Iá, taralym – gazet bitkenniń «taǵdyryn» sheshetin birden-bir negizgi faktor ekendigin moıyndasaq, onda ınternetpen ıyq tirese «jaǵalasyp» kún keship jatqan «jankeshti» basylymdardyń búgingi jaı-kúıin aıtpaı-aq uǵynǵandaı bolasyz.
Naryqta óndirilgen kez kelgen taýar sekildi gazettiń de ǵumyry onyń satylymy men taralymyna tikeleı baılanysty. «Ár dáýirdiń óz gazeti bolatyny sııaqty, sol basylymdardyń da óz oqyrmany qosaqtala týylatyny taǵy bar», deıdi biz úlgi tutqan úlken býyn.
Ǵıbratty oımen astasqan ǵaqlııa sózdiń basylymy óziniń ǵasyrlyq ǵumyrynda oqyrmannan kende bolyp kórgen emes. Aıtylǵan sózi alashynyń qulaǵyna anyq jetip jatty. Bul gazet shyǵarý mıssııasyndaǵy basty maqsattyń oryndalǵandyǵyn ańǵartsa kerek. О́timiz jarylyp ketse de, myna nárseni moıyndaýǵa tıispiz, qazaq baspasózi tek qazaq oqyrmanyna ǵana qaryzdar! Sondyqtan biz úshin oıly oqyrmannyń orny bólek. Olardan asqan olja bola qoımas...
Ultyna ulaǵatty sóz usynǵan «Ushqynnyń» zańdy murageri bolyp esepteletin «Egemenniń» júrip ótken júz jyldyq joly – qatparly qazaq tarıhynyń tasqa qashalǵan shynaıy shejiresi. Paraqtaǵan saıyn parasat pen paıym tógilip túsetin eski gazetterden ár jyldardyń esebin alyp kórdik. Talaı jyldardyń taby sińgen tigindilerden ár on jyl saıynǵy oqyrman sanyn naqtylaýǵa tyrystyq.
Sonyń barysynda 500 ǵana taralymmen taralǵan basylymnyń birte-birte oqyrmany qosylyp, tanymaldyǵynyń arta túskenin anyqtadyq. Áıtpese araǵa on jyl salǵanda, ıaǵnı 1929 jyly gazet tırajy 10 myńnyń ústine shyǵar ma edi. Sodan ári taralymda tek ósý prosesi baıqalady. Gazet 1939 jyly – 57 myń dana, 1949 jyly – 65 myń dana, al 1959 jyly – 88 myń danamen jaryqqa shyǵyp otyrypty. Basyna baq qonǵan basylym «júzmyńynshy» oqyrmanynan 1969 jyldyń ózinde-aq súıinshi surap úlgergen. Tipti, sol jylǵy taralym 130 myńnan da asyp jyǵylypty. Odan keıingi onjyldyqtarda da turaqty ósý tirkelgen. Máselen, 1979 jyly oqyrman sany 143 myńǵa jetipti. Ult janashyryna aınalyp, aırandaı uıyǵan gazet ujymy «ekijúzmyńdyq» mejeni egemendiktiń eleń-alańynda-aq eńsergen bolyp shyqty. Bul – 1989 jyl bolatyn. Tek táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda ǵana oqyrman qarasy sál ortaıyńqyraǵan. Qarjylyq qıynshylyq qyspaqqa alǵan, onyń ústine gazet redaksııasy Arqaǵa qonys aýdaryp, astan-kesten bolyp jatqan 1999 jyly «el gazetiniń» oqyrmany 50 myńnyń aınalasyna ǵana shoǵyrlanypty. Taǵy bir onjyldyqty artqa tastaǵanda (2009 jyly) qazaq baspasóziniń qarashańyraǵy sanalatyn basylymnyń taralymy 150395 danaǵa deıin ósken. Taralymnyń eń sharyqtaǵan jyly – ol 2016 jyl eken. Bul jylǵy taralym – 210932 dana. Al júz jyldyq mereıtoıyn atap ótkeli otyrǵan irgeli ujymnyń bıylǵy «tabysy» – 193070 dana.
Mine, «eki júz myńnyń» aınalasynda turaqty oqyrmany bar «Egemenniń» endigi jerde ekinshi tynysy ashylǵandaı. Ol – gazettiń saıttaǵy nusqasy edi. Boıaý ıisi burqyraǵan basylymdy qolǵa alyp oqymasa da, beder-beınesi bólekshe gazetti árkim úıi men jumysynan shyqpaı-aq, tipti, shetelde júrip te telefonymen «aýdaryp-tóńkerip» aqtara beretin zaman týdy.
2005 jyldyń sońyn ala «egemen.kz» domeni boıynsha tirkelgen ınternet-portaldyń da ıgiligin kórip jatqan ısi qazaq balasy jeterlik. Áý basta kúnine 300 qaralymmen ǵana bastalǵan vırtýaldy gazet jumysy búginde bar jaqsysyn 10 myńnyń ústindegi paıdalanýshysymen kúndelikti bólisip otyr. Internettegi jumys bastalǵan jylǵy qaralym – 18 myń adamdy qurasa, 2018 jyly bul kórsetkish – 3844122 adamǵa jetken. Al «Google.analytics»-tiń bergen málimetteri boıynsha bıylǵy jyldyń qarashasyna deıingi saıtqa kirgen oqyrman sany 3490331-ge jetip jyǵyldy. Mine, gazetten bólek, «Egemenniń» ınternettegi «ıgiligine» osynshama paıdalanýshy ortaqtasyp otyr. Táńir tileýimizdi berse, keler jylǵa deıin 4 mıllıonǵa da taıaıtyn túrimiz bar. Bul – ulttyq múdde jolynda uıysqan ujymnyń ortaq jeńisi.
Buqarasyna bederli sóz bere alǵan basylymnyń ǵana bási bıik bolatyny beseneden belgili. Eldiktiń úni «Egemenniń» endigi jerde de baǵyndyrar bıigi eńsegeı bolǵaı! Qasıet qonǵan qasterli qara shańyraqtyń oıly oqyrmany áste ortaımasyn dep tileıik. Barsha qazaqtyń «kózi, qulaǵy hám tili» bola bilgen gazettiń aıtary anyq, boıaýy qanyq bolsyn!
Amangeldi QIIаS,
«Egemen Qazaqstan»
