Mysaly, til mártebesin – el mártebesi dep sanaıtyn baýyrlas jurt til úırenýge basa mán beredi. Dıasporalyq saıasatta túrik tilin bilý, bilmegenge úıretý jolyn berik ustanady. Ana tilin úıretý arqyly qandastaryn qoldap qana qoımaı, barlyq uıymdar jumysyn ilgerletip, tıimdiligin arttyrǵan. Osy baǵytta Sheteldik túrikter men týystyq qaýymdastyq basqarmasy (YTB), «Marıf» qory, Túrik yntymaqtastyq koordınasııalyq agenttigi (TIKA), «Júnis Emre» ınstıtýty jemisti qyzmet atqarýda. Sheteldegi dıaspora ókilderinen shyqqan bedeldi, isker azamattar arqyly Túrkııa memleketiniń abyroıy asqaqtap, bedeli artyp, ınvestısııa tartý baǵytynda naqty ister júrgizý jolǵa qoıylǵan. Shetelderde shamamen 140 myń kompanııa túrik dıasporasyna tıesili. Túrik ortalyq bankiniń málimetteri boıynsha, 2011 jyldan bastap Túrkııaǵa shetelde jumys isteıtin jáne turaqty turatyn túrikterden jyl saıyn túsetin qarajat kólemi 1 mlrd dollardan asqan. Jyl saıyn shetelde turaqty turatyn 2 mln túrik Túrkııaǵa kelse, olardyń jartysy týrıst retinde keledi. Sebebi memleket ózge elde qos azamattyqqa tyıym salynǵan jaǵdaıda túrik kóship-qonýshylaryna Túrkııa azamattarymen teń quqyqtarǵa ıe «Mavi cart» kartasyn qoldanýǵa múmkindik bergen. Bul karta boıynsha tek memlekettik qyzmetke qabyldaý men áskerı qyzmet óteýge shekteý qoıylǵan.
Endi ótken jyly «Otandastar qory» zertteý jumystarynyń nátıjesinde sheteldegi qazaqtardy memlekettik qoldaý boıynsha alǵash ret «Qazaq kartasy» uǵymyn buqaranyń talqylaýyna usyndy. Bul usynys qazaqstandyq sarapshylar men mamandardyń qoldaýyna ıe boldy. Bastama qoǵam suranysyna ıe bolǵanymen, memlekettik organdar tarapynan qoldaý taýyp, naqty sheshim qabyldanbaı jatyr. Memlekettik organdardyń bul máselede bir júıege kele almaýy qıyndyq týǵyzdy. Mysaly, qandastarmen tikeleı jumys isteıtin Qazaqstan elshilikteriniń bir bóligi «Qazaq kartasyn» qoldasa, keıbiri áli ustanymdaryn aıqyndaı almaı otyr.
«Qazaq kartasy» sheteldegi baýyrlarymyzǵa Qazaqstan azamattarymen birdeı, saılaý jáne saılaný quqyǵynan basqa, el aýmaǵynda emin-erkin júrip-turýǵa, bıznespen aınalysýyna, menshik ıesi bolýyna, zańdy túrde jumysqa turýyna, tegin bilim alýyna, medısınalyq qyzmet júıesin qoldanýǵa tolyq múmkindik berip, qandastarymyzdyń tarıhı Otanyna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrady. Bul óz kezeginde elimizdiń ekonomıkasy men mádenıetiniń qarqyndy damýyna septigin tıgizedi. Degenmen, Qazaqstanda sheteldegi qandastarymyzdy qoldaýǵa baılanysty saıası sheshimniń jetispeýshiligi seziledi.
Jalpy, shetelderdegi túrikter qonystanǵan memleketterdegi ozyq tehnologııa, aldyńǵy qatardaǵy jańalyqtar men ıdeıalardy tarıhı Otanyna jetkizýge yntaly. Memleket tıimdi seriktestik retinde óz qandastaryna óndirister ashyp, jetistikterdi engizý úshin yntalandyrý júıesin qalyptastyrǵan. Bul rette «týysqan eldiń ozyq tájirıbesin nege Qazaqstanǵa engizbeske?» degen suraq týyndaıdy.
Maǵaýııa SARBASOV,
«Otandastar qory» KEAQ vıse-prezıdenti
