Urylar uzaqqa barmady

О́ıtkeni, mal barymtalaý aımaqtardaǵy beleń alǵan qyl­mys túrine aınalǵany anyq edi. Endi jazanyń kúsheıtilýi bul bassyzdyqqa tosqaýyl bolyp, óńirdegi jurt qorasyndaǵy ýaq jandyq pen tuıaqty maly úshin alańdamaıtyn zaman týmaq. Al ázirge Almaty oblysynda da tórt túlikke tosynnan tıgen ury-qarynyń jymysqy áreketi azaımaı tur. Tártip saqshylarynyń qylmyspen kúresi nátıjesiz emes. Biraq jazanyń álsizdigi bul beldesýde teńsizdikke ushyrap turǵanyn jasyrýǵa bolmaıdy. Al kúres jalǵasa beredi. О́tken jyly da barymtashylardy quryqtaý isi jemissiz aıaqtalǵan joq. Mysalǵa, aımaq polıseıleri mal urlyǵyna qatysty 680 qylmystyń izin sýytpaı ashty. Jedel izdestirý men anyqtaýdyń nátıjesinde urlanǵan 900 bas iri qara maly menshik ıelerine qaıtarylǵan. Sondaı jaǵdaıdyń biri Alakól aýdanynyń «Qazaqstan» aýy­lynda boldy. 16 jeltoqsan kúni aýyl turǵynynyń qora­synan asyl tuqymdy 9 bas sıyr urlanǵan. Mal ıesiniń óz betinshe izdegen áreketinen túk ónbeı, polısııaǵa shaǵym­danypty. Alakól aýdanynyń polıseıleri bir apta boıy iz kesip, urynyń alysqa uzama­ǵanyn anyqtapty. Úsharal qalasynyń 2 turǵyny kúdikke ilindi. Buryn da mal urlap sottalǵan baýkespe bastapqyda bultarǵanymen, artynan kiná­sin moıyndapty. Olar urlan­ǵan maldyń birazyn satyp ta úlgeripti. 2 bas sıyrdy soıy­p, bazarǵa saýdalaǵan eken. Maldyń quny 2 mln teńgege baǵalandy. Buıyrǵan 7 bas sıyr­dy mal ıesine qaıtarǵan polıseılerge aýyl turǵyndary dán rıza.

Jalpy, aýyl adamdary qoradaǵy malyn ǵana emes, úıindegi baǵaly zattarynyń da ury-qaryǵa jem bolǵanyna narazy. О́ıtkeni aımaqtarda úı tonaý qylmysy da órship tur. Árıne tártip saqshylarynyń jumysyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Biraq urlyqtyń jolyn kesý úshin jazanyń kúsheıtilýi júgensiz ketkenderge sabaq bolýy yqtımal. Al polısııanyń áreketsiz otyrmaǵandyǵyna bir­neshe mysal keltireıik. Jaqynda Almaty oblysynyń Jambyl aýdany aýmaǵynda turǵyn úılerdi tonap, ońaı oljaǵa molynan kenelip júr­gen qylmysker toby qolǵa tústi. Polısııanyń arnaıy ope­ra­sııasy kezinde ustalǵan ury­lar 2 aıda 16 úıdi tonaǵan.

– Uıymdasqan urylardyń tobynda 4 adam bolǵan. Olar Jambyl aýdanynyń Qarǵaly, Uzynaǵash, Qaınazar aýyldarynda úı tonaýmen aınalysqan. Negizinen aýqatty úılerdi to­rýyldap, aqsha, zergerlik bu­ıymdar men turmystyq tehnıkany úptep ketip otyrǵan. Qazir ustalǵandardyń 16 ur­lyq oqıǵasyna qatysy bary anyq­taldy. Urylar qamaýǵa alyndy, – deıdi oblystyq Polısııa departamenti baspasóz qyzmetiniń ókili Serik Úpıev.

Sondaı-aq Talǵar aýda­nynyń polıseıleri 2 jyl boıy ustatpaı júrgen uryny quryqtady. 45 jastaǵy «ák­ki ury» Talǵar, Ile aýdany aýmaǵynda úı tonaýmen aı­nalysyp kelgen eken. Qyl­myskerdi ustaýǵa tártip saq­shylaryna «Jańa Qýat» kottedjdi qalashyǵynyń tur­ǵyndary járdemdesken. Kúdiktiniń urlyq, tonaýǵa qa­tys­­ty 28 oqıǵaǵa qatysy bary dáleldenipti.

Aıtpaqshy, qoǵamdyq qaýip­sizdik máselesin sóz etkende turǵyndar arasynda zańsyz qarý saqtaıtyndar qatary azaımaı otyrǵanyn da aıtýǵa tıispiz. Tipti aýyldarda zańsyz qarý men esirtki zatyn ımenbeı alyp júretinder kóbeıgen.

Birer mysal. Jaqynda Almaty oblystyq Polısııa departamenti esirtkige qarsy kúres basqarmasynyń jedel ýákilderi men Kóksý aýdandyq polısııa qyzmetkerleri Qar­tal aýylynyń turǵynyn us­taǵan. 25 jastaǵy azamat uzaq ýaqyt boıyna esirtki saýdasy­men aınalysqan eken. Tintý nátıjesinde turǵynnyń úıinen 33 gramm marıhýana jáne otqa­rý men oq-dári tabyldy. Ańshy qarýynyń eseptik nó­miri qolmen óshirilgen. Úı ıesi qarýdy jáne elýden astam oqty muzdatqyshqa muqııat orap jasyrypty. Suraq-jaýap kezinde qarýdy qaıdan alǵanyn túsindire almaǵan. Sondaı-aq Taldyqorǵan qalasyndaǵy polısııa patrýli kúdikti kóringen kólikti toqtatyp, tekserý ke­zinde otqarý tapty. «BMB» kó­ligin tizgindegen 19 jastaǵy jigit 16 kalıbrli myltyq pen gaz pıstoletiniń ruhsat qaǵazyn kórsete almaǵan. Tekserý ke­zinde bul qarý-jaraqtyń da tirkeý nómiri qoldan óshirilgeni anyqtaldy.

Jalpy, oblys polıseıleri 2019 jyly satyp alynǵan, tárkilengen 157 atys qarýy men 615 dana oqty zalasyzdandyrypty. Joıylǵan otqarýdyń denin turǵyndar óz erkimen qu­qyq qorǵaý organdaryna ákelip tapsyrǵan. Byltyr 97 adam eski qarý-jaraq pen oq-dári ótkizip, olarǵa syıaqy retinde 6,5 mln teńge bıýdjet qarjysy jumsalǵan eken.

Almaty oblysy