Qostanaı qalasynyń turǵyny Kúlbaǵıla Kúsenovanyń kenjesi joǵary oqý ornyn támamdaǵan soń, Meńdiqara aýdanyndaǵy aýyldyq ákimdiktiń Turmystyq-sharýashylyq bóliminde bir jyldaı qyzmet etti. Jumysy tynymsyz. Tolyp jatqan esep-qısaby, joba-jospary taýsylmaıdy. Bireýi bitpeı jatyp, ekinshisi bastalady, áıteýir tańnyń atysynan kúnniń batysyna deıin qaǵaz toltyrýdan bas almady. Kóbine senbi, jeksenbi kúnderi jumysqa shyǵýǵa týra keledi. Jalaqysy – 60 myń teńge. Biraq aılyǵy shaılyǵyna jetpeıdi. Munyń syrtynda, endi ǵana ýnıversıtet bitirgen jas jigitke jergilikti halyqpen til tabysý qıynǵa soqty. Anany-mynany surap, ótinish-muqtajyn aıtatyn kelimdi-ketimdi kisi kóp. Alaıda qysqa jip kúrmeýge kelmeıdi, jurttyń talabyn birden oryndap tastaıtyn múmkindik joq. «Memlekettiń aqshasyn basyp jep, tympıyp túk bitirmeı otyrsyńdar, óńsheń aramtamaq, jemqor, alaıaq!» – degendi jıi estidi. Zııaly otbasynda ósken qala balasy mundaı qıyndyqqa shydaı almady.
– Amal joq. Qınalsań, jumysyńdy tastap, qalaǵa kel, – dedim. Balam azar da bezer bolyp keldi ǵoı. О́ıtkeni ákimdik úı bere almady. Bergen jataqhanasynda as-sý daıyndaıtyn jaǵdaı bolmaǵan soń, daladan tamaqtanyp, tek qonýǵa ǵana baryp júrdi. Tipti bolmaǵan soń, qonaqúıge kóship, aıyna 15 myń tólep turdy. Onda da jaǵdaı joq. Tamaqty satyp ishedi. Balam sol jaǵynan qınaldy. Ulym boıdaq edi. Úılenbegen balany aýylǵa jiberip keregi joq eken, osyǵan kózim jetti. О́zimiz kıindirip, ózimiz asyradyq qoı, – deıdi anasy.
«Qazirgi jastar aýyrdyń ústimen, jeńildiń astymen júrýge ádettengen. Daıyn dúnıege umtylyp turady. Qıyndyqtan qashady, basyna túsken bolmashy aýyrtpalyqty kótere almaı, tez jasyp qalady», dep ózin saqa sanaıtyn kópshilik syrttan ton piship jatady. Alaıda aýyl men qala tirshiliginiń parqyn aıyryp, paıymdy pikir aıtatyn aqylman az. Aýyl mamany atqaryp júrgen jumys sonshalyqty aýyr ma? Baspanasy jaıly, turmysy kúıli me? Jastardyń aýylǵa baryp memlekettik qyzmet salasynda jumys isteýine ne kedergi? – degen saýaldy arqalap oblys ortalyǵynan 75 shaqyrym qashyqtyqta jatqan Qostanaı aýdanyna qarasty Nadejdın aýyldyq okrýgine bardyq. 353 úı tútin tútetip otyrǵan aýyldyq okrýgke Nadejdın, Maıalap, Voskresenov dep atalatyn 3 eldi meken qaraıdy. Munda aýyl ákiminen ózge eki bas maman, bir esepshi jumys isteıdi. Shtatta bir oryn bos tur. Bas mamannyń biri – elýdi eńserińkiregen Marına Hamann degen kisi. Aýyl sharýashylyǵyn qadaǵalaıdy eken. Odan keıingisi – Baýyrjan Jumashev. Aýyl sharýashylyǵynan basqa barlyq salaǵa osy jigit jaýapty.
– 2017 jyldan beri jumys istep kelemin. Ataýly áleýmettik kómek alatyndardyń tizimin alyp, qujattaryn rettestirý, bos eńbek oryndaryn anyqtap, turǵyndardy jumyspen qamtý, salyq tólemderin baqylaý, nesıe, jer qatynastary máselelerine qatysty mindetterdi atqaramyn. Jumysym jaqsy, ózime unaıdy. Biraq eńbekaqym azdaý. Buryn qolǵa 59 myń teńge aılyq alatynmyn. Byltyr jalaqysy tómen memlekettik qyzmetshilerdiń barlyǵyna birdeı 30% qosyldy. Qazir qolyma 83 myń teńge tıedi. Úıdi jaldap turyp jatyrmyn. Zań boıynsha ákim úı taýyp berýge mindetti emes, – dedi bas maman.
Sarapshylardyń aıtýynsha, aýyldaǵy bas maman men oblys ortalyǵyndaǵy bas mamannyń arasy jer men kókteı. Aýyldyq ákimdiktegi bas mamannyń atqaratyn mindeti qaladaǵyǵa qaraǵanda 2-3 ese kóp. Qysqasy, ár sala boıynsha jergilikti mekenderdiń damý kórsetkishi, túrli salaǵa jıi engizilip jatqan jańashyldyqtar, olardyń júzege asyrylýy týraly málimetterdiń barlyǵyn aýyl ákimdikterindegi bas mamandar jınaıdy. Oblystyq basqarma mamandary bir-aq salaǵa jaýapty. Olardyń árqaısysy aýdannan ózderine ǵana tıesili salaǵa qatysty daıyn maǵlumatty suratyp, hattap, rettep qana otyrady. Bastysy, sharýaǵa muqııat bolýy kerek. Sóıte tura, ekeýiniń eńbek jalaqysy ár túrli. Aýyldyq ákimdik mamany oblys mamanynan 10 myń teńgedeı az alady.
Bul máselege oblystaǵy múddeli organdar da alańdaýshylyq tanytyp otyr. Memlekettik ister jónindegi departament basshysy Ashat Eskendirovtiń aıtýynsha, oblys ortalyǵyna jaqyndaý ornalasqan Qostanaı, Fedorov, Qarabalyq, Beıimbet Maılın aýdandarynda salyq bazasyn engize alatyn saýatty ekonomıst, zańger, qarjyger mamandar tapshy. Alaıda sońǵy eki jyl ishinde óńirdegi birqatar shaǵyn eldi mekenderdiń birigip ketýi kadr tapshylyǵy men mamandarǵa shamadan tys kóp mindet júkteý máselesiniń azaıýyna sál de bolsa yqpal etken.
– Taıaýda departament janynan «Memlekettik qyzmet» mektebin ashtyq. Qazir joǵary oqý oryndarynyń stýdentterimen jumys istep jatyrmyz. Maǵan 2-kýrs stýdentteri bekitilgen. Olarmen 3 márte kezdesip, oqýdy bitirgen soń, ózderiniń týyp-ósken aýyldaryna oralyp, memlekettik qyzmet salasynda eńbek etý kerektigin túsindirip, ashyq áńgime-suhbat júrgizdim. Aýylǵa barǵysy keletin jastar kóp. Tek olarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý kerek. Menińshe, aýyldyq ákimdikterdegi kadr tapshylyǵyn «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy arqyly sheshýge bolady. О́ıtkeni aýyldyq eldi mekenderdegi dáriger, muǵalim mamandardyń deni osy baǵdarlama boıynsha barǵandar», – deıdi A.Eskendirov.
QOSTANAI
