Jumyldyrý daıyndyǵy qaraldy
Májilistiń kezekti otyrysynda depýtattardyń qaraýyna «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jumyldyrý daıyndyǵy men jumyldyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy usynyldy. Bul qujattyń jaı-japsaryn Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, Zań jobasynda 3 Kodekske jáne 4 Zańǵa túzetýler engizý kózdelgen. Jumyldyrý daıyndyǵy salasyndaǵy ýákiletti organǵa osy saladaǵy memlekettik baqylaý quzireti beriledi. Baqylaý myna organdarǵa qatysty bolady: Qarýly Kúshterdi, basqa da áskerler men áskerı qurylymdardy qospaǵanda, ortalyq atqarýshy memlekettik organdar; Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, Prezıdentke tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organdar; Jergilikti atqarýshy organdar. «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodeksiniń 462-baby boıynsha Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamalar jasaýǵa quqyǵy bar laýazymdy adamdar tizbesi jumyldyrý daıyndyǵy salasyndaǵy ýákiletti organmen tolyqtyrylady.
– Memlekettik organdardyń jumyldyrý daıyndyǵy salasyndaǵy quziretteriniń arajigi ajyratylyp otyr. Osylaısha memlekettik organdardyń fýnksııalary naqtylanady. Jumyldyrý daıyndyǵy salasyndaǵy ýákiletti organǵa saqtandyrý qoryn qurý jáne saqtaý salasyndaǵy qyzmetti úılestirý quzireti beriledi. Bul – qarý-jaraq pen áskerı tehnıka buıymdaryna, asa mańyzdy azamattyq ónimge tehnıkalyq qujattamanyń, sondaı-aq táýekeli joǵary obektilerge, halyqtyń tynys-tirshiligin qamtamasyz etý júıelerine jáne ulttyq ıgilikke jatatyn obektilerge jobalyq qujattamanyń saqtandyrý qory. Buǵan qosa, memlekettik materıaldyq rezervti ýaqtyly jańartýdy qamtamasyz etý úshin jańa tásilder engiziledi. Bul – saqtaý pýnktteriniń materıaldyq qundylyqtaryn jańartýdy engizý jáne materıaldyq qundylyqtardy óteýsiz negizde basqa memlekettik organdardyń balansyna berý. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń jáne tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminde qyzmet etetin biryńǵaı dıstrıbıýtordyń jumyldyrý rezerviniń medısınalyq maqsattaǵy dárilik zattary men buıymdaryn jetkizý, saqtaý jáne jańartý fýnksııalaryn oryndaýy eskerilgen. Zań jobasy memlekettik jumyldyrý daıyndyǵy men memlekettik materıaldyq rezerv júıesin odan ári jetildirýge baǵyttaldy, – dedi Rýslan Dálenov.
Atalǵan qujat boıynsha Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın jumyldyrý tapsyrmasy nemese tapsyrys boıynsha mindettemelerdiń oryndalýy memlekettik jáne jeke uıymdar tarapynan qatań baqylanýy qajettigin atap ótti.
Shekarasyz alaıaqtardy shekteıtin kelisim
Sonymen qatar bul otyrysta depýtattar «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy qylmystarmen kúrestegi yntymaqtastyǵy týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn maquldady. Bul qujat jóninde Ishki ister mınıstriniń birinshi orynbasary Marat Qojaev baıandady. Onyń aıtýynsha, atalǵan kelisimge 2018 jyly qyrkúıekte Dýshanbe qalasynda Armenııa, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı, О́zbekstan jáne Tájikstan elderi qol qoıǵan. Syrtqy ister mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes, kelisimdi tek О́zbekstan men Belarýs ratıfıkasııalady, qalǵan elder memleket ishindegi rásimderdi júrgizip jatyr.
– Kelisimde TMD elderi aýmaǵynda keńinen taralǵan qylmystardyń jáne IT salasyndaǵy termınologııalardyń ortaq túsinigi qamtamasyz etiledi. Zań jobasynyń negizgi maqsaty – ýaǵdalasýshy memleketterdiń aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy qylmystardy aldyn alýdy, anyqtaýdy, jolyn kesýdi, ashýdy jáne tergep-tekserýdi qamtamasyz etý salasyndaǵy yntymaqtastyqty júzege asyrý. Birlesken is-sharalar men operasııalardy júrgizý, kadrlardy daıarlaý jáne oqytý, ǵylymı zertteýlerdiń nátıjelerimen almasý boıynsha yntymaqtastyqtyń baǵyttary kózdelip otyr. Zań qabyldanǵannan keıin onyń oryndalýyna jaýapty quziretti organdardyń tizbegin belgileıtin Úkimet qaýlysy ázirlenedi. Qylmystyq-prosestik kodeksine sáıkes, olarǵa Bas prokýratýra, Ulttyq qaýipsizdik komıteti, Ishki ister mınıstrligi jáne Qarjy mınıstrliginiń ekonomıkalyq tergeý qyzmeti jatady. Qajet bolǵanda memleketter ózara is-qımyl tártibin qosymsha anyqtaıdy, – dedi Marat Qojaev.
Osy tusta Nurlan Nyǵmatýlın ótken aptada ǵana Elbasy
Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda elimizdiń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri qaralǵanyna toqtaldy.
– Elbasy osy saladaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqtyń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti. Shynynda da, aqparattyq tehnologııany qoldaný arqyly jasalǵan qylmystarǵa tán belgi – olardyń kóp jaǵdaıda transulttyq sıpatta bolýy jáne olardy ártúrli elderdiń azamattarynan turatyn qylmystyq toptar jasaýy. Sondyqtan bul qylmyspen kúresý tek bir memleket sheńberindegi ǵana emes, sonymen qatar túrli elderdiń birlesken kúsh-jigerin qajet etedi, – dedi Májilis Tóraǵasy.
Atalǵan kelisimdi qyzý talqylaǵan alqaly top qazir qoǵamda jıi kóterilip júrgen ınternet alaıaqtary týraly máselege nazar aýdardy. Máselen, depýtat Artýr Platonov Ishki ister mınıstrligi ókilinen Reseı aýmaǵynda júrip aqparattyq tehnologııalar arqyly qazaqstandyqtardyń aqshasyn jymqyrǵan alaıaqtarǵa qatysty 42 qylmystyq istiń tergelý barysyn surady.
Buǵan jaýap bergen vıse-mınıstr Marat Qojaev Reseı aýmaǵynda 42 qylmystyq istiń qaralyp jatqanyn rastap, kúdiktilerdiń áli anyqtalmaı jatqanyn aıtty. Belgili bolǵan málimet boıynsha sheteldik alaıaqtardyń arbaýyna túsip qalǵan Qazaqstan azamattary 200 mıllıonǵa jýyq qarjysynan aıyrylǵan. Elektrondy tásildermen qoldy bolǵan qarjyny Máskeý, Sankt-Peterbýrg, Ýfa jáne taǵy basqa qalalardan shyǵaryp alǵan. Qazaqstan tarapy Mınsk konvensııasyna sáıkes bankterden somany sheship alǵan adamdarǵa qatysty vıdeony usyný týraly suraý salǵan. Bul baǵyttaǵy rásimder birneshe aıǵa sozylýy múmkin eken.
Sonymen qatar jalpy otyrystyń kún tártibinde «2019-2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» jáne «Ákimshilik-aýmaqtyq qurylys, memlekettik basqarý júıesin jáne bıýdjetaralyq qatynastardy jetildirý máseleleri boıynsha túzetýler engizý týraly» zań jobalary qaraldy.
Zeınetkerlerdiń beıneti zaıa ketpesin
Jalpy otyrys sońynda ádettegideı halyq qalaýlylary birqatar memlekettik organ basshylaryna depýtattyq saýaldaryn joldady. Solardyń biri depýtat Jambyl Ahmetbekov Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetovke qarata sóılegen sózinde memlekettik qyzmetkerlerdiń salǵyrttyǵynan qanshama azamat zeınetaqy taǵaıyndaý barysynda zańdy tabysynyń bir bóliginen qaǵylyp, quqy taptalyp otyrǵanyn aıtty.
– Jaqynda «Halyq kommýnısteri» fraksııasyna járdem surap kelgen azamattyń basynan ótken jaǵdaıy, jergilikti jerlerdegi zeınetaqy taǵaıyndaý ortalyqtaryndaǵy ahýaldyń máz emes ekendigin kórsetti. Qaraǵandy oblysynyń Shet aýdanynan kelgen Ardaq Jumasheva ómir boıy «Qońyrat» sharýashylyǵynda (sovhozynda) eńbek etse de, eńbek ótilin dáleldeı almaı, eń tómengi 23 000 teńgemen zeınetke shyqqan. Sebebi onyń derekteri arhıvte bolmaǵan. Eńbek kitapshasyndaǵy jazbalar da eskerilmegen. Sonda qalaı, kezindegi sharýashylyqtyń salaq basshylarynyń kesirinen nelikten azamattar zardap shegýi tıis? Shet aýdanyndaǵy osy sharýashylyqta eńbek etken qansha azamat osylaısha zańdy tabysynan qaǵylyp otyr? Kezinde bul sharýashylyqtarda keminde 500-1000, múmkin odan da kóp adam jumys jasaǵanyn eskeretin bolsaq, onyń saldaryn elestetýdiń ózi qıyn. Iаǵnı, Qaraǵandy oblysyndaǵy osyndaı jaǵdaıǵa tap kelgen qansha azamat bar? Al búkil respýblıkamyz boıynsha jaǵdaı qandaı? – dedi depýtat.
Jambyl Ahmetbekov osy salaǵa jaýapty memlekettik qyzmetkerlerdiń halyqqa zeınetke shyǵýdyń tıisti, zańdy joldaryn aıtyp, túsindirý jumystaryn júrgizip otyrýy mınıstrliktiń jiti nazarynda bolýǵa tıis ekendigin jetkizdi.
Buǵan qosa jıynda Májilis depýtattary Roman Kım, Káribaı Musyrman, Turǵyn Syzdyqov, Ábdimanap Bekturǵanov jáne Azat Perýashev ún qatty.
