Ańyzǵa aınalǵan abyz

Jurtshylyq ardaqty azamattyń aqyndyǵyn, qarymdy qaırat­ker­ligin jaqsy biledi. Shyn máninde, bul kisi «segiz qyrly, bir syrly» adam. Adam­­gershiligi mol, parasat-paıymy te­reń, bilimi men biligi teń tulǵa edi. Ta­rıh­ty, halqymyzdyń ádet-ǵurpyn óte jaqsy biletin. 1992 jyly aqpan aıyn­da Kókshetaý oblystyq ákimshiliginiń basshysy bolyp taǵaıyndaldym. Bul – elimiz egemendik alyp, naryqtyq qatynasqa endi qadam basqaly turǵan shaq bolatyn. Aldymyz buldyr, kóńi­li­mizde kúmán kóp edi. Biraq ár qazaq­tyń boıynda keńes ımperııasynyń qamytynan bosaǵan «azatpyz» degen rýh atoılap turdy. Mine, osy rýh bizdi talaı qıyndyqtan alyp shyqty.

Dál sol jyly kórnekti qaıratker, tar­lan aqyn alpysqa toldy. Muny Kók­she­taýda keń kólemde atap óttik. Aǵamyz Soltústik Qazaqstan oblysy Shal aqyn aýdanynda týǵanymen, balalyq shaǵy Kókshe jerinde ótken. Kezinde on tórt jyl Qazaqstan úkimetin basqarǵan Báı­ken Áshimov aǵamyz muǵalim bolǵan, ataq­­ty arhıtektor Shota Ýálıhanov oqy­ǵan, basqa da elimizge belgili azamattar qanattanǵan Syrymbet mektebinde bilim alǵan. Sondyqtan Kákimbek aǵany kók­shetaýlyqtar da jerlesimiz dep maq­tan tutady.

Osy kezde Kákimbek aǵamen jaqyn ta­ny­syp, aramyzda aǵaly-inili syı­las­tyq ornady. Buryn da bul kisiniń qaı­rat­kerligi men aqyndyǵyn jaqsy bile­tin edim, endi jaqynnan tanı tústim. Sonda áńgimelesip otyrǵanda ol kisi el ishindegi birneshe máselege oı tastady. Sol jyly Kenesary Qasymulynyń 190 jyldyǵyn atap ótýdi Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly qoldady. Bul úlken oqıǵa edi. Keńestik dáýirde qazaqtyń sońǵy hanynyń esimi men onyń ult-azattyq kóterilisi týraly aıtqyzbady. Ol jaıynda sóz qozǵaǵandar qýǵynǵa tústi. Endi táýelsizdik aldyq, uly babamyzdyń arýa­ǵyn ardaqtaýǵa da sát týdy. Asyl erdiń toıy oblystyq deńgeıde uıym­das­tyrylǵanymen, respýblıkalyq kó­lem­de boldy. Almatydan elimizdiń Máde­nıet mınıstri, áıgili kompozıtor Erkeǵalı Rahmadıev pen ataqty akademık Manash Qozybaev bastaǵan zııalylar kelip, ǵylymı konferensııada baıypty baıan­dama jasady. Sol aıtýly oqıǵa qar­sańynda Kákimbek aǵamen syr tartyp aqyldasqanda, ol: «Kenesarynyń toıyn ótkizý kerek, qazaq úshin janyp ketken tulǵa. Men de ózimshe osy toıǵa úles qossam dep daıyndalyp júrmin» degeni bar edi. Sóıtsem, aqyn sol kezde «Kenesarynyń sońǵy sózi» degen poemasyn jazyp júr eken.

1993 jyly Kókshetaýda Aqan seri babamyzdyń 150 jyldyq mereıtoıy ótti. Toıǵa daıyndyq bir jyl buryn bastaldy. Aldymen seriniń kindik qany tamǵan Qoskólden jańa aýyl salyndy. Endi Aqan seriniń eskertkishin turǵyzý kerek. Osy jaıtty Kákimbek aǵama aıtyp edim, ol: «Tólegen Dosmaǵambetov degen talantty músinshi bar, ózi Aqan serini jaqsy kóredi, poezııany da tereń biledi, soǵan usynys aıtyp kór», dedi oılana til qatyp. Aqyry, ony Tólegen aǵamyzǵa jasattyq. Aqan atamyzdyń ǵajaıyp bolmysyn beınelegen eskertkish eldiń kóńilinen shyqty.

Kákimbek aǵamyz oqyǵan Syrymbette ertede Shoqannyń ájesi Aıǵanym han­sha­nyń qonysy boldy. Ony jurt «Han ordasy» dep ataǵan. Shoqan Ýálı­ha­­novtyń bir eńbeginde uly ǵalym áje­siniń qonysyn óz qolymen salǵan sýret­teri berilgen. Sol jyldary han orda­syn qaıta qalpyna keltirýdi qolǵa aldyq. Ony oblystaǵy orman sharýa­shy­lyq­ta­ryna «árqaısysy bir-bir ǵımarat sa­lý­ǵa» dep tapsyrma berdim. Aqyry bul joba júzege asty. Qazir bul el adam­­dary ǵana emes sheteldik qonaqtar bara­tyn kıe­li orynǵa aınaldy. Osy bas­ta­many Ká­kimbek aǵamyz qatty qoldap, rıza­shy­ly­ǵyn bildirdi.

Qazir oıǵa alsam, talantty tulǵanyń ómir joly taqtaıdaı túzý boldy dep aıta almaımyz. Ol kisi 1932 jyly ómir­ge kelgende Keńes ókimetiniń qoldan uıym­dastyrylǵan solaqaı saıasatynyń ke­si­rinen halqymyz ashtyqtan qynadaı qy­­rylyp jatty. Osy jyly jaryq dú­nıe­ge kelgen sábılerdiń tiri qalǵany sı­rek. Solardyń biri – Kákimbek aǵa­myz. Shal aqyn sekildi dúldúlder týǵan topyraqtan óngen órenniń aqyn bol­maýy da múmkin emes. Ol Aqan se­ri­men atalas, Úkili Ybyraımen aýyl­das bolǵandyqtan ba, jas kúninen el ishin­de­gi eski sózge, óleńge jaqyn bolyp ósedi. Kákimbek aǵamyzdyń aıtýynsha, áke­siniń aǵasy, halyq aqyny Moldahmet Tyr­bıevten tálim-tárbıe alady. Mol­dah­met atasy ony bala kúninen ónerge baýlyp, dombyraǵa úıretedi. О́nerge jaqyn ol mektepte óte jaqsy oqyp, kúmis medalmen támamdaǵannan keıin aqbas Alataýdyń etegindegi ásem qala­da oqysam dep armandaıdy. Birde halyq aqyny odan qandaı mamandyqty tań­da­ǵa­nyn suraıdy, sonda sezimtal bozbala: «Aqyn nemese jýrnalıst bolsam» deıdi. Sol mezette Moldahmet atasy oǵan oılana qarap: «Kákimbek qalqam, úmit kútken óz balamsyń, aqylyń jetse, Qanyshtyń oqýyna bar. Kóksheniń tolyp jatqan taýlarynda, anaý Jalǵyztaýda, myna turǵan Syrymbet pen Aıyrtaýda eshteńe joq deısiń be? Olaı emes, Qanysh Jezqazǵandy qalaı jarqyratty, onyń bolashaǵyn aıtqanda biz tańǵaldyq. Soǵystan júdep shyqqan el jańa ǵana esin jınap keledi, sen er jigit bolam deseń, Abaı aıtqandaı atańnyń emes, Otanyńnyń balasy bolýǵa tyrys. Qanyshtyń oqýyna bar, jolaqysyn ózim tóleımin», dep batasyn berip, arman jolyna shyǵaryp salady.

Dýaly aýyz qarııanyń aq batasy qabyl bolyp, Almaty emes, Más­keý­diń Tústi metallýrgııa jáne altyn ın­s­tıtýty­na tústi. Ony 1955 jyly oıda­ǵydaı aıaqtap, uly ǵalymnyń joly­men Jezqazǵan kenishine qatardaǵy maman bolyp qyzmetke ornalasty. Aǵa­myz­dyń naǵyz tas shaınap, muz jalaıtyn, jiger­li jastyqqa toly jıyrma jyly Jez­qaz­ǵan­da ótti. Shahtadaǵy qarapaıym ken she­berinen laýazymdyq qyzmetke deıin kóte­rildi. Salyqovpen bir aýylda ósken dosy, akademık Amanjol Qoshanov onyń mys qoryn taýyp, Jezqazǵan zaýytyn iske qosqany úshin «Sosıalıstik Eńbek Eri» ataǵyna usynylǵanyn aıtady. Sol kezde onyń jasy qyryqqa jetpegen. Ol kezde mundaı joǵary mártebeli ataq­qa ekiniń biri usynylmaıdy. Sóıtip Jezdi óńirinde onyń jaqsylyqqa toly jar­qyn izi qaldy. Keıin Jezqazǵan oblys­tyq partııa komıtetiniń ekinshi hat­shy­ly­ǵy­­nan Qazaqstan ortalyq komıtetiniń ap­pa­ratyna shaqyryldy. Osy jerde on jyl­ǵa jýyq jemisti qyzmet etti.

Kórnekti tulǵanyń qaıratkerligin barynsha tanytqan taǵy bir tus bar. 1984 jyly ol О́zbekstan KPOK-tiń bıýro múshesi, Qaraqalpaq oblystyq par­tııa komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp taǵaıyndaldy. Bul joǵary qyz­met­ke Kákimbek aǵa ońaı bara qaldy dep oıla­maımyn. Keńes ókimetiniń kadr ir­ik­­teý­degi tártibi óte qatal. Ol synnan mú­dir­meı ótý úshin barlyq biliktiligińiz ben bilimdiligińiz synǵa túsedi. Mine, osy synnan aǵamyz múdirmeı óte bildi. Negizi Qaraqalpaq avtonomııaly respýb­lıkasy 1932 jyly qurylyp, 1936 jyly О́zbek KSR-niń quramyna kirgen, astanasy – Nókis qalasy. Kákimbek aǵamyz bul elde de aıanbaı eńbek etip, avtonomııaly respýblıkanyń damýyna kúsh saldy. Jergilikti turǵyndardyń áleýmettik máselelerin sheshýge mán berdi. Qarapaıym, azamattyǵy mol basshyny el turǵyndary da jaqsy kórip, qadirledi.

Kákimbek Salyqov Qaraqalpaqstanda bas­shylyqta bolǵan jyldary Aral te­ńi­­ziniń máselesimen tereń aınalysty. О́ıt­keni jer betinen óship bara jat­qan teńizdiń zardaby aldymen irge­les jatqan eki eldiń ekologııasyna qat­ty áser etti. Sondyqtan ol Aral teńi­zi­niń problemasyn óte jaqsy bildi. Aral­dyń aýyr jaǵdaıyna baılanysty úkimettik komıssııa quryldy. Sol ýaqyt­taǵy ekologııa máselelerine jaýapty Gos­gıd­ro­mettiń basshysy Iý.Izrael men­ KSRO Ǵylym akademııasynyń vıse-pre­zı­denti V.Koptıýg basqarǵan úlken komıssııa Nókiste jumys istedi. Sonyń nátıjesinde Kommýnıstik par­tııa­­nyń Ortalyq komıteti men KSRO Mı­nıstrler kabınetiniń Aral teńizi týraly, onyń ishinde Qaraqalpaqstannyń jaǵdaıy jóninde qaýly qabyldandy. Ol kezeńde kez kelgen másele qaýly arqyly júzege asady.

Abzal azamatqa baılanysty ómi­rim­nen bir mysal keltireıin. Qazaqstan úkimeti basshysynyń orynbasary bolyp júrgende Aral problemasymen men de shuǵyldandym. Birde qyrǵyz, ózbek, tájik, túrikmen aǵaıyndarmen resmı túrde kezdesip, teńiz máselesin talqyladyq. Jıynǵa О́zbekstan Prem­er-mınıstriniń orynbasary Ismaıl Jora­bekov qatysty. Bedeldi, bilimdi azamat. Ol komıssııa otyrysynda keıde qyzynyp sóılep ketedi. Ondaı kezde ony sabyrǵa shaqyryp: «Ismaıl-aka, bul jaǵdaıdy Kákimbek aǵa «bylaı aıtqan» desem, sózge toqtap, qos qolyn kóterip, qoldap shyǵa keledi. Sonda Kákimbek Salyqovtyń О́zbekstandaǵy bedeli men Aral teńiziniń problemasyn jetik biletin bilikti maman ekenine kózim jetti. Aǵamdy odan ári jaqsy kó­rip kettim.

Jalpy, ekologııa máselesi qazir de kún tártibinen túsken emes. Ol bizdiń eldi ǵana emes, jalpaq jumyr jerdiń turǵyndaryn qatty alańdatyp otyr. Kákimbek Salyqov Qaraqalpaqstannan keıin Máskeýge joǵarylap, Keńes Odaǵy Joǵarǵy Keńesiniń ekologııa komıtetiniń tóraǵasy, Joǵarǵy Keńestiń Prezıdıým múshesi sekildi laýazymdy qyzmetti at­qar­dy. Shyn máninde, qazaq arasynan buryn-sońdy mundaı qyzmetke taǵa­ıyn­dal­ǵan qandastarymyz sanaýly. Bul eki adamnyń birine qona bermeıtin baq desek bolady. Bul kisi osy qyzmetti de abyroımen alyp shyqty. Sol kezdegi odaqtas respýblıkalardaǵy ekologııa máse­lesin kóterdi. Onyń ishinde, ási­rese Qazaqstannyń ekologııalyq prob­­lemasyn joǵaryǵa jetkizip, sheshilý jol­­daryn izdedi. Qomaqty qarjy bólýge sep­tigin tıgizdi. Aral teńizin eko­lo­gııa­lyq aımaq dep tanýǵa kúsh saldy. Bir sózben aıtqanda, Salyqov Máskeýde de eshqa­shan óshpeıtin soqpaǵyn qaldyrdy.

1997 jyly qarasha aıynda elimizdiń bas ordasy Aqmolaǵa kóshti. Men sol kezde Aqmola oblysynyń ákimi edim. Sol jyldary qaladaǵy mádenı mekemelerdi astanalyq deńgeıge kóterý ońaı bolmady. Endi Alataýdyń etegindegi ásem qaladan Aqmolaǵa zııaly qaýym ókilderi qonys aýdara bastady. Sondaı zııaly azamattardyń qatarynda elordaǵa alǵash taban tiregenderdiń biri Kákimbek aǵamyz. Elbasynyń bastamasyna úlken qoldaý kórsetti. Aqynnan osy jaıynda eptep syr tartqanda: «Bul memleket basshysynyń batyl qadamy. Qazaq eliniń tarıhı kezeńi dep baǵalaımyn. Uly kóshtiń bolashaǵy zor. Sondyqtan budan men de syrt qalmaı, óz úlesimdi qosý úshin Aqmolaǵa keldim» dep edi. Abzal azamat bas shahardyń rýhanı-mádenı damýyna aıtarlyqtaı eńbek sińirdi. Eldiń bas ordasy týraly tamasha óleńder jazdy, birneshe jyr jınaǵy jaryq kórdi. Bul kisi qoǵamdyq jumystan da tartynyp kórmegen. Qazaq KSR Jo­ǵar­­ǵy Keńesine úsh márte depýtat boldy. Halyqaralyq Qanysh Sátbaev qo­ry­nyń prezıdenti bolǵan kezde uly ǵa­lym­nyń eńbekterin jaryqqa shyǵarý men nası­hat­taýǵa kóp úles qosty.

Aqynmen ómiriniń sońǵy jyldary jıi aralastym. 1960 jyldary Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń tóra­ǵasy bolǵan, kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, nemere aǵam Fazyl Káribjanovtyń ómir joly men tul­ǵalyq qasıeti jaıynda «Zaman syry» degen poema jazdy. Osy shyǵarmany jazyp júrgende aqyn: «Qaıratkerdiń týǵan jerin kózimmen kórsem» degen oıyn aıtty. Sóıtip ekeýmiz jeńil kólik­pen Ombyǵa saparǵa shyqtyq. Ájimbet bı babamyz basqarǵan Býrabaı men Aıyrtaýdan jańa jerlerdi ıgerýge qonys aýdarǵan uly kóshtiń jolymen júrip otyrdyq. Jol boıy áńgime tıegi de aǵytyldy. Aǵamyz bul óńirde týǵan tulǵalar men tarıhty óte jaqsy biledi. Birde kórnekti qaıratker Smaǵul Sádýaqasovtyń aýyly tusynan ótip bara jatqanda, ol týraly kóptegen derekti aıtty. Endi bir búıirde áıgili opera ánshisi Ermek Serkebaevtyń atalarynyń aýylynan ótkende Ermek aǵamyz ja­ıynda áńgimeledi. Qıyn-qystaý jyldary Qazaqstandy basqarǵan Jumabaı Shaıahmetovtiń týǵan jerine kelgende ol týraly taǵylymdy estelik órbitti. Sóıtip Ombyǵa jettik. Qalaǵa kirgennen keıin aldymen Shoqan Ýálıhanov oqyǵan kadet korpýsyna bardyq. Bizdi atalǵan oqý ordasynyń basshysy, polkovnık, Keńes Odaǵynyń Batyry N.Kravchenko jyly qarsy alyp, iltıpat kórsetti. Kadet korpýsynyń mýzeıine alyp bardy. Onda qazaqtyń uly ǵalymynyń portreti tur eken. Sýrettiń astynda bir sarǵaıyp, qobyraıyp turǵan qaǵazdardy kórip, Kákimbek aǵa oǵan: «Ǵalymnyń eńbekteri osy ǵana ma?» dep surady. Ol: «Iá» dep jaýap berdi. Sodan aqyn sol jerdegi turǵandarǵa Shoqannyń tarıhshy, shyǵystanýshy, folklorshy, etnograf, geograf, aǵartýshy sekildi san qyryn keńinen áńgimeledi. Olar aýzynyń sýy quryp tyńdady. Endi bir buryshtan general L.Kornılovtyń sýretin kórip qalǵan aǵamyz onyń da tarıhynan syr tartyp, anasy qazaq bolǵanyn baıandady. Keıin taǵy Ombyǵa jolym túskende arnaıy kadet korpýsynyń basshysyna Shoqan Ýálıhanovtyń 35 jyl buryn orys tilinde jaryq kórgen shyǵarmalar jınaǵynyń bes tomdyǵyn aparyp berdim.

Budan keıin Ombynyń agrarlyq ýnıversıtetine bas suqtyq. Buryn bul oqý ordasyn aýylsharýashylyq ınstıtýty atalǵan kezde támamdaǵan edim. Kezinde munda qazaqtyń kóptegen zııaly azamattary bilim aldy. Bizdi osyndaǵy jol bastaýshylar ýnıversıtet tarıhynan syr shertetin murajaıǵa ertip bardy. Kákimbek aǵa mýzeıdegi ekspozısııamen tolyq tanysyp shyqty. Sosyn mýzeı basshysyna: «Osy ýnıversıtettiń túlegi, kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri Fazyl Káribjanov týraly keń ekspozısııa joq eken. Nege arnaıy oryn bermedińizder», dep keıistik tanytty. Mýzeı basshysy: «Biz bul jerge Keńes Odaǵynyń qaıratkerlerin keń kólemde kirgizgen joqpyz. Tek ataqty ǵalymdarǵa ǵana arnaıy oryn berdik», dep aqtaldy. Ol kisi taǵy da: «Eger ǵa­lym­­dar bolatyn bolsa, osy oqý ordasy­nan bilim alǵan kórnekti energetık, akademık Shapyq Shókın, akademık, hımık Ábiken Bekturov, jazýshy-akademık Ǵabıt Músirepov týraly eshqandaı derek joq» dep saýal tastady. Murajaı dırektory lám dep ún qatqan joq. Osy saparda aqyn bizdiń aýylǵa baryp, Fazyl aǵany kózi kórgen úlkendermen áńgimelesti. Atalarymyzdyń eski jurtyn aralady. Qaıratkerdiń anasynyń basyna baryp, quran oqydy. Beıit basynda ósip turǵan aq qaıyńdy kórip, tolqyǵan sezimnen «Asyl ana zıratynda aq qaıyń» degen jyr jazdy. Keıin Fazyl aǵanyń júz jyldyǵyn memlekettik deńgeıde atap ótýge de zor úles qosty.

Kákimbek aǵamyzdyń boıyna Alla ta­ǵala bar ónerdi darytqan. Bas­qa­rý qabiletinen aqyndyq qabileti de bir mysqal kem emes. Ol qaıda júr­se de ádebıetke bir búıregi buryp tur­dy. Laýazymdy qyzmet atqarǵan aza­mat­tardyń ómirde jaýy da, dosy da jeter­lik. Biraq kimniń dos, kimniń qas ekenin aıyrý qıyn. Qaıratker joǵary qyzmette júrgende túrli oqıǵalardy bastan keshti, ókinishten barmaq jalap, opynǵan da bolar. Biraq ómirde kezdesken qaraýlyqty, satqyndyqty, ekijúz­di­likti, doıyrlyqty jeńý úshin adamǵa qa­jymas qaırat, tabandy minez qajet. Al eger ol adam jany názik aqyn bolsa she?!

Aqyn bir sózinde: «Muń keshpeıtin adam joq. Men de muń keshtim. Adam aqyn bolý úshin kóp oqý kerek. Kórkem, beıneli tilsiz aqyn bolmaıdy. Halyqtyń adamy bolǵandyqtan, basyńdy shaýyp alsa da shyndyqty aıtý qajet. Al ol úshin úlken júrek kerek», dep aıtqan eken. Osynyń ózinen onyń adaldyqty ar tutatyny baıqalyp turady. Aqynnyń alǵashqy «Syr» atty jyr jınaǵy 1970 jyly jaryq kóredi. Sol jyly «Jezkıik» atty poezııa kitaby orys tiline aýdarylyp, jarııalandy. «Dala», «Qyrandar», «Gákký», «Jezkıik», «Táttimbet», «Dombyra», «Qaraqalpaq», «Kenesarynyń sońǵy sózi» jáne Qanysh Sátbaev, Ebineı Bóketov, Báıken Áshimov týraly poemalar jazdy. Shetel aqyndarynyń da kitaptaryn ana tilimizde tamyljytyp sóıletti. Halqymyzdyń ardaqty aqyny Maǵjan Jumabaevty aýzynan tastamaıtyn. «Maǵjan qazaqtyń mańdaıyna syımaı ketti, áıtpese onyń aqyndyǵy Pýshkın nemese Lermontovtan kem emes» dep aıtyp otyratyn. Nurǵısa Tilendıev, Áset Beıseýov, Eskendir Hasanǵalıev sekildi tanymal kompozıtorlar aqyn óleńderine án jazdy, qazir jurtshylyq súıip aıtatyn týyndyǵa aınaldy. Halqymyz aqyndy «Qazaqtyń jezqanatty jezkıigi» dep qadir tutty. Aqyn­nyń qalamger inisi Tólegen Qa­jy­baı: «Kákimbektiń kenshi bolyp qalyp­tasýy bıik mansapqa jetkizse, Kákimbektiń aqyn bolyp qalyptasýy ony mansaptan da joǵary azamattyq beles­terge jezkıiktiń tuıaǵyna, aqqý qustyń qııaǵyna ilestirer qarqyndy qýatpen tym shyǵandatyp, áýelete kóte­rip áketken edi», dep parasatty pikirin bil­di­ripti.

Ol kisi eshqandaı menmendigi joq, adamı bolmysy kórkem, mádenıeti bıik, ǵajaıyp azamat bolatyn. Aǵanyń otbasy da jurtqa úlgi, Márııam apaı ekeýi Máskeýde tanysyp, shańyraq kótergen. Ekeýi ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyryp, olar­dan nemere súıip, baqytty ata-áje bolyp ǵumyr keshti. Aǵamyz júrek syryn aqtaryp, 1954 jyly jazylǵan «Qyzǵa hattan» bastap, ómiriniń aqyrǵy kezderindegi «Kúzgi romans» óleńiniń ara­synda Márııam apamyzǵa kóptegen jy­ryn arnady. Bir óleńinde: «Mahab­batqa rızamyn, táýbe deımin, О́mir súrdim bir qyzben 55 jas», dep áserli túıin­dep­­ti. Qazir Márııam apamyz aǵa­myz­dyń qaldyrǵan baı murasyna qamqor, eńbekterin jarııalaýǵa jan­ashyr bolyp, bala­larymen birge bas-kóz bolyp otyr. Aqyn dúnıeden ozǵannan keıin «Qazaqtyń jezqanatty jezkıigi» atty ónegeli ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly estelikter men «Júrek syry» jáne «Syrymbette mektebim» degen óleńderi men maqalalary jınaqtalǵan kitaptary jaryq kórdi. Ol kisiniń keıingi urpaqqa qaldyrǵan qazynasy mol, áli de talaı shyǵarmasy oqyrmanǵa jetedi dep senemin.

Talantty tulǵa bir óleńinde «Qatar júrgen kúnderdi syılaıyqshy, Bireý erte, bireý kesh bir qulaıdy» dep jazyp­ty. Arqaly aqyn seńgirli seksennen as­qan­da dúnıe saldy. Mine, sodan beri dop­­taı domalap jeti jyl ótti. Aǵamyz­dyń toq­san jyldyǵy da qyr astyn­da tur. Soǵan oraı kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, tarlan aqyn, ómiri ańyzǵa aınalǵan abyz Kákimbek Sa­ly­qov­tyń esimin este saqtaýǵa respýb­lı­ka deńgeıinde qajetti is-sharalar uıym­dastyrý qajet dep oılaımyn. Hal­qy­myz «Ǵalymnyń haty, jaqsynyń aty ólmeıdi» dep beker aıtpaǵan. Sol jaq­synyń biri Kákimbek aǵamyz edi…

Jánibek KÁRIBJANOV,

memleket jáne qoǵam qaıratkeri