Sońǵy 4-5 jyldan beri sheshimin tappaı júrgen máseleniń mánisin eń aldymen Aqtóbe qalasynan bastaıyq. Oblys ákimi Ońdasyn Orazalın bıyl 12 aqpanda turǵyndarǵa bergen esebi kezinde Aqtóbe qalasyndaǵy KTQ jabdyǵynyń eskirýine baılanysty ony jańartý qajettigin atap kórsetti. Oblys basshysynyń aıtýynsha, onyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi ázirlenýde. Áıtse de dál qazir KTQ-ny jańadan salýdy qarjylandyrý máselesi tolyq sheshimin tappaǵan syńaıly. Eseptik jıyn kezinde aıtylǵandaı, bul turǵyda ázirge ınvestorlarmen kelissózder júrgizý ǵana qolǵa alynǵan.
Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaev «Qazaqstan joly-2050: Bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýynda Aqtóbe qalasy bolashaqta elimizdegi zamanaýı ýrbanızasııanyń iri ortalyqtarynyń birine aınalatynyn atap kórsetkeni málim. Sonymen birge Úkimettiń «QR aýmaǵyn uıymdastyrý bas syzbasynyń negizgi erejeleri» týraly qaýlysyna jáne óńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasyna sáıkes Aqtóbe elimizdegi birinshi deńgeıdegi hab-qalalardyń qataryna kiredi. Aqtóbeniń aglomerasııa ortalyǵy ekeni de eleýli jaıt. Kóshi-qon jıilep, resýrstar men kapıtal, ozyq tehnologııalar shoǵyrlanǵan belsendi ekonomıkalyq ortalyq úshin zamanaýı talaptarǵa saı KTQ – basty sharttardyń biri.
Iri ónerkásiptik aýdandar Alǵa men Hromtaýdan ózge aýmaqta KTQ máselesi seńi sógilmegen kúıinde tur deýge ábden bolady. Atap aıtqanda, Qobda, Muǵaljar, Baıǵanın, Temir, Mártók jáne Oıyl aýdandarynda KTQ-nyń joqtyǵy oblystyq ekologııa departamenti júrgizgen tekserýler kezinde belgili boldy. Barynyń ózi tozyǵy jetip, paıdalanýǵa múldem jaramsyz kúıge túsipti. Sonyń saldarynan atalǵan aýmaqtarda sarqyndy sýlar tazartylmaǵan qalpynda jer betine tógilgen. Mundaı jaǵdaıda bakterııalyq elementter men hımııalyq qospalar qorshaǵan ortaǵa, turǵyndar densaýlyǵyna zııan keltiretini túsinikti. Onyń aıaǵy ártúrli dertke ákelip soqtyrmasyna kim kepil? Sarqyndy sý arqyly jerústi jáne jerasty tabıǵı sý kózderi, resýrstar lastanyp, tutastaı sý ekojúıesiniń búliný qaýpin týyndatýy múmkin.
Oblys aýmaǵynda aldaǵy ýaqytta paıda bolǵan sarqyndy sýlardy tazartý máselesi sheshimin tappaǵan jaǵdaıda taǵy bir kúrdeli másele týyndamaq. Iаǵnı mundaı selqostyq pen enjarlyqtyń sońy aýyzsý tapshylyǵynyń paıda bolýyna ákep tiremek. Bul qaýip qazirdiń ózinde baıqalatynyn eskersek, KTQ-ny tezirek salý isiniń áleýmettik mańyzy odan ári tereńdeı túsedi.
Árıne Máskeý birden turǵyzylǵan joq degendeı, mundaı qurylǵylardy bir mezgilde salý ártúrli kedergilerge keziktirer. Sondyqtan da eki-úsh jyl buryn oblystyq ekologııa departamenti tarapynan birinshi kezekte óńirdiń eń iri eldi mekenderi Badamsha, Shalqar jáne Shubarqudyqta kárizdik tazalaý qurylǵylaryn salý jóninde oblys ákimdigine tıisti usynystar túsken.
Saraptamalyq sıpattaǵy qatynas qujatynda atalǵan eldi mekenderdegi halyq sany, olar paıdalanatyn sý mólsheri men bólinetin káriz sýynyń kólemi naqty eseptelip kórsetilgen. Soǵan sáıkes 2017 jyly bul másele kún tártibine qoıylǵan. Tipti departament usynǵan negizdemeler sol kezdegi oblys ákiminiń orynbasary Serik Tólenbergenov pen aýmaqtyq basqarmalar basshylary tarapynan tıisti qoldaýǵa da ıe bolypty. Sóıtip otyrysta qaralǵan másele boıynsha №30 sandy hattama túzilgen. Mundaı usynysty departament jetekshileri 2018 jyldyń 15 aqpany kúni №01-05-6/405 sandy qyzmettik hat boıynsha sol kezdegi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı- kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy atyna da joldaǵan eken. Áıtse de óńirdegi quzyrly mekemeniń biri oǵan jaýap qaıtarmaı únsiz qalǵan.
Mine, osylaısha Aqtóbe aımaǵynda áleýmettik jáne óndiristik óńirdiń ózi talap etip otyrǵan kárizdik-tazalaý qondyrǵylary qurylysyn júrgizý isi aıaqsyz qalyp keledi. Bul máseleniń kóterilgenine 4-5 jyl ýaqyt ótse de eshteńe ózgergen joq, dana Abaıdyń sózimen aıtqanda «Baıaǵy jartas – bir jartas».
«Eshten kesh jaqsy» demeı me halqymyz. Sondyqtan da búginde el-jurtty tolǵandyryp júrgen máselege oblys basshysy Ońdasyn Orazalın qaıtadan qozǵaý salsa, is ornynan jyljyr ma edi?!
AQTО́BE
