Qaı qaısymyz da óz jolymyzdy, ómirlik isimizdi izdep júrip, onyń maǵynasy nede, oǵan qalaı jetýge bolady dep oılanyp-tolǵanamyz. Mundaıda qıynnyń qıyny – «men ózi neni qalaımyn?» degen suraqqa jaýap berý men ómirlik isiń bolatyn naqty bir baǵytty anyqtaý aldyńnan kóldeneńdep shyǵa keledi.
Qaı qaısymyz da óz jolymyzdy, ómirlik isimizdi izdep júrip, onyń maǵynasy nede, oǵan qalaı jetýge bolady dep oılanyp-tolǵanamyz. Mundaıda qıynnyń qıyny – «men ózi neni qalaımyn?» degen suraqqa jaýap berý men ómirlik isiń bolatyn naqty bir baǵytty anyqtaý aldyńnan kóldeneńdep shyǵa keledi.
Iá, bul oraıda halyq arasynda «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» degen naqyl sóz bar. Iаǵnı, bala erjetkende qoǵamda esh qıyndyqsyz ornyn, súıikti isin taýyp, muratyna jetýi úshin onyń tabıǵı qabiletin sábı kezinen-aq damytý óte mańyzdy. О́ıtkeni, kóptegen jaǵdaıda ata-analar balalarynan bir kezde ózderi armandap jete almaǵan mamandyqtardy tańdaýdy talap etip jatady.
Alaıda, búginde biz óz balalarymyzdyń keleshekte alatyn bilimi men kásibi týraly kúni buryn qam jep, asqaq armandarynyń oryndalýyna jaǵdaı jasaı alamyz. Buǵan Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bastamasymen ázirlenip, 2013 jyldyń maýsym aıynan bastap iske qosylǵan Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi múmkindik beredi. Jańa salymdar júıesi qarajat jınaqtaý arqyly oqýdyń aqysyn tóleýdiń taǵy bir amalyn usynady ári memlekettik granttarmen jáne bilim berý kredıtterimen qatar jumys isteıdi.
Jastar árqashan tegin bilim alýǵa úmitker bola alady, biraq ol úshin UBT sheńberinde qatań irikteýden ótip, óziniń erekshe bilimin dáleldeýi qajet. Tájirıbeniń ózi úlgerimi joǵary túlekterdiń barlyǵy birdeı grantqa túse bermeıtinin kórsetýde.
Jańa depozıtter júıesi ata-analarǵa balalary bilim berý grantyna ıe bola almaǵan jaǵdaıda saqtandyrýǵa múmkindik usynady. Shotta qajetti qarajatyń bolsa, qalaǵan joǵary oqý ornyn jáne mamandyqty tańdaýǵa ábden bolady.
Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi ekinshi deńgeıli bankter arqyly jumys isteıdi. Salymshy qalaǵan bankin tańdaı alady, ıaǵnı ol usynatyn sharttary ózi úshin eń ońtaıly degen bankti tańdaýǵa quqyly.
Qazirgi tańda Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesinde ázirshe bir ǵana bank – «Temirbank» AQ jumys isteıdi. Atalmysh bank 2013 jyly 17 maýsymda alǵashqy salymshysyn tirkedi. Ol astananyń qarapaıym turǵyny, 15, 10 jáne 2 jastaǵy úsh uldyń ákesi. Jaqyn bolashaqta basqa bankterdi de júıege qosý josparlanýda.
Qazaqstan Respýblıkasynyń kez kelgen azamaty jas ereksheligine qaramastan salymshy bola alady. Ol bankpen jınaqtaý salymy týraly shart jasasyp, shot ashady. Shart balanyń atyna jasalady, biraq ol salymdy ıelik ete alatyn jasqa deıin onyń múddesin balanyń ata-anasy ne basqa da zańdy ókilderi usynady. Salym ashylatyn jaǵdaıda eń az bastapqy jarna retinde 3 aılyq eseptilik kórsetkish (5 200 teńgege) mólsherinde aqsha engizý jetkilikti.
Banktik salym shartynda banktiń syıaqy mólsherlemesi belgilenedi. Ony ár bank óz betinshe jeke taǵaıyndaıdy. Máselen, «Temirbank» AQ syıaqy mólsherlemesin 8% kóleminde belgiledi. Al, memleket syılyqaqysynyń mólsheri – 5%, belgili bir basymdyqty sanattaǵylar úshin 7%. Mundaı sanatqa jetim balalar, kóp balaly otbasyndaǵy balalar jáne az qamsyzdandyrylǵan otbasyndaǵy balalar, múgedekter sııaqty áleýmettik jaǵynan osal azamattar jatady.
Bul jınaqtalǵan qarajat bilim alýǵa ǵana jumsalýy múmkin jáne basqa eshqandaı maqsatta paıdalanylmaıdy ári keıbir jaǵdaılardy sanamaǵanda salymshynyń qolyna berilmeıdi. Eger salymshy grantqa oqýǵa tússe ne densaýlyǵyna baılanysty oqýyn jalǵastyra almaıtyn bolsa nemese sot ony áreketke qabiletsiz dep tanysa, sondaı-aq, salymshy qaıtys bolsa, salymdaǵy jınaqtalǵan qarajat bank syıaqysy jáne memleket syılyqaqysymen birge salymshyǵa ne onyń zańdy ókiline, muragerlerine beriledi.
Salymdaǵy qarajat merziminen buryn alynsa ne nysanaly maqsatta paıdalanylmasa, memleket syılyqaqysy bıýdjetke qaıtarylady, ıaǵnı salymshy jınaqtalǵan aqshasyn bank syıaqysymen birge alady, biraq memleket syılyqaqysy saqtalmaıdy. Jınaqtalǵan q
