«Keden qyzmetkerleri kompıýterdi jetik meńgergen. Al olar halyqaralyq tilderge qanshalyqty jetik? Memlekettik tilge she?» degen máselege oı jiberip, keden qyzmetkerlerimen tildesip, is qaǵazdaryn kórý maqsatynda Almaty oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti bastyǵynyń mindetin atqarýshy Aleksandr Volkovpen telefon arqyly habarlasyp, strategııalyq máni bar aımaqqa kirýge ruqsatnama suraǵanymyzda másele oń sheshimin tapty.
«Keden qyzmetkerleri kompıýterdi jetik meńgergen. Al olar halyqaralyq tilderge qanshalyqty jetik? Memlekettik tilge she?» degen máselege oı jiberip, keden qyzmetkerlerimen tildesip, is qaǵazdaryn kórý maqsatynda Almaty oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti bastyǵynyń mindetin atqarýshy Aleksandr Volkovpen telefon arqyly habarlasyp, strategııalyq máni bar aımaqqa kirýge ruqsatnama suraǵanymyzda másele oń sheshimin tapty.Aleksandr Volkovtyń zańnama talabyn buljytpaı oryndaıtyndyǵyn ańǵaryp, memlekettik tilge degen qurmetin de sezindik. Ile aýdany, О́tegen batyr kentindegi qyzmettik kabınetine kirer bosaǵada laýazymynyń birinshi qazaq tilinde, sosyn resmı tilde jazylǵany kókeıge qonyp, ishimiz jylı tústi. Sózi nyq, ýádege berik janmen az-kem tildeskende «Bulaq basynan tunady» degen qazaqy danalyq oıymyzǵa tústi. Bastyqtyń jumys ornynan bastaý alyp, ǵımarat qabyrǵalarynda úılestirile ilingen zańnamalar men erejeler jáne taǵy basqa qajettilikter mátinderiniń qazaq jáne orys tilderinde saýatty jazylǵany da nazar aýdartady. Qalyptasqan dástúr boıynsha Qarjy mınıstrligi Kedendik baqylaý komıtetinen bastap Almaty oblystyq ákimdigi tilderdi damytý basqarmasy, sondaı-aq, ár deńgeıdegi qoǵamdyq uıymdardan túrli máseleler boıynsha departamentke kelip túsken resmı hat, ótinish sekildi is qaǵazdaryna birinshi kezekte memlekettik tilde, sosyn halyqaralyq tilde jaýaptar der kezinde jazylyp, jiberilip otyratyndyǵy atalǵan departamentte memlekettik tildi damytý jáne redaksııalaý bólimshesiniń bas mamany Ajar Kerimbaevanyń qunttylyǵyn bildiredi.
Almaty oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti «Alataý kedendik resimdeý ortalyǵy» keden beketine kirgenimizde búıirdegi bólmeniń birinen shyqqan suńǵaq boıly orys jigiti «Assalaýmaǵaleıkým!» degende súısingenimizdi jasyra almaımyz. Odan ári keden qyzmetkerleri kompıýtermen jumys istep otyrǵan bólmede qazaqylyq ańqyp-aq tur. Kileń qarakózderden jasaqtalǵan bólim qyzmetkerleriniń saýattylyǵy, bilgirligi óz aldyna adammen sóılesý, ózin ustaý, júrý, turý sekildi ekiniń biri nazar aýdara bermeıtin qımyldarynda mádenıettilikteri, kórgendilikteri esip tur. Bile-bilsek, qandaı da bir sheteldikpen qatynasta keden qyzmetkerleri bizdiń eldiń aınasy ispetti emes pe?! «Er azamat ana tilin bilmese – bir adamnyń ólgeni, áıel zaty ana tilin bilmese – bútin halyqtyń ólgeni» degen tájik halqynyń danalyǵymen bastaǵan sózin eldi uıyta otyryp Abaıdyń «Ana tilin bilmegen aqyly joq jelikbas, ana tilin súımegen halqyn súıip jarytpas» degen danalyǵymen sabaqtaǵan osy «Alataý kedendik resimdeý ortalyǵy» keden beketiniń bas mamany Ýálıhan Bektembaevtyń ana tiline et júregimen berile qurmetteıtinin uǵynyp hám suńǵylalyǵyna tánti boldyq. Tutastaı alǵanda, elimizdegi eń úlken ári zaman talabyna saı jabdyqtalǵan keden beketi qyzmetkerleriniń memlekettik tilde múdirmeı, halyqaralyq tilderde turmystyq qajettilikti ótep otyrǵany qýanarlyq jaıt.
Eńseli ǵımarattaǵy qazaq tili synybyn, muraǵatty, júk tasıtyn alyp kólikterge tıelgen zattardy búge-shigesine deıin kompıýter monıtorynan kórsetetin rentgen ispetti ǵalamatty kórýmen shektelmeı, kompıýter tilin jetik meńgergen qyzmetkerlermen tildeskenimizde olar qazaq, orys, uıǵyr, qytaı, túrik, aǵylshyn, fransýz tilderin jaqsy ıgergendikterin et qulaǵymyzben estidik. Sol azamattardyń biri Qorǵas keden beketiniń jetekshi mamany qyzmetin istep júrgen Aıdar Taıǵulov orta mekteptiń 9-synybynan keıin Anglııaǵa baryp A-level ı Gcse 4 jyldyq baǵdarlamaly Millfield School mektebine oqýǵa túsip, ony támamdaǵan soń,Queen Mary University oqyp, arada biraz ýaqyt ótkende Malaızııaǵa aýysyp úsh jyl Sanway University men Limkok Wing University oqyǵan. Nátıjesinde, qazaq, orys, aǵylshyn, fransýz tilderin jetik meńgergen. Al Ǵazız Abbasov degen azamat Máskeýdegi Reseı kede n akademııasynyń ekonomıka jáne keden kásiporyndaryn basqarý fakýltetin oqyp, dıplom alýmen qatar aǵylshyn, túrik tilderin jetik meńgerip shyqqan. Qazaq, orys tilderi óz aldyna. Sondaı-aq, oblystyq deńgeıdegi memlekettik tilge baılanysty baıqaýlardyń jeńimpazy bolyp júrgen Anton Krasılnıkov pen Evgenııa Slabodnıkovanyń qazaq tilinde máteldete sóılegeni kóńilge qýanysh nuryn sebedi. QHR shekarasyndaǵy kedende qyzmet istegen soń qytaı tilin bilýdi de Qorǵas keden beketi qyzmetkerleri bir paryz sanaıdy. Bul rette T. Rysqulov atyndaǵy qazaq ekonomıka ýnıversıteti halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń túlegi Mıhrıban Kıbırova degen qyzmetkerdiń shyǵystaǵy kórshimizdiń tilin jetik bilýi sol talap údesinen shyǵý bolyp tabylady.
«Qorǵas kedeninde Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen kelgen jigitter men qyzdar qyzmet isteıdi. Memlekettik tilge basty nazar aýdaramyz. Ol – talap. Qytaı Halyq Respýblıkasynyń shekarasynda otyrǵandyqtan jańadan qyzmetke ornalasatyn qyz-jigitterdiń qytaı tilin bilýi mańyzdy. Aǵylshyn tilin bilý de shart. Orys tili óz aldyna. Is qaǵazdary eki jyldan beri tolyǵymen memlekettik tilde júrgiziledi. Qandaı da bir tilde jazylǵan qujat kelse sol tilde jáne aǵylshyn, orys tilderinde jaýap jazylyp qazaq tilindegi túpnusqasy mindetti túrde tigilip otyrady. Qyzmetkerlerimiz 100 paıyz qazaq tilin bilip, saýatty jaza alady dep ázirge aıta almaımyz. Áıtkenmen, talap qoıylǵan. Aptasyna eki ret qazaq tilin kedendegi arnaıy kýrstan oqyp, úırenip, jaza bilýlerine múmkindik týdyrylyp, memlekettik til sabaǵy ótedi. Bastaýysh, jalǵastyrýshy toptary belgilengen merzim bitken soń synaqtan ótip, sertıfıkattaryn alady. El shekarasynda qyzmet istegen soń basty maqsatymyz, halyqaralyq tildi bilý, óıtkeni, ol ýaqyt qajettiligine oraı keden qyzmetkerlerine qoıylyp otyrǵan talap bolyp tabylady», dedi Qorǵas kedeni bastyǵynyń orynbasary Marat Eslıamov.
Qoryta aıtqanda, Almaty oblysy aýmaǵyndaǵy Alataý, Qorǵas, Qaljat, Taldyqorǵan, Ile, Altynkól kedenderinde qyzmet isteıtin azamattar men azamatshalardyń halyqaralyq qatynasta qajettilikti óteıtin jeti tildi bilip, qazaq tilin erekshe qurmetteıtini kóńilge qýanysh uıalatady.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
