Degenmen de «Úıdegi baǵany bazardaǵy naryq buzady» demekshi, jataqhana qurylysyna baılanysty jasalǵan naqty josparlar bar bolsa da, ony naqty júzege asyrý tym qıyn bolyp tur. Mysaly, Elbasy N.Nazarbaev bes áleýmettik bastamasynda 2022 jyldyń sońyna deıin memleket-jekemenshik áriptestigi arqyly 75 myń oryndyq jańa stýdenttik jataqhana salýdy tapsyrǵan bolatyn. Bul alyp qurylys birneshe bólikten turady. Iаǵnı, 2019 jyly 5 myń oryn, 2020 jyly – 15 myń oryn, 2021 jyly – 25 myń, 2022 jyly qalǵan 30 myń oryn paıdalanýǵa berilýi tıis edi.
Biraq jataqhana qurylysyna jekemenshiktiń qyzyǵýshylyǵy tómen boldy ma, áıteýir, ótken jyly josparlanǵan 5 myń orynnyń 2 810-y ǵana paıdalanýǵa berilip, barlyǵy 196 mln 397 myń teńge ıgerildi. Iаǵnı, jospardyń 57 paıyzy ǵana oryndaldy. Onda da bul 2 810 orynnyń 1 209-y jańa jataqhanadan buıyrsa, qalǵan 1 601 oryn buryn salynǵan ǵımaratty jóndeýdiń nátıjesinde ǵana paıda boldy. Al Elbasy josparǵa engen jataqhanalardy tek jańa ǵımarattar salý arqyly sheshýdi mindettep, qarjy da sol jańa qurylystarǵa bólingen bolatyn. Sonda eski ǵımarattardan paıdalanýǵa berilgen oryndardy eseptemegende, Elbasynyń jańa jataqhana salýǵa baılanysty bergen tapsyrmasy 2019 jyly 25 paıyzǵa ǵana oryndaldy degen sóz.
Jataqhanalarda jańa oryndardy engizý kezinde oqý oryndary men kásipkerlerdiń menshigindegi ǵımarattardy, ıaǵnı, qonaqúıler, kóppáterli úıler, ákimshilik ǵımarattardy stýdenttik jataqhanalarǵa aınaldyrý úrdisi belsendi túrde júrip jatqanyn Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ókilderiniń ózderi de moıyndap otyr. Osydan keıin ótken jyldyń qazan aıynda bıýdjet shyǵyndaryn taǵy da naqtylaý kezinde jataqhana salýǵa bólingen qarjynyń 77 paıyzy ıgerilmedi degen sebeppen keri qaıtaryldy. Al 1 qazanǵa deıin jańa jataqhanadaǵy oryn sany áreń degende 1 957-ge jetti.
Jalpy alǵanda elimizde 69 joǵary oqý orny men 105 kolledj bolsa, sonyń 90 484 stýdenti jataqhanadan oryn taba almaı júr. Jataqhana salý týraly jospardyń jartysy ǵana oryndalǵandyqtan 2019 jyly 2 190 stýdent tıesili ornyn ala almaı, páter jaldaýǵa nemese týǵan-týysqandarynyń úıin saǵalaýǵa májbúr boldy. Iаǵnı Elbasynyń bul másele boıynsha bergen tapsyrmasynyń alǵashqy bóligi tolyǵymen oryndalmady.
Sońǵy jyldary «Serpin» baǵdarlamasy boıynsha grantqa ıe bolǵan qanshama jas soltústik oblystarǵa aǵylýda. Orta eseppen alǵanda dál osy baǵdarlamamen jylyna 3,5 myń jas Soltústik Qazaqstan, Qostanaı jáne Pavlodar oblystarynda bilim alady. «Serpin» soltústikte halyq sanyn kóbeıtýge baılanysty qolǵa alynyp otyrǵan mańyzy zor joba ekeni belgili. Alaıda elimizdiń osy óńirlerine jastar qaptap kelip jatsa da Soltústik Qazaqstan oblysynda osy kúnge deıin birde-bir jataqhana salynyp, birde-bir oryn berilmepti. Al Soltústik Qazaqstan oblysynda 3 myń, Qostanaı oblysynda 2,5 myń stýdent jataqhanaǵa muqtaj. Elordada 2019 jyly stýdentter jataqhanalaryn salý maqsatynda kópbeıindi kolledj úshin 1 ýchaske jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetine 3 ýchaske bólingen bolatyn. Biraq jataqhanalardyń qurylysy bastalǵan joq, jobalyq-smetalyq qujattamalary endi jasalyp jatyr.
Endi bıyl stýdent jastardyń ómir súrý jaǵdaıyn jaqsartý boıynsha Elbasynyń áleýmettik bastamasyn iske asyrýdyń ekinshi kezeńi bastaldy. 2020 jylǵa 15 myń tósek-oryn engizý mindeti belgilengen. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bergen málimetterge qaraǵanda 1 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha 7 657 tósek-orynǵa 26 obektini iske qosý, kelisimshart negizinde 11 nysan boıynsha 4 075 tósek-orynǵa qurylys-montaj jumystary bastalady. Sondaı-aq jergilikti bıýdjet jáne demeýshilik qarajat esebinen 3 258 tósek-oryndy 20 nysandy júzege asyrý josparlanýda. Osylaısha, 2020 jyly 10 915 tósek-orynǵa arnalǵan 46 nysandy iske qosý mindeti tur.
Árıne, munyń bári áli jospar. Jospar jasaý ońaı, ony oryndaý qıyn bolyp tur ǵoı. 2019 jylǵy jospardyń jartysy ǵana oryndalǵanyn joǵaryda aıttyq. Bul jataqhanalardy óz ýaqytynda paıdalanýǵa berý kestesine kesirin tıgizetini anyq. Endeshe bıylǵy jospar tolyq oryndala ma? Kesheýildep qalǵan jataqhana qurylysy qaıtadan qarqyn ala ala ma? Ony endi ýaqyt kórsetedi.