«Qazaqylyqtyń qaımaǵy buzylmaǵan» dep baǵalanatyn Mańǵystaýda quraq kórpe quraý uzaq jyldardan beri anadan qyzǵa, kelinge jalǵasyp keledi. Mańǵystaýda ótken ǵasyrdyń 80-jyldary esin bilip, boıjetińkirep qalǵan qyz balalardyń ismerlikpen aınalyspaǵany kemde-kem. Sebebi kıiz úıdi baý-basqur, shashaq-ádemi jelbaý, qorjyn, ózge de qazaqy naqyshtaǵy buıymdarmen jasandyrý, sondaı-aq, jún sabap kıiz basý, túr oıyp tekemet basý, urshyq ıirip, ony shıratyp kıim toqý, shı oraý, kórpe qurap, syrǵalaq aınaldyrý, ózge de halqymyzdyń tól óneri el arasynda sánge aınaldy ma – áıteýir sol kezde jasóspirim qyzdardyń sheberligi birinen-biri asyp túskendigine búgingi kún kýá. Sebebi búgingi halqymyzdyń tól ónerin nasıhattap, ony jastar arasyna úıretip júrgen býyn – sol kezdegi balań qyzdar – búgingi apalar, aq jaýlyqty analar. Keı kezde ol úrdis «el arasynda sánge aınaldy» dep aıtý beker sııaqty bolady, quddy aq jaýlyqty analar keńestik kezeńniń qyspaǵyna qaramaı jastarǵa tól ónerdi jantalasa úıretip, búginge jalǵaı jetkizip ketýge eńbek etken-aý degen oı keledi.
Búgingi urpaq babalardan, analardan qalǵan tól ónerdi zamanaýı úlgide damytyp, jan-jaqty jetildire túsýge umtylýda. Matanyń qat kezinde qolda bar múmkindik sheginde ǵana quraı alǵan kórikti kórpelerdi búgingi sheberler kezdeme matalardy – jumsaǵy kerek pe, qattysy kerek pe, oıýlysy ma, ále oıýsyzy ma, gúldisi me, joq pa, túktisi kerek pe, túksizi qajet pe, aq, qyzyl, jasyl, sary – qasyna taý ǵyp úıip qoıyp qalaýynsha paıdalanyp, kórpeni qubylta quraýda. Biraq onyń arǵy bastaýy báribir baba murada jatyr.
Mańǵystaýda jyl saıyn quraq kórpeden festıval ótkizilip keledi. Buǵan deıin eki jyl qatarynan Jańaózen qalasynda ótken shara bıyl Mańǵystaý oblysy kásipkerler palatasy Isker áıelder keńesiniń uıymdastyrýymen Aqtaý qalasynda jalǵasyn tapty. Oǵan óńirdegi bes
aýdan men eki qaladan 28 qatysýshy jınaldy.
– Quraq – «adamnyń basy quralsyn» degen yrymmen tigiletin kórpe. Maqsatymyz – ulttyq qol ónerimizdi jańǵyrtyp, urpaqtan-urpaqqa mura etý. Úıde otyryp is tigip, ony onlaın túrde saýdaǵa shyǵaryp otyrǵan oblystyń ár túkpirindegi názik jandylardyń basyn qosý, bir-birinen tájirıbe almastyrý. Jumyssyz otyrǵan qyz-kelinshekterdi kásipke baýlyp, yntalandyrýdy kózdeımiz, – deıdi Jańaózen qalalyq isker áıelder keńesiniń tóraıymy Tilektes Bolatbaeva.
Festıvalge kózdiń jaýyn alatyn san túrli kórpeler qoıyldy. Maqpal, barqyt, shyt, t.b. matalar túrinen quralǵan kórpelerden Mańǵystaýdyń ejelgi qólóneriniń jarqyn kórinisterin baıqaýǵa bolady. Shı quraqtardyń arasyna túıe beınesin, tastaǵy ejelgi tańbaly belgilerdi salyp tigý, jańasha sán kirgizýdi kózdegen úlgileri de bar.
Tanymal ismer-sheber apalar qazylyq etken baıqaýda júldegerler arnaıy oryndarmen birge «Kórermen kózaıymy», «Jas sheber», «Yntalandyrý», «Oıý quraq sheberi», «Ismer áıel», «Kúmis qol», «Altyn oımaq», «Quraq áleminiń hanshaıymy» syndy júldelermen marapattaldy.
Quraq kórpe – úıdiń sáni, násibi mol kásip, ulttyq óner. Oǵan jastardyń qyzyǵýshylyǵy da joǵary. Demek, qyzyǵýshylyq bar jerde kórpe quraý san qyrly ıdeıalarmen jańara jetilip jalǵasa túsedi deýge bolady.
Mańǵystaý oblysy
