Oıdyń aýqymy, aýqymǵa sáıkes tulǵa

Beısenbi, 14 naýryz 2013 2:45

Qazaqstan Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaevtyń álemniń jetekshi oqý jáne ǵylymı orta­lyq­taryndaǵy leksııalary men sóılegen sózderi jınaǵynyń jaryq­qa shyǵýy – barynsha keń kó­lem­di ǵylymı-bilim berý, ıntellektýaldy toptardyń nazaryn sózsiz ózine aýdaratyn mańyzdy oqıǵa.

Prezıdent N.Nazarbaev – qazir­gi zamanǵy bedeldi saıasatker, Qazaq­stan memlekettiliginiń paıda bolýy men qalyptasýy jáne osynaý jas eldiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik salada kórer kózge serpilis jasaýy onyń esimimen tyǵyz baılanysty.

Beısenbi, 14 naýryz 2013 2:45

Qazaqstan Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaevtyń álemniń jetekshi oqý jáne ǵylymı orta­lyq­taryndaǵy leksııalary men sóılegen sózderi jınaǵynyń jaryq­qa shyǵýy – barynsha keń kó­lem­di ǵylymı-bilim berý, ıntellektýaldy toptardyń nazaryn sózsiz ózine aýdaratyn mańyzdy oqıǵa.

Prezıdent N.Nazarbaev – qazir­gi zamanǵy bedeldi saıasatker, Qazaq­stan memlekettiliginiń paıda bolýy men qalyptasýy jáne osynaý jas eldiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik salada kórer kózge serpilis jasaýy onyń esimimen tyǵyz baılanysty.

О́zi tabıǵatynan meılinshe bilýge qumar, jańa bilimderge únemi umtylyp otyratyn, zertteýshi men pedagog talantyna ıe, úzilissiz bilim alý men ózdiginen bilim jetildirýdiń batyl jaqtaýshysy bolyp tabylatyn ol, óziniń memlekettik qyzmetiniń alǵashqy jylynan bas­tap ǵylymǵa, ıntellektke jáne oqý-aǵartýǵa, búginde ınnovasııalyq negizde damý dep atalatyn olardyń ómirmen baılanysyn nyǵaıtýǵa barynsha basymdyq berdi.

Osynaý teńdessiz adamdy biraz jyldan beri bilemin. Jandy áńgime men pikirtalastarǵa bara otyryp biz talaı saǵattardy birge ótkizdik. Onyń sarqylmas qýaty – ishindegi tanyp-bilýge degen qýaty tań­dandyrady. Qazirgi zamanǵy ǵylymnyń problemalarynda jaq­sy baǵdar ustaı biletin, tamasha áńgimeshil jáne sheshen, ol ózin ǵylymı da jáne stýdenttik te aýdıtorııalarda tamasha sezinedi.

Nursultan Ábishuly ózine tán jarqyndyqpen jáne aýdıtorııadaǵy buljymas tabysymen talaı ret Máskeý ýnıversıtetinde sóz sóıledi.

Men osy jınaqta keltirilgen Nursultan Ábishulynyń MMÝ-daǵy leksııasyn da tyńdadym. Moıyndaımyn, bizdiń joǵary mártebeli meıman alǵash ret derlik eýrazııalyq ıntegrasııany asha jáne ol týraly óz kózqarasyn jáne ondaǵy saıasat qana emes, sonymen birge, ǵylymnyń, bilim berýdiń, jańa tehnologııalardyń da atqaratyn rólin qorǵaı otyryp, Eýrazııalyq Odaq qurý ıdeıasyn usynǵandaǵy berile sóılegen sózi meni stýdentter men oqytýshylardan beter baýrap aldy.

Búginde, arada jyldar ótkende, onyń ıdeıasy barǵan saıyn úlken túsinistikke ıe bolyp, shyndyqqa aınalýda. Keńes Odaǵynyń ydyraýyn, sonyń nátıjesinde jańa, táýelsiz Qazaqstannyń ómirge kelýin  bastan ótkergen bul adam bizdiń halyqtarymyzdyń oı-múddeleriniń ózi týyndatqan postkeńestik keńis­tiktegi biriktirýshi kúsh-jigerlerdiń bel­sendi jaqtaýshysy jáne qozǵaý­shysy bolyp tabylady. Onyń únine qarapaıym adamdar da, saıasatkerler de, isker qaýymdastyq ókilderi de qulaq túredi. Jáne onyń ishinde ǵa­lym­dar da, ári onyń jetilgen, qalyp­tasqan qaıratkerleri de, sol sııaq­ty ǵylymnyń jas óskinderi de bar.

Eki prezıdent N.Á.Nazarbaev pen V.V.Pýtınniń arasynda biz baı­qa­ǵan ózara túsinistik jáne, men aıtar edim, bir-birine degen tar­t­ylys, eýrazııalyq keńistiktegi turaqtylyqtyń mańyzdy faktory bolyp tabylady jáne Qazaqstan-Reseı halyqtary arasynda optımızm ornatyp, týysqandyq, dostyq pen áriptestikti nyǵaıtady. Onyń shekaralas elderge de qatysy bar.

Búkil álemge tanymal kafedralarda, ýnıversıtetterde, ǵylymı ortalyqtarda, akademııalyq forýmdarda sóz sóıleı otyryp, N.Nazarbaev tyńdaýshylardy óz eliniń jáne óz halqynyń tartym­dy­lyǵymen baýrap, álemde Qazaq­stan­nyń basymdyqtaryn ilgeri bastyrady. Jáne sonymen birge ol úlken ǵylymnyń, ekonomıka men úlken saıasattyń túıisýiniń, jemisti yqpaldastyǵynyń ólshemdik núktelerin qajyrlylyqpen, zertteý­shilikpen dál basady.

Birqatar belgili ýnıversı­tet­terdiń, sonyń ishinde M.V.Lomo­no­sov atyndaǵy MMÝ-dyń oǵan Qurmetti doktor ataǵyn berýi – iri saıasatkerge degen tek for­mal­dy qurmet belgisi ǵana emes, sony­men birge, ol damytqan ıdeıalar­dyń, tujyrymdamalardyń, kózqa­ras­tardyń sózsiz mańyzdylyǵy men salmaqtylyǵyn moıyndaý. Qazaq­stan men Reseı ǵana emes, búkil adamzat sozylmaly daǵdarystan shyǵý joldaryn izdestirip jatqan qazirgi kezde onyń oılary men boljamdary aıryqsha kókeıkesti – týrasyn aıtqanda, kitaptyń ózi de belgili bir dárejede osynaý kókeıkesti taqyrypqa arnalǵan.

Tipti, biz bútindeı alǵanda týysqan elde baıqap otyrǵan kúrt ári senimdi órleý aıasynda da qazaqstandyq bıliktiń ǵylymǵa, bilim berý men jańa tehnologııa­lardy engizýge nazar aýdarýy tań qaldyrady. Osy salany qar­jy­landyrý deńgeıi boıynsha Qazaqstan álemdik belesterge shyǵa­dy, al ol táýelsizdik jyldary ishinde halyqtyń jan basyna shaqqan­daǵy IJО́-niń eleýli ósýine, tur­ǵyn­dardyń ál-aýqatynyń artýyna, tipti, eldegi týý dınamıkasyna da sózsiz oń áser etti.

Men Qazaqstandaǵy ǵylymnyń jáne ǵylymdy qajet etetin óndiris­terdiń, bilim berý júıesiniń damýyna, kadrlardy daıarlaý men qaı­ta daıarlaýǵa kópten beri mu­qııat nazar salyp kelemin jáne bizdiń dostarymyzdyń tabysyna qýanamyn. Munda jyl saıyn ǵylymı-zertteýshilik jáne oqytýshylyq áleýet aıtarlyqtaı ósýde, ǵylymı qyzmetti basqarý salasynda oń reformalar júrýde, osy saladaǵy memlekettik saıasat je­tildirilýde. Álemdik ǵylymı já­ne bilim berý qaýymdastyǵy osyn­da taıaýda ashylǵan ári ózin senim­di kórsete bilgen Nazarbaev Ýnı­versıtetin optımızmmen qa­byl­dady – qazaqstandyq ǵylym­nyń osynaý flagmanyna sát sapar tileımin.

Ekonomıkany ıntel­lek­ti­len­dirý, adam kapıtalyna salymdardy jan-jaqty ulǵaıtý – Prezıdent N.Nazarbaevtyń qalaýly taqyryby jáne jaǵdaıǵa qaraı baǵalasaq, onyń aıtarlyqtaı kúsh salý núkteleri.

Qazaqstanda asqaq lıder, osy eldiń halqy óz aldyna qoıyp otyrǵan asqaq maqsattar bar. Prezıdent N.Nazarbaev jurtshylyq aldynda sóılegen sózderinde tynymsyz aıtyp kele jatqandaı, álemniń neǵurlym yrǵaqty damyǵan elý eliniń qataryna ený – ol degenińiz is júzinde postındýstrııalyq dáýirge revolıýsııalyq serpilis jasaý degen sóz. Onyń Qazaqstan halqynyń da, Kóshbasshysynyń da qolynan keletinine senimdimin.

Bizdiń ýnıversıtetti bul res­pýblıkamen tamyrlary sonaý ótken keńestik kezeńge kete­tin uzaq jyldarǵy qarym-qaty­nas­tar baılanystyrady. Myńdaǵan qazaqstandyq bizden bilim aldy, aspırantýrany támámdady, joǵary deńgeıli mamandar men be­deldi ǵalymdarǵa, óndiris koman­dırlerine, mádenıet qaırat­kerlerine, saıasatkerlerge aınaldy, osynaý qatal jáne sonymen birge, dáýletti de qaıyrymdy jer ıgiligi úshin qajyrlylyqpen eńbek etti jáne eńbek etýde, búginde adamı qyzmettiń barlyq salalarynda eń jańa qazaqstandyq tyńdy ıgerýde.

On jyldan astam ýaqyttan beri tańǵajaıyp elorda – Astanada ashylǵan MMÝ-dyń qazaqstandyq fılıaly jumys isteıdi. Onyń paıda bolýy týraly ıdeıa bizdiń kezekti áńgimelesýimizdiń birinde Nursultan Ábishulynyń oıyna kelgen edi. N.Nazarbaevtyń keń kólemdi jeke qoldaýynyń arqasynda búginde fılıal MMÝ-dyń bes fakýlteti: mehanıka-matematıka, esepteý matematıkasy jáne kıbernetıka, ekonomıka, fılologııa jáne geografııa fakýltetteri negizinde jumys isteıtin jáne Máskeý ýnıversıtetiniń baǵdar­lamalary boıynsha bilim beretin qazirgi zamanǵy joǵary oqý orny bolyp tabylady. MMÝ-dyń Qazaq­stannyń qazirgi zamanǵy zertteýler men ınnovasııalar salasyndaǵy ǵalymdarymen jáne iskerlik álemimen yntymaqtastyǵy da keńeıip keledi. Bul jumystar, son­daı-aq, engizýshilik tájirıbe de biz­diń elder basshylyǵynyń nazarynan tys qalǵan emes.

Men bilemin: Prezıdent N.Na­zar­baevtyń jeke basyna da, jáne bútindeı alǵanda táýelsiz Qazaq­stannyń fenomenine de Reseıde bar­lyq deńgeıde, joǵarydan tómenge deıin barynsha múddeli jáne izgi nıetti kóńil bólýshilik bar. О́ıtkeni, mıllıondaǵan reseılikter bul ól­kemen jastyq shaqtyń, qaıǵy men qýanyshtyń, ózara adamı jy­ly­lyqtyń qarym-qatynastary arqyly baılanysqan – Baıqońyr jeri bizdiń kópshiligimiz úshin úlken ómirge jol bastar alańǵa aınaldy, qazaqstandyqtardyń Reseımen ejelden týystasqandyǵy sııaqty reseılikter de onymen ejelden týystas. Tipti Máskeý ýnıversıtetiniń «Tatıana-2» spýtnıgi de Baıqońyr ǵarysh aılaǵynan ushyryldy.

Men ózimniń qysqa kirispe sózimmen bastap otyrǵan kitaptyń kóptegen múddeli oqyrmandardy tabaryna talas joq; ol Reseı- Qazaqstan dostyǵyn qurmetteıtin, bolashaqqa kóz salýǵa umtylatyn, óziniń eńbegimen, syndarly oıymen búginde bolashaqty qalap jatqan, jańa ıdeıalar men tehnologııalardy tartymdy dep biletin barlyq adamdarǵa qyzyqty bolmaq. Ondaı oqyrmandar kitaptan óz oılaryna, alańdaýshylyqtary men úmitterine talaı úndestikter tabady.

Bul kitaptyń bizdiń bárimizdiń Prezıdent N.Nazarbaevty, onyń adamı jáne saıası umtylystary men minez-qulqyn, sondaı-aq, týystas el halqynyń rýhy men umtylystaryn jaqsyraq tanyp bilýge kómektesetinine senimdimin.

Vıktor Sadovnıchıı,

M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik

ýnıversıtetiniń rektory, akademık,

RǴA vıse-prezıdenti.