Búkil álemdi alańdatyp otyrǵan koronavırýs pandemııasyna qatysty jaǵdaıdan barshamyz habardarmyz. Kún saıyn jaǵdaıdyń damýyn jiti baqylaı kele, qoǵamdyq densaýlyq saqtaý isin nyǵaıtý búkil álemniń ortaq mindeti ekeni taǵy belgili. Sondaı-aq DDU bas dırektory Tedros Adhan Gebreıesýstyń: «Qytaı memleketi qabyldaǵan sharalar tek óz halqyn qorǵaýǵa ǵana emes, búkil álemdi saqtaýǵa baǵyttalǵan. Bul indetti jeńýdiń jalǵyz joly – barlyq memleketter aýyzbirshilik pen yntymaqtastyq rýhyna negizdelgen kúsh-qýatyn biriktirýge umtylý qajet», degen sózinde de tereń salmaq bar.
Qytaı úkimetiniń epıdemııamen kúrestegi sharalary men orasan kúsh-jigeri birtindep óziniń jaqsy nátıjelerin bergenin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Ońaıǵa túspegen orasan áreketterdiń arqasynda Qytaıda koronavırýstyń taralýy aýyzdyqtalyp, qatań baqylaý – aralyq nátıjelerge qol jetkizdi. Sońǵy málimetterge sáıkes, epıdemııa órship turǵan kezde kún saıyn 3 myńnan astam adam vırýs juqtyratyn bolsa, sońǵy kúnderi jıyrmaǵa da jetpeıtin adamda ǵana koronavırýs bar ekeni anyqtalyp otyr. Bir aıdyń ishinde indet 98 paıyzǵa jeńildi.
Qazir kún saıyn 800-900 naýqas saýyǵyp, úılerine oralyp jatyr. Kún saıyn Hýbeı provınsııasynan tysqary jerde juqtyrý oqıǵalary azaıyp keledi. Jańa juqtyrý oqıǵalary tirkelgen jaǵdaıda da olar basqa memleketterden kelgender. Kóptegen qala men provınsııada koronavırýstyń anyqtalýy nóldik deńgeıge jetti.
Juqtyrý men ólim-jitim deńgeıin barynsha azaıtý úshin Qytaı eli jankeshtilikpen jáne orasan kúsh-qýatyn jumsady.
Tóraǵa Sı Szınpın bir aı boıy epıdemııany toqtatý men kúresý taqyrybynda segiz birdeı iri otyrys ótkizdi.
Memlekettiń barlyq aımaqtarynan 330 sanıtarlyq otrıad pen 41 600 medısınalyq qyzmetker Hýbeı provınsııasyna kómektesýge attandy. Bar bolǵany 10 kúnniń ishinde Ýhan qalasynda 2 arnaýly aýrýhana salynyp, 20 myńnan astam oqshaýlanǵan tósek-oryn daıyndaldy.
1,4 mıllıard qytaılyq sanaly túrde úıinen shyqpaı otyrdy. Birinen keıin biri paıda bolǵan ǵalamat sıfrlar Qytaıdyń epıdemııamen kúresýdegi kúshi men sheshimtaldyǵyn dáleldep, halyqaralyq qaýymdastyq tarapynan joǵary baǵa aldy.
Dál osy ýaqytqa deıin elimizde óndiristik kásiporyndardyń 60 paıyzdan astamy, sheshýshi aımaqtardaǵy iri aýqymdaǵy kásiporyndardyń kópshiligi qalpyna keltirildi. Memlekettik munaı, munaıhımııalyq, kommýnıkasııalyq, energetıkalyq, kólik jáne óndiristiń basqa da salalary 100 paıyz jumysqa qosyldy. Orta jáne shaǵyn kásipkerlerdiń jumysyn jandandyrý deńgeıi yrǵaqty ósip keledi. Jalpymemlekettik azamattyq avıasııa, temir joldar men sý kóligi jelileri kádýilgi rejimde jumys isteı bastady. Shanhaı men Shandýndegi sheteldik kapıtaldyń qatysy bar sheshýshi kásiporyndardyń 80 paıyzdan astamy jumysyn qaıta jandandyrdy.
Qytaılyqtar daǵdarystyń ózinde de múmkindikter bolatynyna jáne ony damýǵa berilgen sáttilikke aınaldyrýǵa bolatynyna senedi. Osyǵan jaýap retinde kóptegen kompanııanyń sıfrly transformasııasy jedeldedi. Ekonomıkalyq múmkindikteri, elektrondy saýda-sattyǵy, onlaın-sabaqtary, qashyqtan jumys isteýge kóshý úderisteri jyldam júzege asty.
Dúnıejúzilik bank sııaqty, Halyqaralyq valıýta qory da Qytaı ekonomıkasynyń ıkemdiligi men bekemdigin saqtaı alatynyna senim bildirdi. Ekonomıster negizinen epıdemııadan keıin Qytaı ekonomıkasynyń qalpyna myqtap keletinin boljap otyr.
Epıdemııa kezinde 170 eldiń jáne 40-tan astam halyqaralyq jáne aımaqtyq uıymdar Qytaıǵa kóńil aıtyp, qoldaý bildirdi. Onyń ishinde Qazaqstan da bar. Jáne 9 halyqaralyq uıym epıdemııany baqylap, aýyzdyqtaý úshin materıaldyq kómek berdi. «Dos basyńa qıyndyq túskende tanylady» degen. Bas konsýldyqqa kelip, ózderiniń kómek-qarjylaryn berip, beınejazbalar, maqalalar arqyly Ýhan turǵyndarynyń saýyǵyp ketýine tilektes boldy. Bul meni óte qatty tolqytty. Qazir Qytaı Ońtústik Koreıa, Japonııa, Iran sııaqty basqa da elderge medısınalyq materıaldarmen kómektesip, Iran men Irakqa medısınalyq sarapshylar tobyn attandyrdy.
Qytaı epıdemııamen kúresý tájirıbesin basqa eldermen bólisýdi jalǵastyrady. Profılaktıkalyq sharalar, klınıkalyq zertteýlerdiń málimetterimen bólisip, memleketter arasyndaǵy ózara áreketterdi damytady.
Koronavırýsty tolyq jeńý úshin barlyq kúshimizdi, ózara kómegimizdi, barlyq elderdiń kelisilgen, pandemııaǵa qarsy áreketterin biriktirý qajet.
ALMATY
