Depýtattar talqysyna túsken bul jobada qandaı artyqshylyq bar? Osy máselege toqtalǵym keledi. О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldary elimiz egemendikke qol jetkizdi. Alaıda jetpis jyldan astam ýaqyt totalıtarlyq júıeniń taptaýrynymen júrgen, erkindikke endi ǵana boı úıretken jas memleket úshin birden baltalasa buzylmaıtyn zań shyǵarý ońaı bolǵan joq. Olardyń qatarynda osy mıtıngter týraly zańnama da bar. Iаǵnı osyǵan deıingi zańda mıtıng pen sherýlerge, pıketterge tıisti memlekettik organdardyń ruqsatyn alyp baryp qana shyǵýǵa bolatyn edi. Tipti sol mıtıngterdi uıymdastyrýshynyń da, qatysýshynyń da quqyǵy kórsetilmedi. Al talqylaýǵa túsip jatqan zańnyń jańa nusqasynda aldyńǵy qatarly damyǵan eýropalyq elderdiń tájirıbesi eskerilip otyr.
Osylaısha burynǵy zańda kórsetilgendeı memlekettik organdardan ruqsat alýdyń keregi joq. Tek qandaı da bir beıbit jıynnyń ótkiziletini týraly habarlama jasaý qajet. Ár azamat óziniń pikirin, narazylyǵyn bildirý úshin, mıtıngke shyǵyp, beıbit jıyndarǵa qatysa alady. Alaıda belgili bir tártip te bolýy kerek. Uıymdastyrylatyn jıynnyń ne mıtıng, ne sherý, ne bolmasa pıket ekenin, onyń negizgi taqyrybyn, oǵan qatysatyn adamdardyń sanyn aıqyndap alý qajet. Beıbit jıyndy ótkizýge bel býǵan taraptyń jaýapty tulǵasy, jıynnyń taqyryby men oǵan qatysýshylardyń sany mindetti túrde habarlanýy tıis. Nege? Sebebi dinı ekstremıstik uıymdardyń, toptardyń, bir jynystylardyń sherýleri men mıtıngterine jol berýge bolmaıdy dep sanaımyn.
Bul degenimiz bir ǵana jıynǵa qatysýshylardyń ǵana emes, oǵan qatyspaıtyn, jıyn aınalasyndaǵy adamdardyń quqyǵyn qorǵaý degen sóz. Turǵyndardyń bir jaqqa bara jatqan avtobýsyn, jeńil kóligin toqtatyp qoımaý úshin jasalady bul qadam. Sondyqtan qandaı da bir mıtıngter men sherýlerge, pıketterge qatysqysy kelmegen, qatyspaıtyn turǵyndardyń quqyǵy buzylmaýy, kedergi kelmeýi úshin de mundaı beıbit jıyndardy ótkizýge qala ortalyqtarynan arnaıy oryndar belgilenbek. Bul da durys. Sebebi osy aıtylǵan jıyndar kez kelgen oryndarda ótkiziletin bolsa turǵyndardyń qalypty ómiri buzylyp, dańǵyldar men joldardy jabýǵa týra keledi. Tártip saqshylary men jedel járdem, BAQ ókilderin shaqyrýdyń qajettiligi paıda bolady. Al eger zańda kórsetilgendeı naqty bir orny bolsa, uıymdastyrýshylar tarapynan habarlama kelisimen barlyq kerek adamdar sol orynnan tabylar edi. Sondyqtan talqylanyp jatqan bul zań jobasynyń bereri mol degen pikirdemin.
Serik AQYLBAI,
Qazaqstan Zańgerler odaǵynyń tóraǵasy
