Ádebıet • 10 Sáýir, 2020

Jazyǵy joq kóktemniń

881 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Aqyn, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Nesipbek Aıtulynyń «Jazyǵy joq kóktemniń» atty jańa toptamasyn nazarlaryńyzǵa usynamyz.

Jazyǵy joq kóktemniń

Jazyǵy joq kóktemniń

Gúlge qondy san kóbelek,

Jyly jaqtan qys taıqyp.

Aspan astyn ánge bólep,

Kele jatyr qus qaıtyp.

 

Úıde otyryp tunshyǵamyn,

Myna kóktem, qaı kóktem?

Keń dúnıege yntyǵamyn,

Syrtqa qarap áınekten.

 

Qarsy alady kim qýana,

Bul kóktemdi jamyrap?

Qulazıdy muńly qala,

Kósheleri qańyrap.

 

Sumdyq indet salǵan qaıǵy,

Qyzyl órtteı tur janyp.

«Jedel járdem» aıǵaılaıdy,

Jan ushyra zyr qaǵyp.

 

Qýat bersin elge myna,

Kókten nuryn tókken kún.

Úıde otyryp qalǵanyma,

Jazyǵy joq kóktemniń.

 

Zaýal

 

Qasiretti kún jetti,

О́rtenýde ózegim.

Qoldan jasap indetti,

Qyrdy adamzat óz-ózin.

 

Jutar aýa bylǵandy,

Kók ormandy shań basyp.

Shóptiń basy ýlandy,

О́risinen mal qashyp.

 

Kim bar bizdi tyńdaǵan?

Tútin basty qyrymdy.

Aqbókender myńdaǵan,

Qynadaı bop qyryldy.

 

Balyqtar da teńkıip,

Jatyr shirip jaǵada.

Qarǵa-quzǵyn óńkıip,

Qaryq boldy shaǵala.

 

Jerdiń beti qýaryp,

Jasyl túsin aýdardy.

Qyp-qyzyl bop sý aǵyp,

Qap-qara bop qar jaýdy.

 

Asqar taýdy tuz basty,

Myń jylǵy muz eridi.

Iektedi albasty,

Perishteler jeridi.

 

Tunshyqty bar tóńirek,

Inge kirdi jylany.

Aralar da eńirep,

Qumyrsqalar jylady.

 

Aıta almaımyn ashyla,

Kimge paıda, kimge obal?

Tirshiliktiń basyna,

Tóndi áıteýir bir zaýal.

 

Artady aýyr taǵdyr júk,

Kesirlense jamıǵat.

Saǵan qater tóndirdik,

Keshire gór, tabıǵat?!.

 

 

Kókke jaıyp qolymdy

 

Týǵan tildiń omyraýynan sút emgen,

Urpaqtardan úlken úmit kútem men.

Bir kúnderi ashylar dep oılaımyn,

Bir kezdegi bulaq kózi bitelgen.

 

Kózi ashylsa kúmis bulaq sarqyrar,

Kóni kepken quba shólge kól tunar.

Káýsaryna shóli qanǵan qazaǵym,

Bulttan shyqqan kúndeı bolyp jarqyrar!

 

Qaıta týar kósh bastaıtyn kósemder,

Ot aýyzdy, oraq tildi sheshender.

Eı, keleshek, týǵan tildiń jolyna,

Shashý shashyp, qyzyl kilem tóseńder!

 

Kóripkelder keler kúndi boljaıdy,

Kemeńgerler aıtyp ketken ol jaıly.

О́z eli bar, óz jeri bar bolǵanmen,

О́z tili joq memleket bolmaıdy.

 

Qaıran júrek qanjylaıdy qusadan,

Qaı qudiret tulpar tildi tusaǵan?

Járdem surap jalbarynsam jaraspas,

Kóktegi Isa, jer betinde Musadan.

 

Ýa, Muhammed, tússin bizge oń kóziń,

Kináliniń jazasyn ber, Alla óziń!

Qara túnde kókke jaıyp qolymdy,

Týǵan tildiń kútip turmyn tań bozyn.

 

 

Qos qaıǵy

 

Taǵdyr salsa tas ótkelge,

Janaryńa jas tyǵylar.

Zarǵa toly qos ókpemde,

Qos ǵasyrdyń óksigi bar.

 

Bir ókpemde el qaıǵysy –

Ashtan ólgen, oqtan ólgen.

Bir ókpemde jer qaıǵysy –

Tún uıqymdy tórtke bólgen.

 

Qos ókpemdi qysady kep,

Kúndiz-túni eki qaıǵy.

Búıte berse qusa júrek,

Qaq jarylyp qaqyraıdy... 

 

О́z Otanym

 

Taba almaı tirshiliktiń tııanaǵyn,

Keı-keıde týra tartpaı qııaladym.

Shyryldap aýzyn ashqan, ash balapan,

Keýdeme qaıdan kelip uıaladyń?

 

Qyrandaı qanat qaqpaı qııaǵa myń,

Men qalaı myna ómirge syıa alamyn.

Qaraıyp qur júrgenniń kúni qursyn,

Jurttan da, ózimnen de uıalamyn.

 

О́mirdi ólip-óship súıgenmenen,

О́tkizgen ǵumyr zaıa kúıbeńmenen.

Kelmeıdi timiskilep tirlik keshkim,

Itteı bop kúresinde ımeńdegen.

 

Atylsam jolbarystaı shubarala,

Buzdyń dep eldiń shyrqyn, kinálama!

Eshkimniń ortaǵy joq, óz Otanym –

Meniki myna dala, myna qala!

 

San ǵasyr arpalysyp alysýmen,

Bul jerge ata-babam qany sińgen.

Bir shymshym topyraǵyna janym pıda,

Týǵanmyn qazaq bolyp sol úshin men!..

 

 Aıtarymdy aıtamyn

 

Qaıran ulan-baıtaǵym,

Qaı zaryńdy aıtamyn?

Zalym túlki sekildi,

Kórdim zaman saıtanyn.

Saıtan saryp saqalǵa,

Basty kúnde shaıqadym.

Zyndan túbi qarańǵy,

Qara mysyq baıqadym.

Salystyryp ómirdiń,

Yldıy men qaıqańyn,

Kórdim talaı jorǵanyń,

Sý tógilmes taıpańyn.

Attylardyń sońynda,

Tabanymdy tozdyryp,

Shuryq-tesik baıpaǵym.

Jaıaýlarǵa kún bermeı,

Qoıqańdaǵan myrzanyń,

Kórdim nebir saıqalyn.

Úrgen ıti júgirdi,

Arqalanyp aıtaǵyn.

Aıtarymdy aıtamyn,

Odan nesin qaıtamyn?

Qylyshym joq qynymda,

Qyzyl tilmen jaıpadym...

 

Nesipbek AITULY

Memlekettik syılyqtyń laýreaty