Josparlaý – ońaı, oryndaý – qıyn

Degenmen de «Úıdegi baǵany bazar­da­ǵy naryq buzady» demekshi, jataq­hana qurylysyna baılanysty jasalǵan naq­ty josparlar bar bolsa da, ony naqty júzege asyrý tym qıyn bolyp tur. Mysaly, Elbasy N.Nazarbaev bes áleý­mettik basta­masynda 2022 jyldyń sońy­na deıin memleket-jekemen­shik árip­testigi arqyly 75 myń oryn­dyq jańa stýdenttik jataqha­na salýdy tap­syrǵan bola­tyn. Bul alyp qurylys birne­she bólikten turady. Iаǵnı, 2019 jyly 5 myń oryn, 2020 jy­ly – 15 myń oryn, 2021 jyly – 25 myń, 2022 jyly qalǵan 30 myń oryn paıdalanýǵa berilýi tıis edi.

Biraq jataqhana qury­ly­syna jeke­men­shiktiń qyzy­ǵý­shylyǵy tómen boldy ma, áıteýir, ótken jyly jospar­lan­ǵan 5 myń orynnyń 2 810-y ǵana paıdalanýǵa berilip, barlyǵy 196 mln 397 myń teńge ıge­rildi. Iаǵnı, jospardyń 57 pa­ıyzy ǵana oryndaldy. Onda da bul 2 810 orynnyń 1 209-y jańa jataqhanadan bu­ıyr­sa, qalǵan 1 601 oryn buryn salyn­ǵan ǵımaratty jóndeýdiń nátı­jesinde ǵana paıda boldy. Al Elbasy jos­parǵa engen ja­taq­hanalardy tek jańa ǵımarat­tar salý arqyly sheshýdi mindet­tep, qarjy da sol jańa qury­lys­tarǵa bólingen bolatyn. Son­da eski ǵımarattardan paıdala­nýǵa berilgen oryndardy eseptemegende, Elbasynyń jańa jataq­hana salýǵa baılanysty bergen tapsyrmasy 2019 jyly 25 pa­ıyzǵa ǵana oryndaldy degen sóz.

Jataqhanalarda jańa oryn­­­dar­dy engizý kezinde oqý oryn­­­dary men ká­sip­kerlerdiń men­­­shi­gindegi ǵıma­rat­tar­dy, ıaǵnı, qonaqúıler, kóppáter­li úıler, ákimshilik ǵımarattardy stý­dent­tik jataqhanalarǵa aınaldyrý úrdisi belsendi túr­de júrip jatqanyn Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ókil­d­eriniń ózde­ri de moıyndap otyr. Osydan keıin ótken jyldyń qazan aıynda bıýdjet shy­ǵyn­daryn taǵy da naqtylaý kezinde jataqhana salýǵa bó­lin­gen qarjynyń 77 paıyzy ıgerilmedi degen sebeppen keri qaıtaryldy. Al 1 qazanǵa deıin jańa jataqhanadaǵy oryn sany áreń degende 1 957-ge jetti.

Jalpy alǵanda elimizde 69 joǵary oqý or­ny men 105 kolledj bolsa,  sonyń 90 484 stýdenti jataqhanadan oryn taba almaı júr. Jataqhana salý týra­ly jospardyń jartysy ǵana oryndalǵandyqtan 2019 jyly 2 190 stýde­nt tıesili ornyn ala almaı, páter jaldaýǵa nemese týǵan-týysqandarynyń úıin saǵa­laý­ǵa májbúr boldy. Iаǵnı Elba­synyń bul másele boıyn­sha bergen tapsyrmasynyń alǵash­qy bóligi tolyǵymen oryndalmady.

Sońǵy jyldary «Serpin» baǵdar­la­masy boıynsha grant­qa ıe bolǵan qan­shama jas soltústik oblystarǵa aǵylýda. Orta eseppen alǵanda dál osy baǵ­darlamamen jylyna 3,5 myń jas Soltústik Qazaqstan, Qostanaı jáne Pav­lodar oblystarynda bilim alady. «Serpin» soltústikte halyq sanyn kóbeı­­týge baılanysty qolǵa alynyp otyr­­ǵan mańyzy zor joba ekeni belgili. Alaıda elimizdiń osy óńirlerine jas­tar qaptap kelip jatsa da Soltústik Qazaqstan obly­syn­da osy kúnge deıin birde-bir jataqhana salynyp, birde-bir oryn berilmepti. Al Sol­tús­tik Qazaqstan oblysynda 3 myń, Qostanaı oblysynda 2,5 myń stýdent jataqhanaǵa muqtaj. Elordada 2019 jyly stýdentter jataqhanalaryn salý maqsatynda kóp­beıindi kolledj úshin 1 ýchaske jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetine 3 ýchaske bólingen bolatyn. Biraq jataqhanalardyń qurylysy bas­talǵan joq, jobalyq-sme­ta­lyq qu­jat­­tamalary endi jasalyp jatyr.

Endi bıyl stýdent jas­tar­dyń ómir súrý jaǵdaıyn jaqsartý boıynsha Elbasynyń áleýmettik bastamasyn iske asyrýdyń ekinshi kezeńi bastaldy.  2020 jylǵa 15 myń tósek-oryn engizý min­deti belgi­lengen. Bilim jáne ǵy­lym mınıstrligi bergen má­limet­ter­ge qaraǵanda 1 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha 7 657 tósek-orynǵa 26 obektini iske qosý, kelisim­shart negizinde 11 nysan boıynsha 4 075 tósek-orynǵa qurylys-montaj ju­mys­tary bastalady. Sondaı-aq jer­gi­likti bıýdjet jáne demeý­shilik qarajat ese­binen 3 258 tósek-oryndy 20 nysandy jú­zege asyrý josparlanýda. Osylaısha, 2020 jyly 10 915 tósek-orynǵa arnalǵan 46 ny­sandy iske qosý mindeti tur.

Árıne, munyń bári áli jospar. Jos­par jasaý ońaı, ony oryndaý qıyn bolyp tur ǵoı. 2019 jylǵy jospardyń jar­­­tysy ǵana oryndalǵanyn joǵa­ry­da aıt­tyq. Bul jataq­ha­nalardy óz ýa­qy­tyn­da paı­dalanýǵa berý kestesine kesi­rin tıgi­zetini anyq. Endeshe bıylǵy jospar tolyq oryndala ma? Kesheýildep qalǵan jataq­hana qurylysy qaıtadan qarqyn ala ala ma? Ony endi ýaqyt kórsetedi.