60-jyldardyń aıaǵy, 70-jyldardyń bas kezinde ádebıetke kelgen bir tegeýrindi tolqyn ózine nazar aýdartpaı qoımaıdy. Bul býynnyń ókilderin – «Soǵystan sońǵy týǵandar» dep te atap júrmiz. 80-jyldary jyr qaqpasyn qaqqan bizder, aldyńǵy tolqyn aǵalardyń óleńderin qyzyǵa oqıtynbyz. Stýdenttik shaqta meni óleńderi erekshe qyzyqtyrǵandardyń biri – aqyn Temirhan Medetbek edi. О́z shyǵarmashylyǵynyń bólektigimen jan-júregimdi baýraǵan – onyń oqshaýlanyp turatyn aıqyn qoltańbasy bolatyn...
1998 jyly sol Temirhan aqynnyń «Tynyshyńdy alam, dúnıe» degen atpen tańdamaly óleńderi engizilgen kólemdi kitaby «Raýan» baspasynan jaryq kórdi. Bala kezde erekshe yntyzar kóńilmen izdep júrip oqyǵandyqtan ba, ár jyldary shyqqan jyr jınaqtaryn, merzimdi basylymdardaǵy óleńderin qalt jibermeı qadaǵalap júrgendikten be, áıteýir balǵyn shaqtan birge júrgen dos-tanysymmen qaıta qaýyshqandaı kúı keshtim.
Tipti kitaptyń atynyń ózi — 1973 jyly shyqqan «Sapar aldynda» atty jınaqtaǵy: «Tynyshyńdy alam, dúnıe, bir ǵana óleń úshin men!» dep aıaqtalatyn jyr joldarymen-aq birden kózge uryp tur. Ári qaraı oqı tústim. Birtindep, Temirhan aqynnyń ózgelerge uqsamaıtyn, únemi sony izdenistiń izderin ańǵartatyn, bylaıǵy jurt baıqaı bermeıtin, tosyn oı, tyń taqyryptarǵa jeteleıtin álemine enip kettim. Bul áserdi buryn da bastan keshkenmin. Endi sol álemge qaıta oraldym. Biraq árbir óleńge búgingi kózqaras turǵysymen qaıta qaradym. Temirhan aqyn óz óleńiniń taqyrybyn alystan izdemeıdi. Kúndelikti ómirdiń ózeginen, tirshiliktiń qym-qýyt ıirimderinen ońaı tabady.
Aqynnyń óleńdegi bólek bitimin, erek beınesin aıqyndaý úshin onyń jyrlaryna júginemiz. Sondaǵy tek Temirhan ǵana baratyn tyń taqyryptar, tek Temirhan ǵana baıqaıtyn kórinis, sýretter, tek Temirhan ǵana teńeı alatyn balamalar bizdiń saýalymyzǵa jaýap bola alady.
«Asyǵys ushyp áýelep, dúrlige kóship júr aǵyp – reaktıvti samolet aspannyń shańyn shyǵaryp» nemese «qap-qara túndi jaryp kep, zymyrap ushsa entelep, erteńge qaraı qara Jerkeńistikpenen dóńgelep!» degen joldardaǵy sýretker fantazııasynyń jemisteri birden baıqalady.
«Aspannyń shańyn shyǵaryp iz tastap bara jatqan samolet» pen «búginnen erteńge qaraı keńistikpenen dóńgelep bara jatqan Jerdi» kóre biletin kóz ke-rek. Aqynnyń «Sapar aldynda» atty kitabynda bolǵanmen, keıingi jınaqqa eńbegen biraz óleńderi de bar. Solardyń ishindegi:
«Oraıdy qashyqtyqtardy, Spıdometrleri pálenbaı, Attyq kúshpenen» «Ańyraıdy olar/Bilekterinde joldardyń» (« Júk mashınalary»)
«Serpedi keri dobymdy, Aýaǵa súńgip jigitter» («Voleıbol») sııaqty tarmaqtar aqyn erekshelikterin aıǵaqtaı túsetindeı.
«...Kóshede jóńkip, jel kelip, Úrlegen saıyn lapyldap, Kók tósin túgel kómkerip, Arqasy qozǵan aqyndaı, Tógem dep jańbyr óleńdi,Tútinsiz janyp býlyqqan,Alataý jaqqa keledi, О́rtengen Keshki Bulttar», – sekildi óleńdegi ádemi sýretter, asqan obrazdar úılesim tappaı tur dep kim aıta alar edi?!
«Aǵylyp kóshsin kóshpeli Aqsha Bulttar – aspannyń araldary da» nemese «Shyp-shymyr malta tastardaı, Torǵaılar ushqan aptyǵyp, butaqtardan aspanǵa ózderin jatyr laqtyryp» degen kórkem teńeýlerdi jańalyqqa balamaýdyń ózi kúná emes pe?!.
Aqyn ómir qubylystarynan eleń etkizer sýretter izdeýmen ǵana shektelip qalmaıdy, mazmun men pishin birligine nazar aýdara otyryp, túrli jańa nyshandardy da qoldanys aıasyna engizedi. Máselen, «О́tkinshi jańbyrdyń óleńi» jańbyrdyń monology túrinde beriledi.
«...Bir-eki aýyz sózi bar, telegrammalardaı qysqamyn»...«Men ótkinshi jańbyrmyn, ormannyń ústin ot etip, aspannan aǵyp ótetin, aıtylar sózdi aqtaryp, asyǵys sóılep ketetin, men ótkinshi jańbyrmyn» degen astarly túıindi oqyǵannan keıin, «О́tkinshi jańbyr monologynda» adam harakteri ashylyp, adam obrazy somdalyp turǵandyǵyna kýá bolasyz.
Keıde Temirhan jyrlarynyń taqyryptarynan-aq jańalyqtyń jeli esip turady. Buryn aıtylmaǵan oı eles beredi, buryn qozǵalmaǵan másele jyr arqaýyna aınalady. «Kartaǵa túspegen ózender», «Antenna», «Telegraf symy úzilgen jerde», «Zırat ústindegi jańbyr», «Júregimniń sýreti», «Grammatıkalyq jikteý», «Qalalardy synaqtan ótkizý», «Fotoapparat aldyndaǵy bala», taǵy basqa sııaqty jyrlarǵa qoıylǵan at, taǵylǵan aıdardyń ózi-aq, kóp jaıtty ańǵartsa kerek. Basqalar bara bermeıtin taqyrypqa qalam terbeý – aqyn ereksheliginiń bir qyryn kórsetedi.
«Qaıdan keldińder, torǵaılar?
Qaıdan? Qaı jaqtan?» – dep bastalatyn óleńniń bastaýynyń ózinde aqynǵa ǵana tán qyzyǵýshylyq, birden baıqalady. Al ári qaraı kezdesetin: «kishkene kamzoldaı túımesiz, qozǵaısyń qanattaryńdy sheship tastardaı...»
«Ap-aryq butaǵyn aǵashtyń
saýsaqpen shymshyp bir qysasyń», –degen joldardaǵy kóregendik avtordyń ózgeshe daýsyn ańǵartatyny dálel tilemeıdi.
Temkeńniń zamandasy, tolqyndasy Jarasqan aqyn 1990 jyly: «Qazir aqyn Temirhan Medetbekov áli býyny bekimegen jas talapty biraz ýaqyt jetegine ertip, qashan oń-solyn ajyratpaıynsha aıasynan shyǵarmastaı talant qýatynyń tolysqan shaǵynda. Onyń jaqsylyǵy – búgingi zaman problemasyn, qoǵamdyq-áleýmettik jyqpyldy jaı-jaǵdaıattarǵa kosmostyq bıikten qarasa da, mıkroskoptyq dáldikpen kóre biledi...» degen pikirdi osyndaıda aıtqan shyǵar.
«Kúzgi efır» óleńindegi myna mysal da:
«Jańbyrdyń tamshylary, efırde jylap turǵan, negrdiń kóz jasyndaı. Tas túıin alqymdaǵy ún... Barady qaratorǵaılar, Sabalap qanattarymen, radıo tolqyndaryn», – joǵarydaǵy «mıkroskoptyq dáldik» jaıly oıymyzdyń qazyǵyn nyq bekite túsetindeı. Radıo tolqyndaryn qaratorǵaı qanaty sabalaǵanyn kórip, ony óleńge aınaldyrǵan aqyn kóregendigi men tapqyrlyǵyna óz basym shyn súısinemin.
Temirhan aqyn jyrlarynyń kórkemdik deńgeıi joǵary. Olaı bolatyn sebebi – aqyn kórkemdik beıneleý quraldaryn kóp qoldanady ári ornyn taýyp, qııýlastyra qoldanady. Sondaı-aq onyń óleńderindegi teńeýler men metaforalar, epıtetter men metonomııalar Temirhannyń júregin jaryp shyqqandyǵymen de ádebıetimizdiń qazynasyna baǵa jetpes baılyq bolyp qosylǵandyǵyn aıtýymyz kerek.
«Olarǵa men qadalamyn, úńilemin. Kópqatarly úıler bitken búginde alyp úlken sózjumbaqtar sekildi suraq toly kóldeneńi, tiginen» («Úıler»),
«Denesin sózder aralap taratqan únin jarshy ǵyp – aspanǵa tur ol ǵalamat shprıs qusap shanshylyp». («Telemunara»), «Oraýly tur boıynda onyń bolashaq mýzykalyq aspaptar... О́leń de bar! Senbeısiń be? Men sonyń oraýynan aldym osy óleńdi» («Bóreneler»), «mıkrofon – rıýmkany qolyńa ap, tost kóterip turǵandaısyń ánmenen» («Ánshi»), «Qydyrtady túıelerdeı mańqıyp, jotalarym órkeshine mingizip... ...Jalǵyz aǵash baýyryna ap sonan soń, kóleńkesin tósep berer astyma». («Shóldesem»), «Jyryn basyp jatyr uly Kóktemniń, mashınkadaı sartyldaǵan terezem!» – degen óleń joldaryndaǵy názik sezimtaldyqtan týyndaǵan kórkemdik úlgileri sýretker sheberligine dálel bola alady.
Temirhan aqyn árbir óleńinde tyń oı aıtýǵa, tosyn túıin jasaýǵa, jańa kórkemdik deńgeıge qol jetkizýge talpynady. Sol talpynys jemissiz emes ekendigine kóz jetkizdik. Máselen, birde «Dán sııaqty syǵyraıǵan kózderi, masaq qusap shıratylǵan murty da» («Dıqan») – dep dıqan beınesin somdasa, endi birde «Aq qaǵazdan burqyrap ısi ańqıdy aǵashtyń...
Qus bop oǵan qonady shýmaqtary óleńniń» («Qaǵaz») – dep tapqyrlyq tanytady.
Temirhan aqyndy alǵash ret 1983 jyly kórdim. Qazaqtyń birtýar aqyny Jumeken Nájimedenov mezgilsiz dúnıeden ótip, jyrdan qanat baılaǵan bir shoǵyr jas janarymyz jasaýrap, Jazýshylar odaǵy úıine qoshtasýǵa bardyq. Sonda Temkeńdi kezdestirdim. Jumeken qazasyna Mańǵystaýdan arnaıy ushyp kelipti. Qazaq poezııasy qaıǵysyna qabyrǵasy qatty qaıysyp, aýyr kúrsinip, baspaldaqpen tómen túsip kele jatyr eken. «Aqyn júregindegi jarylys» óleńi sonda týǵan bolý kerek.
Ekinshi ret Temkeńdi Qazaq teledıdarynda qyzmet istep júrip jolyqtyrdym. Jazýshy Serik Baıhonov qol alysyp tanystyrdy. «Jyr jazamyn júregimnen» atty ádebı habarǵa túsirip, jazyp aldym. Ol «Etnografııalyq óleńder»
sıklymen osy kitapqa engizilgen «Qalqan», «Semser», «Álkeı Marǵulan», «Kisen», «Kıiz úı» sııaqty jyrlaryn efırden oqydy.
Kitapty qolǵa alyp, betterin paraqtaǵanda, ondaǵy keıbir óleńder osy bir-eki epızodty esime túsirdi.
Bul sóz etip otyrǵanymyzdyń bári Temirhan aqyn shyǵarmashylyǵynyń – birinshi kezeńi. Onyń ekinshi tynysy táýelsizdik jyldary ashyldy. Ol ádebıetimizge sonaý kóne zamandardaǵy kók túrikter sarynyn ákelip, qaıta jańǵyrtty. Bul sarynǵa ol uzaq daıyndaldy. Ol «Kúltegin», «Tonykók» jyrlarymen tanysqannan keıin bastalǵan-dy. Qanshama ret sol sarynnyń ishine kirem dep jantalasty. Aldyrmady. Basynda kóbine sátsiz bop shyqty. Sonda da qaıtpady. Aqyry óz degenine jetti. Orhon-Eneseı jazýlary tasqa qashalǵan. Iаǵnı, ol tarıhı dastandar jolynan qara tasty soqqan qashaý men balǵanyń shyńyly estiledi. Sodan ba Temirhan aqyn jazǵan jyrlardan da sol balǵa men qashaýdyń úni shyǵady. Ol qaǵazǵa jazǵan ár óleńin tasqa qashap otyrǵandaı kúı keshti. Kóp jylǵy izdenisteri óz jemisin berdi. Aqyn Serik Aqsuńqaruly aıtqandaı: «... Qazaq jyry notasyndaǵy Temirhan Medetbektiń Kók túrikterden qýat alyp, Kók bórimen shar bolattaı sharpysqan «Kók túrikter saryny» adamzat tarıhynda úsh myń jyldaı asyr salǵan kóshpeli salt attylar tuıaǵynyń salqar sımfonııasyna ulasty. Qazaq poezııasynda Kók túrikter sarynymen alǵash betpe-bet kelgen aqyn – osy Temirhan Medetbek...
...Kók túriktiń qara shańyraǵy bizdiń qazaq ekenine kóz jetkizý úshin arheologııalyq qazba, genetıkalyq zertteý jumystaryn júrgizip, shań basqan kóne tarıhı muraǵattardy aqtaryp, tóńkerýdiń qajeti joq. Temirhan Medetbektiń «Kók túrikter sarynyn» oqyp shyqsańyz jetkilikti».
Ol bylaısha kósiledi: «Eńkip-eńkip soqqanda,Taýdyń denesinen,Tastar burshaq bop quıyldy, Serpip-serpip soqqanda,Úzip jiberdim, Shynjyr bop shyrmalǵan, Buǵaý bop kúrmelgen túıindi, Kúrsingenimde – Kún kúrkiredi. Silkingenimde – Jer titirendi, Hahahýlap, Jar salǵanymda, Aspandaǵy bulttar, Jerge qondy, Ahahýlap, Án salǵanymda, Aspandaǵy qus bitken, Kólge qondy. Eńkeıgenge eńkeıdim, Shalqaıǵanǵa shalqaıdym. Asqannyń ormanyn Otyndaı órtedim, Tasqannyń kólderin Astaýdaı tóńkerdim. Qysqanda qý aǵashtan bý shyǵardym. Syqqanda, Qara tastan sý shyǵardym. Atandy asyqtaı attym, Qarsy kelgendi, Qazyqtaı qaqtym. Alshaıyp júrdim. Taltaıyp turdym». Sóıtip Temirhan aqyn Kók túrikterdiń rýhyn tiriltip, ádebıetimizge úlken olja saldy. Onyń tyń formalyq izdenisteri de, batyldyǵy men ótkirligi de, erkindigi men shynaıylyǵy da, kórkemdigi men arna buzǵan aǵystary da qazaq poezııasynyń kókjıegin burynǵydan da keńeıtti deýge tolyq negiz bar.
Áıtpese: «Ǵasyrlardyń túbinen, Bostandyǵymdy izdep shyqtym. Sadaǵymdy aldym, Naızamdy ushtadym. Jolǵa shyǵarda, Qotyr taı ustadym. Qolym tıgende ol – Qunan, Júgen salǵanda – Dónen, Er salǵanda – Besti boldy. Eki aıaqtydan esti boldy. Asý-asý taýlarda, Temir taıaq aldym. Temir etik kıdim. Aıazǵa tońdym. Aptapqa kúıdim. Jeti basty Jalmaýyzǵa jolyqtym. Quldaı qınaldym, Kúndeı toryqtym. Ot darııasyn keshtim. Shyńdardyń ústimen Bult bop kóshtim. Arsy-gúrsi shýlaǵan, Teńizderden óttim. Qanymdy tóktim, Qabyrǵamdy sóktim. Jol uzaq boldy, – Artym quz, Aldym muzart boldy. Zamana sýyǵy, Júregimdi syǵyp, Janymdy qarydy. Astymdaǵy tulparym, Týlaqtaı arydy. Temir etigim, Teńgedeı boldy. Temir taıaǵym Tebendeı boldy. Men oǵan zorǵa jettim» degen rýhty jyr joldaryn oqyǵanda, bostandyqtyń baǵasyn erekshe sezinip, óziń de uly dalanyń tósin erkin kezgen Kók túriktiń urpaǵy ekendigińdi erekshe maqtan tutyp masaıraısyń.
«Sholpan, qınama! – Sen, senbe, Sen meıli, Meniń bazarǵa, Barǵym kelmeıdi. Bazardan ne kórem! – Qazaqty kórem, Qazaqty kórip, Azapty kórem, Dorba súıretkender de Qazaǵym. Arba súıretkender de Qazaǵym. Qulap jatqandar da Qazaǵym. Jylap jatqandar da Qazaǵym. Surap jatqandar da Qazaǵym...Qazaǵym, Qazaǵym, Qazaǵym, – Azabym! Sholpan, qınama! – Sen, senbe, Sen meıli. Meniń bazarǵa Barǵym kelmeıdi. Qazaqtyń azabyn, Kórgim kelmeıdi» degen óleńdi oqyǵanda, kúndelikti tirshiliktegi qazaqtyń basyna túsken batpandaı júkti bir óziń kótergendeı áserde qalasyń.
Osy tusta Temkeńniń ómirbaıanyna qatysty sál sheginis jasasaq, ol 1945 jyldyń 6 naýryzynda Túrkistan kentiniń qasyndaǵy Nurtas Ońdasynov aýylynda dúnıe esigin ashqan. Ákesi Medetbek pen anasy Jadyra qarapaıym sharýa adamdary. О́zinen úlken bes apaıy bolǵan. Otbasynyń 55 jasynda kórgen jalǵyz uly. Onyń aqyndyq jolǵa túsýi týraly mynadaı tátti esteligi bar: «Meniń Túrkistandaǵy temirjol mektebinde oqyp júrgende Jumaǵalı Ábýov degen partalas dosym boldy. Qazir aǵylshyn tiliniń mamany. Ǵylym doktory. Maqalalar, óleńder jazdy. Men de soǵan eliktep qolyma qaǵaz, qalam alatyn boldym. Ekeýmiz aǵaıyndy qońyr qazdaı bolyp aýdandyq gazetke baramyz. Árıne ondaǵy aǵaılar óleńderimizdiń betterin shımaılap-shımaılap qaıtaryp beredi. Báribir qaıtpaımyz. Taýymyz shaǵylmaıdy. Birshama ýaqyt ótkennen keıin jańa óleńderimizdi qaıtadan alyp baramyz... Aqyrynda, bir kúni meniń:
«Qabyrǵada sur shege, Ustap tur ǵoı kıimdi. Men de sondaı ómirge, Bolsam deımin tıimdi», degen shýmaǵym jaryq kórdi. Sol kúni men úshin irgemizdegi Qarataý qars aıyrylyp, aldymyzdaǵy kóldeneńdep aǵyp jatqan Syrdarııanyń sýy sıraqtan kelmeı qaldy. Alǵashqy áser osylaı!».
О́z áýletinen ataqty aqyn Molda Musa, tanymal memleket qaıratkeri Nurtas Ońdasynov shyqqanyn, al naǵashylary Sultanbek Qojanov, Sattar Erýbaev, Sabyrhan Asanov sııaqty birtýar tulǵalar ekenin de maqtanyshpen eske alyp otyrady.
Úlken ádebıetke kelýine yqpal etken qazaqtyń aqsha bult aqyny Ábý Sársenbaev bolǵan. Ábý aqsaqal Qadyrmen, Jumekenmen, Ábishpen tanystyrady. Sherhan Murtazanyń redaktor bolǵan kezinde «Lenınshil jas» gazetine 1964 jyly 6 tamyzda alǵash ret óleńder toptamasy jarııalandy. Ábý aǵa akademık Qajym Jumalıevke ózi jetelep aparady. Ádebıet páninen mol daıyndyǵy bar jas talap KazPI-diń fılologııa fakýltetine oqýǵa túsip, bitirgen soń Mańǵystaýǵa attanyp qatardaǵy munaıshy bolyp eńbek etedi. О́z aıtýynsha, basty kitaby «Kók túrikter sarynynyń» alǵashqy ushqyndary sol kıeli Mańǵystaý jerinde qanyna bitken, janyna daryǵan.
Túrkistanda týǵan, Mańǵystaýda shyńdalyp, shıryqqan qazaqtyń eshkimge uqsamaıtyn aqyny Temirhan biraz jyldardan keıin Almatyǵa oraldy. Qalamgerlik jolyn Túrkistan aýdandyq gazetinde korrektor bolyp bastaǵan ol kóp jyl Mańǵystaý oblystyq gazetinde, teledıdarynda, sosyn «Egemen Qazaqstannyń» Mańǵystaýdaǵy menshikti tilshisi bolyp qyzmet istedi. Almatyda alty jyl Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ekinshi hatshysy boldy. Keıin «Juldyz», «Aqıqat» jýrnaldarynyń Bas redaktory bolyp abyroımen qyzmet atqardy. «Kók túrikter saryny» kitaby úshin Memlekettik syılyqtyń laýreaty atandy. О́tken jyly Prezıdent Jarlyǵymen «Parasat» ordenin ıelendi.
Osydan tup-týra bes jyl buryn Muhtar Áýezov atyndaǵy Qazaq Akademııalyq teatrynyń ǵımaratynda Temkeńniń 70 jyldyq mereıtoılyq saltanaty ótti. Keshti júrgizýdi Temaǵań maǵan senip tapsyrdy. Oǵan deıin de birneshe márte aǵamen birge saparlas boldym, odan keıin de aǵaly-inili syılas bolyp kelemiz. Meni erekshe ish tartyp, jaqsy kóretinin bilemin. Kóp syrlarymen bólisedi. Birde: «Baýyrjan, Jazýshylar odaǵynyń jumysy óte aýyr. Ony óz basymnan ótkizgenmin. Kúni boıy tynym tappaı jumys isteısiń. Bári aqyn-jazýshylar úshin. Biraq keshke úıge qaıtqanda, oılanyp qarasań, túk bitirmegen sııaqty bolyp turasyń!» dep keńkildep kúledi. Kúlkisi de óziniń óleńderi sekildi eshkimge uqsamaıdy.
Sózimizdi eki ǵasyrdyń abyzy atanǵan keshegi ótken er Ábish aǵanyń myna bir sózderimen túıindegim keledi: «Sonaý «Sapar aldynda», «Alys shaqyrymdardan» bastap búgingi tańdaǵy basty kitaby bolyp tabylatyn «Kók túrikter sarynyna» deıingi barsha shyǵarmalary úshin Temirhan ózin Mańǵystaýǵa qaryzdar sanaıdy. О́ıtkeni ol: «Arymas attar minetin, tozbas tondar kıetin; qara tastardy qaq jaryp, qaraǵaıdaı qaptap ósetin; qara narlary shýdalary jelkildep qara bulttardaı kóshetin; aıǵyrlary kúnge qarap kisinep, bıeleri aıǵa qarap qulyndaǵan; ketisse – burylmaǵan, sózderin tasqa qashaǵan; alypsoqtarynyń ıtaıaǵyn oıýlap jezden jasaǵan; qamaldary quljalar shyǵa almas, aqar-shaqar quz bolǵan; qaǵandary kún astyndaǵy Kúnikeı qyzdy alǵan; kún jaǵy kúmis dińgekti, aı jaǵy altyn dińgekti ordada otyrǵan; sol jaqtan kelgendi japyrǵan, oń jaqtan kelgendi opyrǵan; jeldeı ańqyldap, suńqardaı sańqyldap sóıleıtin taýdaı bıik halyq edik. Alyp edik», – deıtin baıaǵy dáýrenniń óli muraǵattaryn da, tiri juraǵattaryn da osy bir qııan túbekten qapysyz kórip úlgerdi. Sol úshin: «Uly Dalam uly Elimdi qýǵynǵa saldy; kóz kórip, qulaq estimegen qyrǵynǵa saldy; tula boıyn túgel tintidi; kıizdeı qaqty, týlaqtaı silkidi; adamdaryn birin-birine aıtaqtap, birin-birine qan josa qylyp qaptyrdy; birin-birine malǵa uqsatyp baqtyrdy. Qutyryp aldy: arystarynyń terisin tirideı sypyryp aldy; arýaqtarymdy kúńirentip aıaǵynan súırep, moladan shyǵardy; netken halyq shydamdy?! Kógen qyrqylyp, kerme men jeli úzildi; qara narlarymnyń omaqasyp beli úzildi; qazanattarymdy qyl buraý salyp shyrqyratty; júrmesin dep tabanymdy tilip, jylqynyń qylyn qıyp saldy; basyn kótermesin dep moınyma quryq saldy; sóılemesin dep aýzyma kirdiń tasyndaı ap-aýyr qulyp saldy», deıtindeı kesapatty kúni keshege deıin keship kelgen kermańdaı qaýymdy da osy arada keziktirip, onyń keleńsiz ker taǵdyryn óz kózimen kórdi. Birge júrip egilip, birge júrip sógildi.
О́leńderimen de, ómirimen de qazaq azamaty úshin qazaq dalasynyń qaı túkpiri de óz aýyly, qazaq balasynyń qaı týmasy da óz baýyry ekendigin meılinshe dáleldep bere aldy. Temirhan – táýelsizdikti jan-tánimen qabyldap, jan-tánimen jyrlap kele jatqan, qarynynyń ashqanyna emes, qaýymynan qasıet qashqanyna qaıǵyratyn, eldiktiń máselesinde kúni keshegi tańdaıyndaǵy azdy-kem táttini ańsaıtyn erkeniń emes, báz-baıaǵydan mańdaıy ashylmaı kelgen halqynyń joly munsha nege qatty bolǵanyna shamyrqanǵan erkektiń sózin sóılep, dáıim iri týrap kele jatqan arqaly aqyn. Bul úshin de ot pen sýdan ótken, talaı nárseniń shyn baǵasyna jetken salıqaly azamat bola alý kerek edi».
Jasaı ber, ǵumyrly bol, qara tastardy qaq jarǵan qaraǵaıdaı eńseli aqyn aǵam!
Baýyrjan Jaqyp,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarma tóraǵasynyń orynbasary,
UǴA korrespondent-múshesi
