Bıyl – «Egemenniń» mereı jyly. Meniń búkil sanaly ǵumyrym baspasóz salasynda ótti. Eńbek jolymnyń áýelgi toǵyz jylyn jas qalamgerlerdiń ustahanasy «Lenınshil jasta» («Jas Alash» gazeti) shyńdasam, keıingi otyz bes jyl taban aýdarmastan qazaq baspasóziniń qasıetti de, kıeli qara shańyraǵy – «Egemen Qazaqstanda» ter tóktim. Shırek ǵasyrǵa jýyq jaýapty hatshy laýazymyn abyroımen atqardym.
Qyzyǵy men qıynshylyǵy qat-qabat jýrnalıstik ómirde on Bas redaktormen, júzdegen qalamdas áriptestermen qoıan-qoltyq qyzmet etkenimdi ár kez maqtan etemin. Gazet shyǵarý barysynda talaı-talaı tarıhı oqıǵalar men umytylmas eleýli jańalyqtardyń bel ortasynda júrdik. Ýaqyt kerýeniniń kýágeri retinde súıikti gazetimniń ǵasyrlyq toıy qarsańynda tebirene qalam terbeý qandaı ǵanıbet. Áńgimemiz shashyrańqy bolmas úshin tek Sherhan Murtaza gazet tizginin ustaǵan almaǵaıyp kezeńnen syr aqtarǵandy jón sanadym. Sheraǵań – meniń tuńǵysh redaktorym. Sońǵy kýrsta júrgenimde «Lenjasqa» jumysqa qabyldasa, jıyrma jyldan soń Otanymyzdyń bas basylymynda qaıta qaýyshtyq. Jalǵan dúnıe-aı, Alashtyń ardaqtysy atanǵan Sherhan aǵanyń sańqyldaǵan ór daýsynyń estilmegenine de bir jyl bolypty-aý. Uly ustazdyń júregi damyldaǵanmen, onyń erlikke para-par ǵalamat isteri men izderi eshqashan óshpeı, eliniń esinde árdaıym jańǵyryp tursa kerek...
Ár ujym úshin este qalar erekshe kún bolady. Mine, búgin sondaı mańyzdy da, tarıhı kún! 18 maýsym, 1991 jyl. Gazet aty ózgerdi. 54 jyl boıy «Sosıalıstik Qazaqstan» bolyp shyǵyp kele jatqan gazetimiz «Egemendi Qazaqstan» degen jańa atpen jaryq kórip otyr. О́mir-baqı «SQ»-nyń shekesinde turatyndaı kórinetin devızi – uransózi «Barlyq elderdiń proletarlary, birigińder!» ornyna qorǵasynnan quıylǵan «Egemen bolmaı – el bolmas!» shaqyrýy da ózgerdi. «Egemendi Qazaqstannyń» №139 tuńǵysh nómiriniń uransózi aıbarlana aıqaılap tur: «Azattyq. Teńdik. Týystyq!».
Jańalyqty jurt tez kóredi, birden baıqaıdy. Erteli-kesh damylsyz quttyqtap jatyr. Telefon shalýshylar da, aıaǵymen kelip bas suǵýshylar da kóp. Árıne basylym atynyń ózgergeni týraly redaksııalyq maqalada búgilip qalǵan biraz jaılar bar. Biz úshin úlken oqıǵa sanalǵan gazet atyn ózgertý barysyndaǵy qalyń kópshilik bile bermeıtin keıbir qaltarystardy retti tusta ashyq aıta ketkendi jón kórdim.
El eńsesin kótergen demokratııa dúmpýi jetpis jyl boıy partııanyń qolshoqpary bop kelgen syqıǵan «SQ»-ǵa da jetken. Ásirese sony silkinis, bulǵaq minez gazet basyna emenniń qarsy bitken ıir butaǵyndaı Sherhan Murtaza otyrǵan sátten aıryqsha ańǵaryldy. Shyǵarmashylyq ujymdy basqarýda ózindik dara stıli bar qaıtpas-qaısar redaktor á degennen «SQ»-nyń siresken seńin sógýdi batyl qolǵa aldy. Joǵaryǵa jaltaqtamaı, Úlken úımen «aqyldaspaı», Kremldiń kóńilin aýlamaı, partııanyń gúrzisinen qoryqpaı-aq, týra erteńgi gazettiń materıaldary josparlanyp jatqanda, maket syzylyp, bet qattalý ústinde óz oıy men talabyn oryndatyp otyrdy. Sóıtip gazettiń mazmuny men bet-beınesin az ýaqyttyń ishinde túbirimen ózgertýge qulshyndy. Árıne mundaı qyrýar isti, kóterilmegen tyńdy, alynbaǵan asýdy jalǵyz redaktor ǵana tyndyra almasy anyq. Eń ǵajaby, Murtaza qatyp-semip, buıyǵy ári jaltaqtap qalǵan shyǵarmashylyq ujymdy qaıta tiriltip, janartaýdaı dúr silkindirdi. Redaktordyń qudirettiliginiń ózi, mine, osynda!
Az ýaqyttyń ishinde talantty da jazǵysh, qabiletti de isker ujymdy qalyptastyrdy. Árıne sazaryp, bezerip, zildenip, úrkitip-qorqytyp emes. Murtazanyń talaby men tegeýrinine tóze almaǵan salbókseler men darynsyz jazarmandar óz erikterimen, óz aryzdaryn jazyp tabandaryn jaltyratty. Jerlesterin, tamyr-tanystaryn, úrim-butaǵyn qasıetti de, kıeli shańyraqtyń esiginen syǵalatpady. Aıtýǵa ońaı, biraq... Tazalyqty temirqazyq nysana etken reformator-redaktor ustaranyń júzinde otyrsa da jaltaqtyq kórsetpedi, jalpaqshesheılik baıqatpady. Jýrnalıster qalamyna erkindik berdi, júregine ot jaqty. Sát saıyn demep, qoldap otyrdy. Arystannyń kóz aldynda qaıta túlegen basylym bedeli qysqa merzimde soqtalana tústi.
Birer ǵana mysal: Qadym zamannan aıtylyp júrgen aı attary qazaqsha jazyldy. Moskva, KPSS, TASS, Ýkaz, Sekretar, t.b. tikeleı joǵary jaqtyń quzyryna telinetin resmı termınder gazet betinde, verstka ústinde batyl tárjimalanyp berildi. Kelimsekterdiń tilinde jazylyp, shubarlanyp ketken eldi meken, jer-sý ataýlary jóninde júreksinbeı-aq «Jerińniń aty – elińniń haty» degen aıdarmen máseleni búıirden qoıdy. «Ov», «ev» qamytynan qutqarǵan da «Altyn-kúmistiń ústinde otyrsań da óz qolyń óz aýzyńa jetpeıdi», «О́z astanasynan baspana buıyrmaǵan qazaq jastary tentirep júr» dep dabyldatqan da, «Kishi 37» emes pe?» dep búkil eldi eleń etkizgen de – ózimizdiń Sheraǵań. Gazettiń ádil sózi men ótkir syny tekke ketpedi, Almaty, Taldyqorǵan oblystyq partııa komıtetteriniń birinshi hatshylary Meńdibaev, Jıgýlın, Jambyl oblystyq partııa komıtetiniń hatshysy Volchkov kreslolarynan ushty. Buryn-sońdy mundaıdy estip-kórmegen qalyń jurt eńsesin tikteı bastady. Gazet reıtıngin kótergen materıaldardy ondap sanaýǵa bolady. Biraq, qajeti shamaly. Aıtpaǵymyz ol da emes. Árıne sóz de estidi, eskertý de aldy. Áıtkenmen júrekjutqan redaktor jýrnalısterin jarǵa jyǵyp, otqa kúıdirmegen…
Aınaldyrǵan birer jyldyń bederinde gazettiń taralymyn qıyn-qystaý, almaǵaıyp zamannyń ózinde buryn-sońdy bolmaǵan bıikke kóterip, eki júz myńnyń ústine shyǵardy. Irgesi sógilip qulaýǵa taıanǵan «uly» derjavanyń soıylyn soqqan surǵylt ta, súreńsiz basylymnyń bedelin kúrt kótergen Sheraǵań mańyzdy da, jaýapty sheptegi aqmyltyq jýrnalısterine arqa súıedi. Myqty basshy bar jerde – myqty ujym bar. Ortaq jeńiske umtylǵan basshysy men qosshysy jarysa jazdy. Qysy-jazy tizgin bosatyp, bel sheshpegen Murtaza komandasy ádettegi baspasózge jazylý naýqanyn kútpesten, óz oqyrmandary ortasynda júrdi, kezdesýler ótkizdi. Gazet janashyrlarymen júzdesip, oı-pikirlerimen bólisti. Gazet sóziniń salmaǵy men qudiretin júrekterge uıalatty. Syqyrlaǵan keńselerdiń esikterin ashýǵa asyqpaı, talǵampaz oqyrmandar keńesine kóbirek qulaq túrdi. Bul da tek jankeshti kúresker Sherhan Murtazaǵa ǵana tán úrdis ekenin bólekshe aıtqanymyz jón. О́ıtkeni jeńis pen jemiske jetýdiń joly qashanda dańǵyl bolmaǵan.
Mereıi ósken Sheraǵań «taıaý arada júzege asyrsam» degen armanyn oqtyn-oqtyn sezdiretin. Ol – gazet atyn ózgertý. Aqıqatyn aıtý kerek, qyrdan lekigen altynkúrektiń lebindeı, sońǵy kezdegi ózgerister nyshany men ýaqyttyń ózi qyltıtqan bul máseleni lezdemelerde jigitter kóterip júrdi. Tolǵaǵy jetken problemany ujym nazaryna alyp shyqqan bas redaktorymyz Sherhan Murtaza:
– Qashanǵy «sosıalıstik» bop júre beremiz. Gazetimizdiń atyn ózgertýimiz tıis. Káne, qaısyńyzda qandaı oı bar. Ortaǵa salaıyq. Aqyldasaıyq. Máselenkı, men «Azat Qazaqstan» ataýyn usynar edim. Árıne, júregim sezedi. Saıası Bıýro ótkizbeıdi. Sóıtse de «Torǵaıdan qoryqqan tary ekpeıdi» demekshi…
– «Azat Qazaqstan». Tamasha eken! Ortalyq Komıtetke usynyp kóreıik, – dedi tilshiler bóliminiń meńgerýshisi Keńeshan Záken bógelmesten.
– «Qazaqstan» dep atasaq qalaı bolar eken, – dedi bas redaktordyń birinshi orynbasary Erjuman Smaıyl óz pikirin dáleldep.
– «Egemen Qazaqstan» nemese «Qazaq Eli…».
Tus-tustan aıtylǵan usynystar, pikirler men qoldaýlar ortaq arnaǵa quıylǵan.
– Káne, Erjuman myrza, – dedi Sheraǵań bir kezde. – Shapshańdatyp Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti Saıası Bıýrosy atyna «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń atyn ózgertý máselesi týraly usynys-hat ázirleńiz. Ujymnyń usynysy men talap-tilegin tegis kórsetip jazaıyq. Egemendi elimizge sosıalıstik ataýy jaraspaıdy.
* * *
…Kóp uzamaı súıinshi habardy bas redaktorymyzdyń ózi jetkizdi. 5 maýsym kúni tústen keıin búkil ujymdy kabınetine jedel jınaǵan Sheraǵań:
– Iá, halderińiz qalaı? – dedi jaırańdap. Úninen de, kerilgen qabaǵynan da jaqsylyq belgisi ańǵarylady. – Túneýgúni gazettiń atyn ózgertý jóninde Ortalyq Komıtetke usynys bergenderińiz esterińizde shyǵar. Osy máseleni búgin Saıası Bıýroda qarady. Sizderdiń tilekterińiz qabyl bolyp, qudaı buıyrsa, budan bylaı gazetimiz «Qazaqstan» dep atalady.
Bastyǵymyzdyń sózin aıaqtatpastan shatyrlata qol soǵyp jiberdik. Qatar otyrǵan jigitter jymyńdasyp, qol alysyp birin-biri quttyqtap jatyr. Sál saıabyr sátte Sheraǵań sózin jalǵaǵan.
– Janat myrza, fırmany ózgertý kerek. Sýretshilerge zakaz berip, konkýrstyq negizde gazet ataýynyń birneshe túrin jazdyryp, daıyndaı berińder. Arnaıy qaýly shyǵyp, qaı kezden bastap qoıatynymyzdy qosymsha eskertedi...
Osy ýaqytta kóp telefondardyń biri shar ete tústi.
– Alo-o!.. Iá, О́zeke… Kollektıvti jınap, jańalyqty aıtyp jatyr edim ǵoı… – Ilki mezettik úzilisten soń, ile til qatqan Sheraǵańnyń daýsy álgindegiden góri qatqyl shyqqan. – Nemene, sonda bizdi qaıtaryp jiberip, ózderińiz sheshe salǵansyzdar ma?.. Bu qalaı?.. Endeshe, devızin jańasha ózgertińizder… Meniń usynysym «Azattyq» degen sózdi kirgizý kerek. Birde-bir sózimiz ótpese neǵyp otyram. Onda otstavkaǵa ketem…
Telefondaǵy áńgimege qulaq túrgen ujym ún-túnsiz. Ashý býǵan redaktorymyz kimmen sóılesip otyrǵanyn áýelde-aq ańǵarǵanbyz. Qatelespeppiz. Telefon qulaqshasyn sylq etkizip uıasyna tastaı salǵan ol:
– SK-dan, Jánibekov zvondap jatyr, – dedi zildene. – Gazet aty «Qazaqstan» emes, «Egemendi Qazaqstan» dep ózgeretin boldy. Al urany: «Azattyq. Teńdik. Týystyq!». О́zderiń de estidińizder. Zorǵa kelisti. «Azat» sózinen qorqady shetinen. Úreılenetin nesi bar. Jańa ataýlaryń qutty bolsyn! Buǵan da shúkir. Babalarymyz ańsaǵan kúnge de jetermiz...
Qabaǵy qaıta jarqyrap, qurys-tyrysy jazylǵan Sherhan aǵa ornynan baısaldy túregelip bárimizdiń qolymyzdy yqylastana qysyp shyqty. Oıynyń oryndalǵanyna qýanǵandaı. Bizdiń de kóńilimiz shat.
Jamaýdaı japsyrylǵan «sosıalıstik» tirkesinen jarty ǵasyrdan keıin osylaı qutylǵan edik.
* * *
Ile-shala gazet fırmasynyń jańa túrine konkýrs ótkizdik.
Basylymnyń baıyrǵy sýretshisi Januzaq Ábdiqulovtan bastap, Nıkolaı Lebedev, Rústem Jumakenov, Aleksandr Shestakov, Erhasan Kómekov, Volodıa Cherdansev, Borıs Ilın sekildi belgili baspasóz qylqalam sheberleri dáýir tynysyna, ýaqyt talabyna qaraı jasaǵan birneshe dúnıelerin usyndy.
Árıne gazettiń fırmasyn jazý (durysy syzý) ońaı sharýa emes. Jýrnalıster tilimen beınelep jetkizsek, ol – gazettiń shapkasy. Kózge ottaı basylyp, sonadaıdan atoılap turýy kerek. Aıbarly da, aıshyqty shalynýy qajet. O kezde bizde gazetterdi polıgrafııalyq bezendirýde kompıýter áli paıdalanylmaıtyn. Sondyqtan sýretshiler gazet ataýyn qolmen jazyp, shtrıh úlgisinde oryndady.
Alǵashqy irikteýde redkollegııa men komıssııa músheleri birden Shestakovtyń jasaǵan jumystaryna nazar aýdardy. Qııaly ushqyr tájirıbeli gazet sýretshisi «Egemendi Qazaqstan» fırmasynyń 8-9 jobasyn usynǵan edi. Osylardyń arasynan suryptalyp alynǵan úsh týyndysyn qatal syn tezinen ótkizip, eskertpelerdi qaıta-qaıta jazdyryp engizgennen soń, Sheraǵań jetekshilik etken top «Egemenniń» sońǵy nusqasyna toqtady.
Marqum Sashanyń qolynan shyqqan bul fırma qalyń oqyrmannyń, belgili polıgrafıst mamandardyń oıynan shyqqanyn qadap aıtqan jón. Bıik talǵammen, dızaındyq úzdik sheberlikpen jazylǵan «Qazaqstan» sózine erekshe mán berilgen. Aksent ár áripke, ár shrıftke qoıylǵanyn ańǵarý qıyn emes. Tar jol, taıǵaqty soqpaqtardyń qıly-qılysyn bastan keshirgen ejelgi elimizdiń bolashaqqa batyl bettep bara jatqanyn árip-tańbadan anyq baıqaısyń. Zer sala, jiti janar júgirtip kórińizshi. Áripter ilgeri adymdap, júrip bara jatqandaı. Dınamıkany, qozǵalysty sezesiz. Qazirgi alfavıttiń dabyrasyz toǵysynan ózimiz qoldanǵan arab jáne latyn álipbıiniń úlgi-keskinderi áp-ádemi jymdastyrylǵan. Qylqalam sheberiniń qııalyn baıytyp, oıyn ushtaýǵa tikeleı aralasyp, ıneniń jasýyndaı ǵana bolsyn úlesim baryna óz basym ómir-baqı qýanatynymdy jasyra almaımyn.
Osy oraıda redaksııa basynan ótken bir jaıdy aıta ketkim keledi. Erterekte, alpysynshy jyldary «Pravda» gazeti fırmasynyń shrıftisi úlgisinde jazylǵan «Sosıalıstik Qazaqstannyń» nusqasyn ózgertip, tutas betke jaıyp (21 kv) jańadan jazyp shyqqan kúni dúnıe dúr silkingendeı bolypty. SK-dan bastap, barlyq oqyrmandar «SQ» fırmasynyń jańa nobaıyna narazylyq bildiripti. Respýblıkanyń túkpir-túkpirinen telefondar shalynyp, jedelhattar qarsha jaýǵan. Sóıtip jappaı qarsylyqtyń saldarynan kózqanyq burynǵy gazet fırmasy erteńinde-aq qaıtadan ornyna qoıylypty. Muny búgingi oqyrmannyń biri bilse, biri bilmeıdi.
Syrt kózge usaq-túıek kóriner fırma tóńiregindegi áńgimeniń tehnıkalyq qaltarysy, mine osyndaı. Al onyń saıası astaryna qatysty beımálim jaıdy kýáger aýzynan estıik.
* * *
Adam jadynda umytylmastaı saqtalyp, oqta-tekte jańǵyrtyp qoıatyn úlkendi-kishili oqıǵalar bolady. Sondaı eleýli mezetterdiń biri – joǵaryda ózim kýá bolyp, óz qulaǵymmen estigen Sherhan Murtazanyń Ortalyq Komıtettiń hatshysy О́zbekáli Jánibekovpen telefonmen tildesýi.
Bul buldyr áńgimege qatysty jaǵdaıdy sol kezde Ortalyq Komıtettiń ıdeologııa bóliminde jaýapty qyzmet istegen, osydan birer jyl buryn «Sosıalıstik Qazaqstanda» redaktordyń orynbasary bolǵan belgili qalamger Erbol Shaımerdenuly talaı jyl ótkennen keıin ashyq jazdy. Saıası Bıýro otyrysy jóninde áriptesimiz óziniń «Gazet qalaı «Qazaqstan» atana jazdady?» degen esteliginde egjeı-tegjeıli baıandaıdy.
«…Gazettiń atyn ózgertýge qatysty bir oqıǵa oralady. 1991 jyldyń jazy bolatyn. Táýelsizdik jarııalanýyna áli jarty jyl bar. Biraq sol baǵyttaǵy ózgerister barynsha kóbeıip, respýblıka ómiriniń barlyq salasyna dendep enip kele jatqan kez. Ásirese rýhanı saladaǵy silkinis ózgeshe. «Sosıalıstik Qazaqstannyń» atyn ózgertý týraly máseleniń de saıası astary tereńde jatyr. Sherhan Murtaza bastaǵan ujym usynysy – basylymnyń atyn «Qazaqstan» dep ózgertý. Áli odaqtas respýblıka sanatyndaǵy memlekettik mártebege kóńil tolmaýshylyq, árige megzeýshilik aıqyn seziledi. Qoǵamdyq pikirden de, el basshylyǵynyń oıynan da alshaq emes. Biraq bul áli keıbireýler úshin tosyn ekeni aıan.
Másele 1991 jylǵy 5 maýsymda qaraldy. Qazaqstan KP Ortalyq Komıteti Saıası Bıýrosynyń kún tártibine «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń atyn jáne respýblıkalyq partııa gazetteriniń uransózderin ózgertý týraly» degen másele qoıyldy. Ári tart ta, beri tart talqylaýdan keıin, jón bergende, oń sheshim qabyldanyp ketti. Tıisti qol da qoıyldy. Qaýlyda: 1. «Sosıalıstik Qazaqstan» redaksııalyq ujymynyń gazettiń atyn ózgertý týraly usynysy maquldansyn jáne ol 1992 jyldyń 1 qańtarynan bastap «Qazaqstan» degen atpen shyǵarylsyn. 2. «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń uransózi etip «Egemen bolmaı – el bolmas!» degen qanatty sóz, «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń uransózi etip «Za gýmanızm ı demokratııý» sózi bekitilsin» dep taıǵa tańba basqandaı anyq jazylǵan edi.
Biraq bul sheshimniń ǵumyry óte qysqa boldy. Ártúrli sebeptermen sol kúni-aq qaýlynyń basqa nusqasy dúnıege keldi. Gazet «Egemendi Qazaqstan» atalatyn boldy da, uransózi «Azattyq. Teńdik. Týystyq!» dep qaıta aıqyndaldy. «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń uransózi ózgeriske ushyraǵan joq.
Jańa nusqa sol kezdegi bas ıdeolog – halqymyzdyń aıaýly perzentteriniń biri О́zbekáli Jánibekovtiń óz qolymen jazyldy. Kim biledi, el armanyna aınalǵan «egemen» sózi birden «menmundalap» tursyn degen ıgi nıetten týǵan da bolar?! Múmkin, ár saıası qadamdy bezbendep otyratyn, áli Máskeý tóbeden qarap turǵan sol kezeńde uransózdegi ótkir oıdy osylaısha jumsartý qajet bolar degen saqtyq jeńgen shyǵar?! Qalaı bolǵanda da bas basylymymyzdyń sol qabyldana sala ózgergen atpen shyǵyp kele jatqanyna da bıyl, mine, on ekinshi jyl». («Jádiger», 295-bet. Astana. 2004 jyl).
Naqty istiń ortasynda júrgen, tikeleı О́zaǵańmen baılanysyp otyrǵan bólimniń jaýapty qyzmetkeriniń sózi biraz jaıdan habar beredi. Baıqaǵan bolarsyzdar, biz bilmeıtin qupııa. Qaýlyda jańa atqa ıe bolǵan gazetimiz tek aldaǵy 1992 jyldyń 1 qańtarynan bastap «Egemendi Qazaqstan» bop taraýy kerek ekeni taıǵa tańba basqandaı anyq kórsetilgen.
Jarty jyl… Kim bar, kim joq?! Keteýi ketken uly derjavanyń – qyzyl ımperııanyń irgesi sógilip, shańyraǵy shaıqalyp turǵan shaqtyń múmkindigin ýystan shyǵaryp almaǵan abzal. Jer baýyrlap jetken jańalyqtyń áseri – álsiz, mereıi – mánsiz. Gazettiń fırmasy daıyn bolǵan kúni, yrǵalyp-jyrǵalmaı bas redaktorymyz táýekelge bel býyp batasyn berdi:
– Tekten-tek ýaqyt sozbaıyq. Týra erteńnen bastap jańa ataýmen, jańa fırmamen shyǵýymyz kerek, – dedi Sheraǵań maketti talqylap, bekitý ústinde Erjuman ekeýmizge nazaryn aýdaryp. – Ázirge dabyrlatpańdar. Bárin de óz moınymmen kóterip aldym.
Netken batyldyq, netken júrekjutqandyq! Ekiniń biriniń qolynan kelmesi jáne anyq. Halqym dep týǵan naǵyz kúresker qalamger Sherhan Murtazanyń erligi demeı kórińiz.
Iá, Sheraǵańnyń batyrlyǵy – bul!
Sóıtip SK-nyń sheshimine qaramastan «Egemendi Qazaqstan» qalyń oqyrmanyna asyǵa jol tartqan. «Sosıalıstik» tirkemesinen osylaı qutylǵan edik.
Tarıhtyń ózi shyndyǵynda, máńgi umytylmas jarqyldardan quralsa kerek.
Janat ELShIBEK,
Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty
Sýrette: Sherhan Murtaza «komandasy» Elbasy qabyldaýynda. 6 sáýir 1991 jyl. Almaty