Qaıtkende jol qaýipsizdigi jaqsarady?

Mundaǵy basty maqsat – jol júrisi tártibin nyǵaıtý bolatyn. Sóıtip júrgizýshiler men jaıaý júrginshilerdiń jol erejesine degen mádenıetin qalyptastyryp, qoǵamdyq qaýipsizdik deńgeıin arttyrý edi. Biraq, óki­nishke qaraı, atalǵan  júıe negizgi talap deń­geıinen shyǵar emes. Nelikten? Onyń bas­ty sebe­bin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta atap ótti. Memleket basshysy jol-kólik apattarynyń sany kóbeıgenin, qoǵamda qyzý talqylanǵan «Sergek» beıne kameralarynyń qoǵamdyq qaýipsizdik deńgeıin arttyrý úshin emes, kólik júrgizýshilerden aıyppul óndirip alý úshin ǵana qoldanylyp otyrǵanyn aıtty.

Prezıdent mundaı jaıǵa tekten-tekke alańdaýshylyq bildirmegeni belgili. О́ıtkeni jol-kólik apatynyń sany sońǵy kezde 15,5 paıyzǵa, olardan zardap shekkender 42 paıyzǵa kóbeıgen. Zamanaýı tehnıkalyq múmkindikter artyp, ekonomıkalyq ahýal jaqsaryp, jol qaýipsizdigin baqylaýdyń sońy jetistikteri qoldanylyp jatsa da jol-kólik apatynan kisi ólimi kóp. Bul beıbit kúndegi esh qısynǵa kelmeıtin óreskel jaǵdaı. Demek osy kezge deıin eldegi jol-kólik apatyn tómendetý úshin dep jasalǵan sharalardyń esh nátıjesi bolmaǵany baıqalady. О́ıtkeni o basta «Sergek» beıne-tirkeý kameralaryn ornatqanda kóshede jol-júrisi erejeleriniń saqtalýyn baqylap turatyn polıseıler sanyn azaıtý maqsat edi. Sóıtip zań buzýshylyq kezinde júrgizýshi men polısııanyń tikeleı qarym-qatynasyn joıý-tuǵyn. Álbette «Sergek» beıne-tirkeý kameralaryn ornatqannan keıin bul úrdis iske asty. Biraq el kútken qoǵamdyq qaýipsizdik deńgeıin arttyrý kóleńkede qaldy.

Onyń ústine «Sergek» beıne-tirkeý kame­­ra­laryn ornatqan soń beıne-tirkeý kame­rasynyń zań buzýshylyqty túsirgenine adam yqpaly júrmeıdi degenimizben, onyń durys, burystyǵyn báribir polısııa ınspektory tekseredi. Ol ınspektor zańdylyqtyń saq­talýyn ádil qadaǵalaıdy desek, beıne-tirkeý kameralary kólikterdiń jol júrisi erejesin buzý sátterin tolyqqandy shynaıy tirkeı qoıýy neǵaıbyl demeske shara joq. Demek, qan­sha jerden jol júrisin tek avtomatty túrde qada­ǵalaımyz jáne qaýipsizdik deńgeıin arttyramyz deýdiń qısyny keler emes. Ondaı kezeńniń aýyly áli alys sekildi. Sebebi tek aǵymdaǵy jyldyń 9 aıynda ǵana mas júrgizýshiler tarapynan 342 jol-kólik oqıǵasy tirkelip, onda 64 adam qaza taýyp jáne 493 adam jaraqat alǵan.

Bul oraıda jol qozǵalysynyń qaýipsizdi­gin turaqty qadaǵalaýdy jáne joldarda kún­delikti patrýldeýdi naqty qolǵa almaı, jıilep ketken zań buzýshylyqty joıý múm­kin emes. Muny saqshylardyń ózderi de jasyrmaı, jol qozǵalysy qaýipsizdigin turaq­ty qadaǵalaý jáne joldarda kúndelikti pa­­trýl­deý nátıjesinde ǵana jol-kólik oqı­­ǵalaryna jol berilmedi deıdi. Sóıtip jyl basynan beri polısııa qyzmetkerleri mas kúıde kólik júrgizgen 22 myńnan astam júr­gizýshini anyqtady. Olardyń 17 myńnan astamy avtokólikti basqarý quqyǵynan aıyrý tú­rindegi ákimshilik jaýapkershilikke tartylsa, al júrgizýshilik quqyǵynan aıyrylǵan, ári mas kúıde bolǵan 1 878 adam qylmystyq jaýap­kershilikke tartylǵan. «Beıbit ómirde mas kúıinde kólik basqarǵan jaýapsyz júr­gizýshiler kinásinen joldarda adamdar qaza taýyp jatyr. Olardy aqtaýǵa bolmaıdy. Sondyqtan osyndaı zań buzýshylyqtar men qylmystar úshin olardyń saldarlarynyń aýyrlyǵyna teńbe-teń jaza bolýy tıis», – deıdi Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev.

Árıne, «Sergektiń» paıdasy zor. Máselen, buryn «osy júrisim durys» dep jol erejesin buza júrýge daǵdylanyp qalǵan júrgizýshiler qazir daralana bastady. Olar bárinen bu­ryn «Sergektiń» kózine jıi túse bastady. Sóı­tip árbir júrgizýshi óziniń qanshalyqty kólik júrgizýge daıyn ekendigin naqty sezi­netin boldy. Alaıda statıstıka kórsetip otyr­ǵandaı, qoldanystaǵy ákimshilik jazalar júr­gizýshilerdiń tártibine qajetti deńgeıde áser etpeıtinin jáne jol-kólik oqıǵalar sa­ny­nyń tómendemeı otyrǵanyn baıqatady. En­di Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Ishki ister mınıstrligi osyndaı qu­qyq buzýshylyqtar úshin qylmystyq jáne ákim­shilik jaýapkershilikti kúsheıtýdi qolǵa al­ǵany jón. Jol júrisi erejesin buzǵandardy jáne mas kúıde kólik júrgizgenderdi dereý anyqtaý men qatań jaza qoldaný bar­lyq jol qozǵalysyna qatysýshylardyń, júr­gizýshilerdiń de, jolaýshylardyń da, sondaı-aq jaıaý júrginshilerdiń de qaýipsizdigin qamtamasyz etýge tolyqtaı múmkindik beredi