Úsh júlde, eki joldama. Elimizdiń grek-rım kúresi sheberleri álem chempıonatyn osylaı qorytyndylady

Nur-Sultandaǵy jarysqa tórt­kúl dúnıeniń eń myqty degen balýan­darynyń túgelge jýyǵy jınaldy. Sebebi osy dodada alǵashqy alty oryn­dy ıelengen sańlaqtar 2020 jy­ly Tokıoda alaýy tutanatyn Olım­pııa oıyndarynda óner kórsetý qur­metine ıe bolady. Odan keıin taǵy úsh irikteý syny bar ekeni ras. Bi­reýi ­– qurlyqtyq, ekeýi – álemdik lı­sen­zııalyq týrnırler. Alaıda myq­ty­lardyń deni Olımpıada joldama­syn kúni buryn ıelenýdi qup kóredi. О́ıtkeni osy másele neǵurlym tezirek sheshilse, sol kúnnen bastap, tórtjyldyqtyń basty dodasyna esh alańsyz daıarlana berýge bolady. Mine, osyndaı oımen qarýlanǵan apaıtóster Qazaq eliniń astanasyn betke aldy.

Alǵashqy kúni Olımpııa oıyn­da­rynyń baǵdarlamasyna enbegen salmaq dárejeleri boıynsha básekeler ótti. Bul jarysta Qorlan Jaqansha (55 kılo), Almat Kebisbaev (63 kılo), Demeý Jadyraev (72 kılo) jáne Maqsat Erejepov (82 kılo) el namysyn qorǵady. Osy tórt jigittiń arasynan Almat pen Demeýge aıryqsha senim artyldy. Alǵashqysy – osyǵan deıin úsh álem chempıonatynda jeńis tuǵyryna kóterilgen sańlaq, ekinshisi – 2017 jylǵy dúnıejúzilik dodada kúmis júldeni enshilegen saıypqyran. О́z elimizde ótip jatqan jarysta olar altyn tuǵyrǵa kóteriledi dep úmittendik. Biraq bul joly da Alash jurtyna altyn medaldyń syńǵyryn estý baqyty buıyrmady. Bul jarys­ta Jadyraev ekinshi aınalymnan asa almady. Oıda-joqta ol germanııalyq Mıhael Felıks Vıýmaıerge jol berdi. Kebisbaev úsh birdeı qarsylasyn qapy qaldyrǵanymen, jartylaı fınalda Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy, qurlyq chempıony Shınobý Otaǵa ese jiberdi. Dál osy japon jigitinen qandasymyz Brazılııanyń astanasynda ótken Olımpııa oıyndarynda utylǵan edi. Nur-Sultanda da Shınobý shań qaptyryp ketti. Biraq Almatqa ókpe aıtý orynsyz. Olaı deýge negiz bul – Kebisbaevtyń álem chempıonattaryndaǵy tórtinshi júldesi. Táýelsizdik alǵannan beri Qazaq­stannyń grek-rım kúresi sheber­leri arasynan osyndaı tolaǵaı taby­symen tek Iýrıı Melnıchenko ǵana maqtana alady. HH ǵasyrdyń toq­sa­nynshy jyldary atoı salǵan otandasymyz dúnıejúzilik dodalarda eki altyn jáne eki kúmis júlde oljalady. Árıne, medaldardyń sapasy jaǵynan Melnıchenkonyń Kebisbaevtan kóshi ilgeri ekeni esh daý týǵyzbaıdy.

El astanasynda Qorlan Jaqansha keremet óner kórsetti. Buryndary osyndaı uly dúrmekterde kúsh synasyp kórmegen balýan ár jekpe-jegin kópti kórgen kánigi kókjaldarmen asa joǵary deńgeıde ótkizdi. О́zgelerdi aıtpaǵanda, byltyrǵy álem jáne Eýropa chempıony, ázerbaıjandyq Eldenız Ázızlıdi ary da, beri de laqytyryp, 11:5 esebimen jeńiske jetti. Jaqanshanyń tek dúnıejúzilik jáne qurlyqtyq birinshiliktiń qola júldegeri Nýgzarı Sýrsýmııaǵa ǵana áli jetpedi. 

Grek-rım kúresi sheberleri ara­syndaǵy jarystyń sońǵy kúni Meı­rambek Aınaǵulov pen Ashat Dilmu­hamedov júldeli oryndar úshin talasty. Ekeýi de jartylaı fınalda sú­rindi. Meırambek byltyr álem jáne Eýropa chempıonattarynda qar­sy­las shaq keltirmegen reseılik Ser­geı Emelınge ese jiberse, Ashat majar­standyq Tomas Loýrespen teń tústi. Mundaı jaǵdaıda ereje boıynsha sońǵy upaıdy kim alsa, jeńis sonyń enshisine jazylady. Bul rette Vengrııa sportshysynyń baǵy jandy.

Qola medal úshin tartysta 2017 jyl­ǵy álem chempıonatynyń kúmis júl­degeri Aınaǵulov 2018 jylǵy dúnıe­júzilik jáne qurlyqtyq dodalarda úshinshi orynǵa taban tiregen ýkraı­nalyq Lenýr Temirovtiń tas-talqa­nyn shyǵardy. Al bastapqy báseke­lerdiń birinde Olımpıada men álem chem­pıonatarynyń eki dúrkin jeńim­pazy, Eýropanyń tórt dúrkin chem­pıony, reseılik Roman Vlasovqa tize búktirgen Dilmuhammedov sheshýshi tus­ta ózbekstandyq Jalǵasbaı Berdi­mu­ratovtan aılasyn asyra almady. Nátı­jesinde qandasymyz besinshi oryn­da qalyp qoıdy.

Otandyq balýandar arasynan Maq­sat Erejepovtiń de jeńis tuǵyryna kóterilýge múmkindigi boldy. Japonııa men Belarýs ókilderin utqan qazaq ji­giti shırek fınalda ázerbaıjandyq Ra­fıg Gýseınovpen kúresip jatyp qa­byrǵasyn qaıystyryp aldy. Endi ol jubanysh básekelerine qatysýǵa tıis edi. Alaıda aýyr jaraqat alýy saldarynan Maqsat boz kilemge shyqpady.

О́zge balýandarymyz senim údesi­nen shyǵa almady. Ásirese, jergi­likti jankúıerler Meıirjan Sherma­hanbetke qatty qynjyldy. 67 kılo salmaqta óner kórsetken qazaqtyń jas daryny byltyr Býdapeshte aıshyqty ónerimen kózge túsip, qola medaldy moınyna ilgen edi. Sodan beri osy balýan jaıynda jyly sózder jıi aıtylyp júrdi. Maıtalman mamandardan bastap, qatardaǵy jankúıerlerge deıin maqtaýyn da, jaqtaýyn da asyrdy. Biraq el namysy synǵa túsken sátte Meıirjan keńinen kósile almady. О́ziniń tusaýkeser kezdesýinde-aq ol esimi kópshilikke beımálim ame­rıkalyq Ellıs Kollemannan jeńilip, kórermender qataryna qosyldy.

Nur-Sultandaǵy álem chempıo­naty barysynda qýanǵan da, qyn­jyl­ǵan da sátterimiz az emes. Aldy­men qýanyshymyzben bóliseıik. Birin­shiden, 1993-2019 jyldar araly­ǵynda táýelsiz Qazaqstannyń túlek­teri álem chempıonattarynda 22 már­te boı kórsetip, sonyń altaýynan qor­jynymyz bos qaıtty. Jeti ret jalqy júldeni qanaǵat tutsaq, segiz márte qos medaldy qanjyǵaǵa baıladyq. Iаǵnı, osy kúnge deıin bir jarysta eki retten artyq jeńis tuǵyryna kóte­rilgen joq edik. Bul joly úsh bir­deı órenimiz júlde alyp, týy­myzdy kókte jelbiretti. Bul – aýyz toltyryp aıtarlyqtaı tabys! Ekin­shiden, Baqtııar Baıseıitovtiń keıbir shákirtteri jarys jolynda Olımpııa oıyndary men álem chempıonattary sekildi baıraqty básekelerde atoı salǵan apaıtóstermen esh qaı­myq­paı aıqasyp, olardy joldarynan yǵystyrdy. Bul da atap ótýge tura­tyndaı oqıǵa!

Qynjylǵan sátterimiz mynadaı: birinshiden osy jarysta ár salmaq dárejesi boıynsha alty joldamadan sarapqa salynsa, sonyń ekeýi ǵana bizdiń jigitterge buıyrdy. Ol joldamalardy Meırambek Aınaǵulov pen Ashat Dilmuhamedov ıelendi. Al Qorlan Jaqansha men Almat Ke­bisbaev júldegerler qatarynan kórin­genimen, olarǵa Nur-Sultanda lısenzııa buıyrmady. Sebebi, aıtýly qos balýannyń óner kórsetken salmaq dárejeleri Olımpııa oıyndarynyń baǵdarlamasyna enbegen. Ekinshiden, 20 jyl boıy ańsaǵan altynǵa bul joly da qolymyz jetpedi. Qazaq­stannyń grek-rım kúresi sheberleri ara­synan sońǵy ret 1999 jyly Mkhıtar Manýkıan álem chempıony atanǵan bolatyn. Sol kezden beri jerlesterimiz qansha talpynǵanymen, bul belesti baǵyndyra almady. Barsha jankúıer osy joly sol olqylyqtyń orny tolatyn shyǵar dep úmittendi. Biraq óz elimizde, óz jerimizde, óz jan­kúıerlerimizdiń kóz aldynda ótken jarysta eshbir órenimizdiń jeńis tu­ǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilýge kúsh-jigeri jetpedi. Árıne, bul ózekti órtegen ókinish!

Qazaqstanda tuńǵysh ret jalaýy jelbiregen álem chempıonatynyń jalpy komandalyq esebinde Reseı quramasy kósh bastady. Olar 2 altyn men 3 kúmis medaldy oljalady. Ekinshi jáne úshinshi oryndy Grýzııa men Japonııa ózara bólisti. Árqaısysy 2 altyn men 1 qolany qorjynǵa saldy.

Endigi úmitimiz áıelder kúresi men erkin kúres sheberlerinde. Osy jarysta Qazaqstannyń balýandary bas júlde alyp, aldaǵy kúnderi óz jan­kúıer­lerin qýanysh pen shattyqqa bóleı­di dep úmittenemiz. Esterińizge sala keteıik, Olımpıada lısenzııalary sa­rapqa salynyp jatqan aıtýly álem chempıonaty 22 qyrkúıekte óz máre­sine jetedi.