómek ulttyq kásipti, turmystyq zattardy, saz aspaptaryn jasaýǵa, kıim, sómke, aıaq kıim, ulttyq kıimderdi tigýge, azyq-túlik óndirýge, mal ósirýge, jún óndeýge, halyqqa turmystyq qyzmet kórsetetin shashtaraz, naýbaıhana, aýyldyq sport klýbtaryn, fıtnes ortalyqtaryn ashýǵa, ult­tyq qolónerdi damytýǵa beriledi. Muǵaljar aý­da­­nynyń az qamtylǵan turǵyndarynan qazirdiń ózinde “Araı” áleýmettik áriptestik baǵdar­lamasynyń granttaryn alýǵa júzden astam usynys túsken, onyń jıyrmasy qujattaryn tolyq tapsyryp ta úlgeripti. Qujattar tapsyrý ústimizdegi jylǵy 10 sáýirge deıin jalǵasady. Baǵdarlamanyń qaıtarymsyz grant­ta­rynan úmitkerlerdiń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemelerin “Lýkoıl” kompanııasy ókilderi men oblystyń bedeldi qoǵam qaıratkerlerinen quralǵan sarapshylar suryptap, jeńimpazdardy anyqtaıdy. Odan keıin Astana qalasynda táýelsiz mamandar bıznes jobalardyń sapasy týraly qorytyndy ja­saı­dy, sońǵy sheshimdi Máskeý qalasyndaǵy “Lý­koıl” kompanııasynyń mamandary shyǵarady. Sodan keıin baryp, jeńimpazdarǵa 850 myń teńgege deıin granttar tapsyrylady. Bul qarjynyń óz maq­sa­tynda jumsalýyna baqylaý jasalyp, bıznestiń damý barysyna monıtorıng júrgiziletin bolady. Ázirge kompanııadan granttar alǵan mańǵys­taýlyqtardyń 85 paıyzynyń isi ońǵa basqan kórinedi. Bul úlken qaıtarym. Baǵdarlama quryltaıshylary Aqtóbe oblysynda budan da joǵary kórsetkishke jetýden úmitti. Olaı bolǵan jaǵdaıda bul oblystyń basqa aýdandarynda jalǵasatyn bolady. Bul árıne, aldaǵy kúnderdiń enshisindegi sharýa. Muǵaljar aýdanynyń ákimi Serik Shańǵutov bastaǵan on eki aýyldyq jáne úsh qalalyq ákimder qatysqan “Araı” áleýmettik áriptestik baǵdarlamasynyń tusaýkeserinde oblys ákiminiń orynbasary Roza Kemalova bul jobanyń ıgiligin aýyldyqtardyń kóretinine senimdi ekenin aıtty, baǵdarlama quryltaıshysy “Lýkoıl” kompanııasynyń baǵaly bastamasyna sáttilik tiledi. Biz tusaýkeserge qatysqan ákimderdiń jańa joba týraly pikirlerin suraǵanbyz. Aıbolat Mánepov, Qandyǵash qalasynyń ákimi: –Bul joba óz isin ashýǵa talaptanýshylarǵa taptyrmaıtyn kómek ári tıimdi. Ásirese, nesıe alýǵa múmkindigi shekteýli az qamtylǵandardyń turmysyn túzeýine aıqyn jol ashady. Qazirdiń ózinde on bes qandyaǵashtyq osy jobaǵa qatysýǵa usynys túsirdi. Olardyń arasynda kórpe tigýge, qyz jasaýyn jasaýǵa, naýbaıhana, ásemdik salonyn ashýǵa, kókónis ósirýge umtylýshylar bar. Ilıash Nııazova, Qaıyńdy aýyldyq okrýginiń ákimi: –Bizdiń aýylda jumyssyzdyq joqqa tán. Degenmen jobaǵa qatysýǵa on adam tilek bildirip otyr. Olardyń arasynda jastar da, jasamystar da bar. Bul jobanyń artyqshylyqtary kóp. Birinshiden, tek qana aýyldyqtarǵa, sonyń ishinde az qam­tyl­ǵandarǵa qaıtarymsyz qarjylaı qoldaý kórsetiledi. Ekinshiden, halyqqa turmystyq qyzmet kórsetetin sharýalarmen aınalysýǵa, ata kásibimiz – mal ósirý­ge, mal tuqymyn asyldandyrýǵa, ulttyq qolónerdi jan­­dandyrýǵa, aýyldyq jerlerde sport pen má­de­nıetti damytýǵa yqpal etedi. Sheteldik kompa­nııa­lardyń bári osy “Lýkoıl” sııaqty áleýmettik áriptestikti qalyptastyrsa quba-qup bolar edi. Mine, aýyldyń ajaryn ashatyn, az qamtyl­ǵan­dardyń qanatyn qataıtyp, býynyn bekitetin “Araı” áleýmettik áriptestik baǵdarlamasynyń baıandy bastamasy Aqtóbe óńirinde osylaı qanat qaqty. Satybaldy SÁÝIRBAI,   Aqtóbe oblysy.