Túrksibte júıtkigen otarbanyń daýysy múlgigen dalany máńgi myzǵyǵan uıqysynan oıatqandaı. Keshegi kúrkirep ótken jaraly soǵys jyldarynyń jańǵyryǵy jatyr onda. Árbir beıbit kúni uly kúrespen izdeniske toly eńbek joldary saırap jatyr. Nurly iz jalǵasyp keledi áli. Ýaqyttyń talabyna qaraı sál ıilýge de májbúr bolǵan shyǵar. Biraq, ol short synbaı, eshqashan bıik parasatty ustanymynan aınyǵan emes. Ásirese Abaı, Muhtar men Qasym shyǵarmashylyǵyna kelgende kóp ýaqyt sozbuıdalyqqa salynyp, sál álsizdikke jol bergendeı. Áıtpese«Sosıalıstik Qazaqstan» osy jyldar ishinde halyq ómiriniń qubylnamasy bola bildi. Onymen bite qaınasty.
Men gazetke ótken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldarynda shaqyryldym. Basylymda Mamadııar Jaqyp, Nurtóre Júsip, Ádil Dúısenbek, Qaınar Oljaı, Nurı Mýftah syqyldy qalamynyń jeli bar saqa jýrnalıster eńbek etedi eken. Bas redaktor qazaq baspasóziniń kánigi sańlaq sardary Sherhan Murtaza. Birden ujymǵa tastaı batyp, sýdaı sińip kettim.
Jalań sypattama, habar-oshar men syn-syqaq shyǵaryp, nasıhattap qana qoımaı, gazet kitap ta basyp shyǵaratyn deńgeıge kóterildi. Biraz yrǵasýdan keıin tuńǵysh ret «Úsh paıǵambar» (1992 j.) dúnıege keldi: Ábish Kekilbaev Áıteke týraly, Sofy Smataev Qaz daýysty Qazybek haqyndaǵy tolǵaýyn jazyp berip, olar qalyń oqyrmandardyń rýhı ıgiligine usynyldy. Mazasyz kúnder ótip, zýyldaı berdi. Redkollegııa músheleri jınalǵanda tyń usynys, jańa oılar ortaǵa tastalyp, kóp uzamaı júzege asyp jatatyn. Kúrdeli kezeńniń kóp máseleleri kórinis tapty. Shal-shaýqandar basqarǵan alyp KSRO-nyń sońǵy dimkás demi sezile bastap, aqyry ydyrap tyndy. «Mańdaıyna jazǵandaı «Qazaqstan» bolý kerek edi. «Egemen Qazaqstan» bolyp shyǵa keldi. Bir lezdemede Táýelsizdik alǵan Orta Azııadaǵy túgel túrki álemi respýblıka basshylaryn sóıletý áńgime arqaýyna aınaldy.
Túrikmenstannan Saparmurat Nııazov, Qyrǵyzstannan Asqar Aqaev tańdap alyndy. Maǵan О́zbekstan Prezıdenti Islam Ábdiǵanıuly Kárimov tıdi. Izinshe «Teskentaýdyń ar jaǵynda bar jaryq» atty kólemdi suqbat jarııalandy. Budan «Egemen Qazaqstan» óz elimizdegi jaǵdaıdy ǵana emes, basqa týysqan memleketterdegi bolyp jatqan irili-usaqty ózekti oqıǵalardy qamtýǵa tyrysatyndyǵy baıqalady. Mazmun baıydy, qanatyn kókjıekke keń jaıdy. Shańyraqtan shuǵyla shashyrady.
Syrtta – HHI ǵasyr. Onyń da besten bir bólegi aıaqtalyp keledi. О́mir ózgeriske toly. Alaıda ókinishke qaraı, qazaq jýrnalıstıkasynda tyń tynys sezilmeıdi. «Baıaǵy jartas – bir jartas.» Eski taptaýryn, qýatsyz syldyr sóz, taıaz tanym jalań oı, tar uǵym. «Qonaqjaı shańyraqtaǵy» («Dóńgelek ústel emes») áńgime, suqbat pen syrdyń syqpyty qandaı? Bir-birine egiz qozydaı, sońynda rahmet aıtylýy kerekteı. Ne úshin? Ol «suqbattas» sózin halyqqa qarata aıtqan joq pa? Qaıta ózin tolǵandyrǵan jaılardyń el-jurtqa jetkeninen rıza bolmaı ma?
Buryn jazbager-jýrnalısterdi QazUÝ men Qaraǵandy ýnıversıtetinde asa jaýapkershilikpen daıyndaıtyn edi. Qazir qaı jerde bolsa da zárý mamandardy esepsiz ázirleıtin boldy. Zańgerler, esep-qısapshylar (ekonomıster) shekten tys kóp. Ult jastaryn durys baǵyttap baǵdar siltep otyratyn eshkim joq. Jastarǵa qamqorlyq bildirilip, janashyrlyq jasalmaıdy.
Elimizdiń bas basylymynyń bastaýynda Beıimbet pen Ǵabıt sııaqty qazaq sózi alyptarynyń alǵashqy toby turdy. Sondyqtan da ol qymbat bizge. Qashan da «Egemen Qazaqstan» Otanymyzdaǵy ıgi isterge uıytqy, izgi izdenisterge bastamashy bolsa degen oı qylań beredi.
Aıan-Seıithan NYSANALIN,
aqyn, synshy «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 1990-1998 jyldardaǵy
Ádebıet pen óner bóliminiń meńgerýshisi
