Máselen, qyzylshaǵa qarsy vaksına shyqqan 1960-jyldarǵa deıin álemde atalǵan aýrýmen jylyna 2,6 mıllıon adam kóz jumatyn bolǵan. Búkil álemdik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetine sáıkes, 2000-2017 jyldar aralyǵynda atalǵan ınfeksııalyq aýrýdan qaıtys bolý deregi 80 paıyzǵa azaıǵan. О́kinishke qaraı, sońǵy jyldary vaksınasııalaýǵa qarsy qozǵalys saldarynan keıbir azamattar ekpe alýdan úzildi-kesildi bas tartyp, kishkentaı sábılerine ekpe jasatpaı otyr. Olardyń kópshiligi áleýmettik jeliden dáleldenbegen jáne senimsiz aqparat kózderinen oqyǵan, kórgen málimetterge súıenip, ekpeden bas tartýda.
AmerıkalyqDjordj Vashıngton, Djon Hopkıns jáne Merılend ýnıversıtetteriniń bir top ǵalymy áleýmettik jelilerdegi, onyń ishinde Facebook jelisindegi ekpeden bas tartýdy nasıhattaý jarnamalarynyń artynda qandaı kompanııalar turǵanyn anyqtaǵan. Nátıjesinde bundaı aqparattardyń taralýyna belgili bir kompanııalar qarjylaı demeýshilik kórsetken. Jeli ókili ekpege qatysty jalǵan aqparattardy baqylaýǵa alǵanyn málimdegen. Sondyqtan osy máselege kelgende muqııat bolyp, dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń aqparattaryna ǵana qulaq asqan jón.
Qazaqstan Ulttyq egý kúntizbesine sáıkes, oblys aýmaǵynda jalpy turǵyndardy josparly ekpelermen qamtý — 95 paıyz. Alaıda ártúrli sebepterge baılanysty ekpeden bastartyp otyrǵan ata-analar da bar. 2009 jyldan bastap 2000-ǵa jýyq bala ata-analarynyń qarsylyǵynan ekpe almaǵan. Bul ata-analar áleýmettik jelilerdegi esh dáleli joq alyp-qashpa aqparattarǵa senip, balalarynyń densaýlyǵyna úlken qaýip-qater tóndirip otyr. Mysaly, qazirgi tańda jalpy álemde jáne respýblıkamyzda, onyń ishinde oblys aýmaǵynda qyzylsha ınfeksııasy boıynsha kúrdeli epıdemıologııalyq jaǵdaı saqtalyp otyr.
2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap qyzylshamen 377 adam aýyrsa, onyń ishinde 160 bala bar. Aýyrǵandardyń 50 paıyzdan astamy ekpe almaǵan. Qyzylsha — adamnan adamǵa aýa tamshylary arqyly tez taraıtyn, ásirese sábılerge qaýipti emi joq ınfeksııa. Onyń aldyn alý tek vaksınanyń kómegimen ǵana júzege asady. Sondyqtan, turǵyndarǵa aıtarym, ekpeden qorqýdyń esh negizi joq. Oblys aýmaǵynda qyzylshaǵa qarsy barlyq qajetti tekserýlerden ótken, sapasy kýálandyrylǵan Úndistanda óndirilgen vaksına qoldanylady. Jalpy vaksınasııadan bas tartpaýǵa shaqyramyn. «Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» degen sózdi esimizge alaıyq. Vaksınasııa aqysyz, sertıfıkattalǵan. Egý júrgizýdiń barlyq satylary departamenttiń qatań baqylaýynda jáne ekpe jasaıtyn mamandardyń jaýapkershiligi arnaıy normatıvtik qujattarmen belgilengen.
Muhtar SERBAEV,
Aqtóbe oblysynyń taýarlar men kórsetiletin
qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý
departamenti basshysynyń orynbasary
