Synaqtan saǵy synbaǵan

Jeńil mashına saǵatyna júz shaqyrymdyq jyldamdyqpen atqan oqtaı zýlap kele jatty. Kóńili áldenege elegizigen Qanat Baıbórov júrgizýshiniń janynda beıqam otyr edi. Ne bolǵanyn túısinip te úlgergen joq. Qas pen kózdiń arasyndaǵy oqys oqıǵa. Esin aýrýhanada bir-aq jınady. Qoldary qozǵalatyn sııaqty. Keýdede jan bar. Belden tómen áldekim zilbatpan júk baı­lap qoıǵan tárizdi. Zilmaýyr tart­qan denesin qozǵap kórmek bolǵan, shybyn jany kózine kórindi. Kóziniń aldy qaıta-qaıta qaraýyta berdi. Álden ýaqytta talyqsyp ketken.

Kóp jatty. On eki múshesiniń saý qalǵan biri joq tárizdi. Sóıt­se, omyrtqasy synǵan eken. Endi qarǵa adym jer muń bolmaq. Omyrtqanyń ne ekenin árıne biledi. О́zi de jarymjan ákesin kóterip, kómektesip ósken. Endi mine, ákeniń basyndaǵy bar beınet balasyna tolaıym kóshkendeı. Keleshegin oılaǵanda, shybyn jany shyrqyrap ketedi. Dúnıeniń bári kúńgirt, tas qarańǵy tárizdi. Týysqandary aýrýhanaǵa izdep kelip, saly sýǵa ketken azamatqa dem berip, «áli-aq eki aıaǵyńdy teń basyp ketesiń, taǵdyrdyń az kúngi talqysyna moıyma» dep qaı­rattandyrǵanymen, tula boıyndaǵy keseldiń qanshalyqty aýyr ekenin jas júregi sezedi-aq. Otany oblystyq aýrýhananyń dárigerleri jasapty. Halin bilýge kelgenderdiń qamyrdan qyl sýyrǵandaı        etip, bıpazdap aıtýlaryna qaraǵanda, tipti kólik aýdarylatyn jer emes. Tep-tegis jol. Qazaq mundaıdy jazmysh dese kerek. Qatty jyldamdyqpen kelgen kólik tórt dóńgelegi as­pan­ǵa qarap, aınalyp túsken. Kólik ishindegi jolaýshylardyń Qanat­tan basqasy din aman.

Tósekke tańylǵaly nebir oı­lar kelip-ketpedi deısiz? Jaq­sy­sy da, jamany da. Bálkim jamany kópteý. Odan keıingi kúni ne bolmaq? Azamat atanyp, endi atqa mingende, taǵdyrdyń mańdaıyna jazǵany osy ma? Zilbatpan qaıǵy alqymynan alǵan kezde óz ózine qol salǵysy da kelgen. Raıynan dostary qaıyrdy. Kúná ekenin aıtqan. Jaratqan ıe pendesine ómir syılaǵanda, synaǵyn da qosa syılaıdy desken. Osy sóz dem berip, qaıtadan qaırattandy, ómir súrgisi keldi. Jaı ǵana pende tirlik emes, oıǵa alǵan arman-maqsatyn oryndaıtyn, qoǵamǵa paıdasy, et jaqyn týys­tar­ǵa sharapaty tıetin azamat bolýy kerek. Táı-táı basyp tur­ǵysy kelgen, tabanyn jerge tı­gizip júrgisi kelgen. Eń bas­ty qorqynyshy – masyl bolmaý edi. Ol masyl bolmaýy úshin qalaı bolǵanda da jarty janyn demep, bas kóterý kerek. Aýrýhanadan shyqqan soń biraz ýaqyt ótken kezde dos­ta­ry múgedekter arbasyn ákep ber­gen. Janashyrlyqtary da. Osymen júrip úırenseń, tósekte jatqannan jeńil bolady desken olar. Arbaǵa mingisi kelmedi. Júremin dep umtyldy. Álgi arba úıdiń bosaǵasynda qańtarylyp bir jyl turdy.

Endi bir aýyz sóz – oqys oqı­ǵa­ǵa ushyrap, omyrtqasyn opyr­ǵanǵa deıingi beıqam tir­shi­li­gi jaıynda. 1994 jyly burynǵy Se­lınograd qalasyndaǵy In­je­nerlik-qurylys ınstıtýtyn oıdaǵydaı aıaqtap, ınjener-mehanık mamandyǵyn alyp shyqqan bolatyn. Joǵary oqý ornynan keıin óziniń týǵan qalasy Shýchınskide kólik jóndeý stansasynda slesar bolyp jumys istedi. 1996 jyldyń jeltoqsan aıynan Ulttyq qaýipsizdik komı­te­tine qarasty áskerı qyzmette boldy. 2000 jyldyń qazan aıy­nan nebári 28 jasynda múge­dek­ter arbasyna tańyldy.

Qyrsyq shalǵanda «bir aınal­dyr­ǵandy shyr aınaldyrady» de­sedi. Ras eken. Aldymen tý­ǵan baýyry Janat baqılyq boldy. Ákesi Tólegen de, anasy Gúlfrýza da ómirden ótti. Pende shir­kinniń otyz omyrtqasyn opy­ryp, qyryq qabyrǵasyn qaýsatatyn qaıǵy qaıta-qaıta syna­ǵyna ala ber­ge­nimen synǵan joq. 2006 jyly Kókshetaý ýnı­ver­sıtetiniń zań fakýltetin bitirip shyqty. Jaq­sy isimen tanyldy, adal eńbe­gi­niń arqasynda abyroıy artty. Bul kúnde «Býrabaı aýdandyq múge­dek­ter qoǵamy» qoǵamdyq birles­tiginiń tóraǵasy. 2012 jyl­dyń qańtar aıynda Býrabaı aýdandyq máslıhatynyń depýtaty bolyp saılandy. 2014 jyldyń qarasha aıynan bastap Býrabaı aýdany áki­miniń múgedekter máselesi jónin­degi keńesshisi. Bir kezde ózi kó­mekke zárý bolsa, endi Qanat Tóle­genuly aldyna jaǵdaıyn aıtyp kelgen muqtaj jandarǵa kómek­tese bastady. Sol eńbegi ele­nip, «Áleýmettik eńbek sala­sy­nyń úzdigi» tósbelgisimen mara­pat­taldy.

Abyroı men ataq qaı eńbegi úshin deısiz ǵoı. Qanat bir top jol­dastarymen birigip, Shýchın­sk qalasynda tuńǵysh ret den­saý­ly­ǵynda aqaýy bar balalarǵa arnap shyǵys medısınasynyń jetistikterimen emdeıtin kún­diz­­gi stasıonar ashty. Bul jerde ıppoterapııa, kanısterapııa (ıtterdiń kómegimen emdeý), dybys terapııa­sy, shóppen emdeý tárizdi tosyn, biraq tıimdiligi az ýaqyttyń ishinde kózge uryp tu­ratyn emdeý tásilderin qol­da­nady. Ár kún saıyn on-on bes bala osy ortalyqta emde­ledi. О́zi tárizdi taǵdyr tál­ke­gi­ne ushy­raǵan talaı adamǵa qol ushyn berdi. Múgedekter ara­syn­­da sport­pen aınalysqysy kele­tin­der de az emes. Olar aýyq-aýyq aýdan­dyq, oblystyq, tipti keıde respýblıkalyq jarystarǵa da qa­tysady. Múgedek sport­shy­­­lardyń úmit otyn laýlatyp, ja­rys­­qa qatysýyna jaǵdaı ja­saý­­dy da Qanat qolǵa alyp otyr.

Al depýtat retinde atqarǵan sharýa shash-etekten. Tirshilikte túıtkil taýsylǵan ba? Býrabaı baý­raıyna kelimdi-ketimdi kisi kóp. Demek aýyl-aımaq quda kút­kendeı jutynyp, jaınap tur­ǵa­ny lázim. Kýrortty óńir­ge aıaq-qoly saý adamdarmen bir­g­e, qol arbaǵa tańylǵan múge­dek­terdiń kelýi ábden múmkin. Olarǵa da jaqsy jaǵdaı týdyrǵan jón. Qanat Tólegenuly ár mekeme, ujymnyń ǵımarattarynda mú­ged­ekter kirip-shyǵatyn pandýs salýǵa muryndyq boldy. Qazir uzyndyǵy, eni, eńistigi tárizdi teh­nıkalyq talaptardy jatqa biledi.

Áke-sheshe ómirden ótken soń, qaryndasy Sáýle men inisi Ja­nat­tyń balalaryna bas-kóz bolyp otyr. О́ziniń eki perzentinen kem kórmeıdi. Endigi armany osy bes jetkinshektiń el qataryna qosylýy.

Taıaýda Nur Otan partııasynyń qol­daýymen Nur-Sultan qala­synda ótken Qazaqstan múge­dek­ter konfederasııasy uıym­das­tyrǵan dástúrli «Jan shýaq» qoǵamdyq syılyǵyn ıelendi. Alda qansha ǵumyr bar. Synaqtan saǵy synbaǵan azamattyń peshe­ne­sine jazylǵan syı kóp bolǵaı.

Aqmola oblysy,

Býrabaı aýdany