Sahara úniniń sańlaǵy

Barıton sıpaty

Qazaqta jaqsy ánshi kóp. Onyń ishinde halyqtyq án dástúrindegi báıgeniń bási qa­shanda joǵary. Bir ánshi daýsynyń keń­digimen (dıapazon), endi biri úniniń kúsh­tiligimen tań qaldyrady. Qaıbir ánshi tek qana unamdy sazymen (tembrimen) este qalýy múmkin. Árıne kez kelgen án­­­shi­lik daýys – sırek qubylys jáne esh­­­qashan qaıtalanbaıdy. Alaıda óner bas­taýyndaǵy áýesqoı órelesý men oqý-táji­rıbe taǵylymdary tabıǵı qalyptaǵy úndi tárbıelep, «oryndaýshylyq úlgi» deıtin biryńǵaı tálim tezine salyp jibe­retini belgili. Ýaqyt óte kele osyndaı tá­li­mı tezden ótkender kóbinese bir-bi­ri­nen aýmaıtyn, ortanqol sahnalyq oryn­­­daýshylarǵa aınalyp jatady. О́ner joly qashanda bitpeıtin báseke, máresiz ja­rys, osynaý alamanda kimniń baǵy jana­ry halyqtyń ynsap-talǵamyna tikeleı baı­laýly. Tek júregine táńirdiń sáýlesi tús­ken­derdiń ǵana óneri ozady, olar óz­geniń emes, óz rýhynyń yrǵaǵymen dara­lanady, eshkimdi qaıtalaýǵa áýreli de áýe­ze de bolmaıdy. Dáýir únin ózgerte ala­tyn osyndaı taý tulǵalardyń ónerdegi izi endigi jerde ózgelerge úlgi bolmaq, osy bir úlgi-ónege joldy «ónerpazdyń tul­­ǵalyq mektebi» dese jarasar. Qaırat Baı­­bosynovtyń dara jolyn osylaı qysqa túıin­deýge bolady, ol ózine deıingi án sańlaqtarynyń súrleýimen júre otyryp, án ónerindegi «Abylaı aspas arqanyń sary belinen» óz soqpaǵyn tapqan asqan daryn ıesi.

Ánshi Qaırattyń aty erte shyqty. Týǵan jerinde, mekteptegi bula kezinde-aq «Bala Birjan» atandy. Jańaarqanyń jazıraly tósinde taý jańǵyrtyp eldi aýzyna qa­ratqan talapty jas sol kezde záýimen Saryarqada shyǵarmashylyq saparmen júrgen Nuraǵańnyń, zamanymyzdyń uly kompozıtory Nurǵısa Tilendıevtiń nazaryna iligedi. Nurǵısa Atabaıuly talapty jastyń ónerine eljirep, razy bolyp batasyn beredi, bolashaqtaǵy kásibı bilim alýyna da sebepker ári qamqorshy bolady.

Atasýdan Almatyǵa kelip, áıgili án jampozy, kásibı án mektebiniń atasy Jú­­sip­bek Elebekovtiń kýrsynda oqyp júr­gen bozbalanyń eshkimge uqsamaıtyn bozsalqyn daýysy «Qyz Jibek» fılmi (S.Qojyqov) arqyly qalyń qaýymdy dúr silkindiredi. «Qalıim men Qosymjanym tirildi!» dep ustazy shattanady. Osydan keıin-aq zııaly ortada «Baıbosynov fenomeni» degen uǵym qalyptasa bas­taıdy, sebebi jas ánshiniń úni ustazy Jú­sip­bek Elebekov aıtqandaı zor daýys­tarymen aty shyqqan darabozdar Qalı Baı­janov, Qo­symjan Babaqovtardyń dıapazonyn eske túsiretini ras edi, degenmen Qaı­rattyń vokaldyq mádenıeti, tembrlik boıaýy ha­lyqtyq vokalda buryn-sońdy kez­des­pegen tańǵajaıyp qubylysqa balandy...

Halyq ánshiligin taqyryp ete otyryp «vokal» degen uǵymdy qoldanǵanymyzǵa sy­naı qaraıtyndar bolady, endi onyń oqasy da joq. Dalalyq án aıtý mashyǵy men kádýilgi biz biletin vokal – qýyp kel­­­gende túbi bir óner, tek termınniń eýro­­palyq ataýy ǵana ántek ajyrańqy. Álem­­­dik vokal mádenıetin bul kúnde tek qana ope­raǵa tán eýropalyq dúnıe dep jada­ǵaı qaraı salýǵa bolmaıdy, sebe­bi ol án aıtý salasyndaǵy hor óneri, ka­me­ralyq, estradalyq (djaz, blıýz, rok, t.b.) sııaq­ty barsha janrdy túgeldeı qam­typ otyr. Kásibı vokal mektebiniń biz­diń ha­lyq­tyq oryndaýshylyq tájirı­bemizge aralasqanyna da ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótti. Qazaqy án mektebiniń maıtal­mandary Manarbek, Júsipbek, Ǵarı­follalar ult­­­tyq operamyzdyń alǵashqy qar­ly­ǵash­tary boldy, ıaǵnı kásibı mýzykalyq ta­rıhymyzdaǵy tuńǵysh vokal sheberleri de aǵa býyn edi. Osy yńǵaımen kelsek, ha­lyqtyq án dástúri men kásibı vokaldy bir-birine qarsy qoıýdyń qısyny joq, sebe­bi ekeýiniń de muraty – sapaly daýys shyǵarý, tehnıkalyq mashyǵyndaǵy ortaq amaldary da kóp. Ásirese Ita­lııa mádenıetindegi «belkanto» men qazaqtaǵy «tik shyrqaýdyń» ortaq vıbrotalyq tásilderin aıtpaǵannyń ózinde, oryndalý sıpa­ttary ózara uq­sasyp turady. Eger Qaı­rat Baıbosynov opera salasyndaǵy ánshi bolǵan kúnniń ózinde osy tabıǵaty arqasynda álemdik sahnadaǵy iri juldyz­dardyń biri bolary sózsiz edi.

Jalpy, mýzykalyq tanymda vokal­dyq-oryndaýshylyq tabıǵattyń qyr-syry «ánshiliktiń rezonanstyq teorııa­sy» degen júıemen taldanady eken. Túsindire ketelik.

Ánshiliktiń rezonanstyq teorııasy – daýystyń akýstıkalyq, fızıologııalyq hám psıhologııalyq zańdylyqtarynyń jıyny, vokaldyń tabıǵı qasıetterin (tembr-boıaý, dıapazon-keńdik) aıqyn­daıtyn ortaq júıe. Osy teorııa tur­ǵysynan qaraǵanda, Qaırat Baı­bo­sy­nov­tyń daýysy «barıton» dep jikteledi. Barıton – er adamǵa bitetin kúmbirli, alqońyr, keń tynysty, keýdeli daýys. Onyń oryndaýshylyq sıpaty dybys boıa­ýyna qaraı «lırıkalyq», «dramalyq», «lırıko-dramalyq»; dıapazonyna qaraı «bas-barıton», «tenor-barıton» dep negizgi bes tıpke (taǵy da basqa túrleri bar, biraq olar negizgi sıpat bolyp sanalmaıdy) bólinedi. Ásili, barıton daýysty adamǵa sonyń bir ǵana sıpaty buıyrsa tolyq jetkilikti bolady. Keıde tehnıkalyq múmkindigi kemeldengen ánshi barıtonnyń eki sıpatyn alyp júrýi múmkin, al endi úsh sıpatyn ıgergender kásibı operanyń ózinde neken-saıaq. Bizdi erekshe tańdandyratyny sol, Qaırat Baı­bosynovtyń daýys tabıǵatynda jalpy barıton ataýlyǵa bitken negizgi bes qasıettiń bári bar jáne bul jaǵdaı ásirese ánshiniń repertýarlyq saıasaty barysynda kúmánsiz baıqalady. Árıne osy jerde operadaǵy partıtýralyq shekteýden halyqtyq dástúrdiń bostan­dyǵy basymdaý keletinin aıtý paryz. Sebebi salystyra kelgende, halyq án­shi­ligindegi harakterdiń kemeldigi ora­san, sol kemeldik dalalyq óner­paz­darǵa osyndaı tańǵajaıyp er­kin­dik pen múmkindik syılaı alady. Shyn­ má­ninde, Qaırat Baıbosynov ózi­niń kóp­­jyl­dyq ánshilik tájirıbesinde ba­rı­­tonǵa tán kúrdeli tehnıkalyq tásil­der­di­ qoldanýdyń has sheberi boldy. Dál búginde ol repertýaryndaǵy 500-den astam án qorymen dástúrli mýzyka ta­rı­­hyndaǵy barıtonnyń tıptik tabı­ǵa­­tyn­ asha alǵan biregeı ánshi bolyp otyr­­ǵa­nyn eriksiz moıyndaımyz. En­di Qaırat Baı­bosynovtyń oryndaý tehnı­ka­syndaǵy ba­rıtondyq sıpattardy tar­qatyp kórelik:

1. Lırıkalyq barıton – bul eń joǵa­ry tessıtýraly (tessitura – ánshi daýy­­sy­nyń keńdigin aıqyndaıtyn dybys­tar bó­ligi), qońyrjaı tembrli kúshti daýys, basty ereksheligi – shyrqaý notalardy alý barysynda eshqashan barıtonaldy reńkti joǵaltpaıdy. Ádette kókke ór­le­gen daýystyń qońyr tembri suıyla bastaıdy, al Qaırat Baıbosynovtyń oryndaýynda kerisinshe, barıtonnyń bar­qyt boıaýy shyrqaýǵa umtylǵan sa­ıyn meılinshe qoıýlana túsedi. Osynaý sulý kolorıt arqyly ánniń tutas melodııasy erikten tys lırıkalyq sezimmen órile bastaıdy. Mysal retinde, jańa za­man kompozıtorlary – Nurǵısa Tilen­dıev, Kenjebek Kúmisbekov, Shámshi Qal­­­daıaqov, Ábilahat Espaevtardyń súıis­­­­­penshilik taqyrybyndaǵy ánde­rin kel­­­­tirýge bolady. Jańa zaman sazger­leriniń qoltańbasyndaǵy progressızm men modernıstik formatty ánshi jatyr­qamaıdy, kerisinshe lırıkalyq barıton arqyly avtordyń kompozısııalyq oıyn jarqyrata túsedi. Qaırat Baıbosynov dástúrli oryndaý men zamanaýı estra­da­lyq yrǵaqty jarastyra kele oryn­daýshylyq ónerdiń jańa baǵytyn jasaǵan desek qatelespeımiz. Kópshilikke belgili «Sen sulý» (Sh.Qaldaıaqov), «Jaılaýkól kesh­­teri» (I.Jaqanov) ánderinen osy aıt­qan erekshelikterdi anyq ańǵara alamyz.

2. Dramalyq barıton – ándegi sıýjet­ti órnekteı alatyn asa qýatty da­ýys, aýyr ıntonasııalar tizbegi shtrıhtyq amal­dyń negizi bolady, dıapazonnyń ortalyq jáne joǵarǵy bólikterinde legato (legato – birneshe dybysty bir demmen aıtý) legi bir úzilmeıdi. Dramalyq barıton tes­sıtýra boıynsha tómendeý bolady, biraq kýlmınasııada (shyrqaý shyńy) jo­ǵa­rǵy notalarǵa deıin erkin kóterile beredi. Bul oraıda Birjan saldyń, Aqan seriniń, Mádıdiń dramalyq taqyryptaǵy kóptegen shyǵarmasyn mysal etýge bolady. Aıtalyq, Birjannyń «Janbotasy» tragızmdi, Aqan seriniń «Qulagerindegi» qasi­retke tunǵan dramalyq polotnony beıneleý barysynda negizgi aksent or­tańǵy regıstrge (dybys qatary) túsip otyrady. Al ózara kontrastqa túsken tómengi jáne joǵary notalar tembrlik ahýaldy meı­linshe qoıýlatýdy suraıdy. Árıne tehnıkalyq turǵyda bul óte kúrdeli vo­kaldyq sheshim. Mádıdiń «Úsh­qarasy» da osy aıtylǵan tehnıkalyq tásil­­derdi sarqa paıdalanýdy qajet etedi, ánniń ishindegi dramalyq tartysty shy­naıy baıandaý úshin biz aıtyp otyrǵan dramalyq barıton daýystyń boıaýy óte-móte qajet. Onsyz ánniń mazmuny men syry ashylmaıdy.

3. Lırıko-dramalyq barıton – lırı­kalyq jáne dramalyq mazmundaǵy ánderdiń suranysyn biriktire alatyn alýansazdy tembr. Áýen joǵary notalarǵa bar­ǵyshtaǵanymen negizgi tessıtýra or­tasha deńgeıde. Lırıko-dramalyq ba­rı­tondar ánniń ishindegi mátinmen óril­gen ahýal men sazdaǵy túısikti qatar tú­­sindirýge qumbyl keledi, mundaıda me­­lodııa kóbinese rechıtatıvke (sózge) ba­ǵynyshty bolary aıan. Estaıdyń «Qor­lany» lırıkalyq sezimmen aıtyla otyryp, dramalyq ýaqıǵany da qosa qamtıdy. Osy ándi Qaırat Baıbosynov oryndaǵanda kúlli dramalyq sıýjet qaı­­ta tiriledi, tyńdarman mýzykalyq hı­kaıa­­nyń baıanyna tolyq qanyǵa alady. Re­jısser Sultan Qojyqovtyń «Qyz Ji­bek» fılminde aıtylatyn Tólegenniń ánderi (arııalary) osy lırıko-dramalyq barıtonmen oryndaýdyń jarqyn mysaly. Halyqtyq klassıkadaǵy mahabbat taqyrybyndaǵy basqa ánderden de barıtonnyń biz keltirip otyrǵan lı­rıko-dramalyq sıpaty jıi kezdesedi. Lı­rıkalyq tolǵanys men dramalyq shıelenis qabysqan kezde vokaldyq áreket asa kúrdeli tehnıkalyq tásilderdiń qy­symyna túsedi, sondyqtan lırıko-dramalyq ráýishtegi shyǵarmalardyń ánshige artar táýekeli de kóp. Solaı bola tursa da Qaırat Baıbosynovtyń lırıko-barıton daýysy talaı kúrdeli for­madaǵy klassıkalyq dúnıelerdiń tabı­ǵatyn jarqyrata asha aldy. Halyq áni «Qarakóz», Aqan seriniń «Aqtoqtysy» da lırıko-dramalyq daýyspen oryndalǵan týyndylar.

4. Bas-barıton – ánshiniń mejelik dıa­pazonyn synaıtyn daýys sıpaty, barıtonnyń qoıýlana kelip, tómendegi notalardy erkin ala alatyn sırek qa­bilet. Ádette, barıton óz sheńberinde ǵana sa­paly dybystardy meńgere alady desek te, bas-barıton sıpatyn ıgerý úshin tómengi dybys sheginen birsypyra «artyq» ıntervaldar alýǵa týra keledi. Bas-barıton notalary ortasha tómengi regıstrde, kerneýli hám qýatty keledi. Mysal retinde, Abaıdyń «Qarańǵy túnde taý qalǵyp» ánin, Zilǵaranyń «Jıyrma besin», Sákenniń «Taý ishin­desin» keltirýge bolady. Munda ádet­tegi jarqyn barıton aıaq astynan qoıý­lanyp, tembr qumyǵa bas­taıdy, sosyn dybystardyń uzaqtyǵy da keýde rezonatoryna alapat kúsh túsiredi. Jaıaý Musanyń azaly «Gaýhar qyzy», qaı­ǵyly «Sapary» barıtonnyń osy sıpatymen oryndalatyn súıekti týyndylar. Salystyrý úshin aıtalyq, qatardaǵy barıton daýysty ánshige osy keltirgen týyndylardy transpozısııa (yńǵaıyna keltirip) jasaǵannyń ózinde ıgerý ońaıǵa túspeıdi. Qaırat Baıbosynov mánerin ózge barıtondardan erekshelendiretin qasıetterdiń sırek tusy osy.

5. Tenor-barıton – shyrqaý bıikke kóterile alatyn barqytqońyr daýys.­ Jalpy tájirıbedegi ataýy «jeńil barıton» (bariton martin), ánshiler arasynda «barıtonaldy tenor» dep te atalady. Bul tenor dıapazonyna bara alatyn barıtonnyń bir sıpaty, halyqtyq dás­túrde sırek bolsa da kezdesedi. Ádette barı­tondar bıik daýysta án shyrqaý uzaq­qa sozylǵan mashyq nátıjesinde ǵana qol jetkize alady, sonyń ózinde joǵarǵy dybystar sapasy saqtalmaýy múmkin, sebebi tenor men barıtonnyń tabıǵaty eki basqa. Tenor-barıtondyq qasıet án­shiniń týma tabıǵatynda bolǵanda ǵana dıapazondyq múmkindigi meılinshe taza bolady. Qaırat Baıbosynov Aqan seriniń «Kókshetaýdyń bıigi», Sátmaǵambettiń «Shámsıqamary» sııaqty ánderdegi jekeleı epızodtyq úzikterdi óte joǵary jáne meılinshe taza «tenormen» alady, bul jerde ánshi terbelistiń (vibrato) ózine ǵana tán amaldaryn qoldanady. Sol arqyly joǵary notalardy erkelete terbeltip, adamnyń ıntonasııalyq qabyldaý sezimin shattyqqa bóleıdi. Qaırat Baıbosynov romans janryndaǵy shyǵarmalardy dombyraly dástúrge batyl túrde engiz­gen ánshi. Erkeǵalı Rahmadıevtiń ózine arnaıy usynǵan án-romanstaryn oryndaý barysynda osy «tenor-barıton» sıpatyn qoldanady jáne sol arqyly romanstyń ishki mazmunyn dóp basady. Erkeǵalı Rahmadıevtiń «Sáken tý­ǵan Jańaarqa», «Aqan seri» týyndy­lary – shyn máninde óte sátti shyqqan she­devrler. Kásibı ba­rıton reper­týaryn­daǵy eń jaýhar shyǵar­malar – Sydyq Muhamedjanovtyń Abaı­dyń sózine jazǵan «Qaqtaǵan aq kúmisteı keń mań­daı­ly», «О́zgege kóńilim toıarsyń» romanstary, Qaırat Baıbosynov osy shyǵar­malardyń barsha partıtýralyq ta­lap­taryn buzbaı otyryp, dástúrli dala vo­kalymen shyrqaǵanda has sheberdiń kór­kemdik sheshimine tańdanbasqa amal qalmaıdy.

Qaırat Baıbosynovtyń oryndaýshy­lyq sheberligi jóninde ónertanýshy, án teoretıgi Bekbolat Tileýhan bylaı dep jazady:

«Qaırat Baıbosynov – Segiz Seri, Aqan seri, Birjan sal, Jaıaý Musa, Úkili Ybyraı, Áset, Estaılar negizin salǵan Arqadaǵy ánshilik dástúrdiń ókili. О́kili bol­ǵanda da ózgeshe órege kótergen, ózin­dik aıshyq, erekshe sıpat pen án ónerin ár­leı túsken, án kúmbezinen ketik ta­ýyp qa­lan­ǵan altyn kirpish, asqaq ánshi, adýyn óner­paz.

Osy pikirdiń ǵylymı túıindemesi áýeli ánshige bitken erekshe daýys baı­ly­ǵyna qatysty bolsa kerek.

Árıne opera ónerinde barıton daýys­qa qatysty tápsirler basqasha bolýy múm­kin, sebebi operada ánshi tek bir ǵana mánerlik mádenıetke beıimdeledi. Al ulttyq ónerde daýystyń tabıǵı beıimi de, múmkindigi de san qyrly. Solaı desek te ekeýiniń júginetin jeri – mártebeli vokal óneri ekeni daýsyz.

Qazaqtyń ánshilik óneri týraly jaz­ǵan qaısybir zertteýshiler arasynda­ Qaırat Baıbosynovtyń oryndaýyn «dás­túrli mektepke jatpaıtyn máner» dep kesip-pishkender bolǵan. Bul endi nazar aýdarýǵa turmaıtyn saýatsyz pikir. Qaırat Baı­bosynovtyń eski ánshilerdiń murasyn tirilt­ken, kóne naqyshty jań­ǵyrtqan, baıyr­ǵy dala saltyn damytqan eńbekterin sanap taýysa almaısyz.

Interpretasııa

Kez kelgen ándi oryndaýdyń ózin­dik máneri bolady, ony jalpylama tájirı­bede «ınterpretasııa» deıdi. Qaırat Baı­bosynov halyqtyq bolsyn, avtorlyq bol­syn, ózi oryndaǵan týyndylarǵa janynan sýyryp kompozısııalyq órnekter qosyp otyrady. Solaı bolǵanmen de túp­nusqalyq, avtorlyq talaptardy qatań saq­taıtyn qasıetin atap aıtýymyz kerek. Bul ásirese Birjan sal, Aqan seri, Úkili Ybyraı, Áset, Estaı, Mádı ánderin oryndaý barysynda anyq kórinedi, bir qaraǵanda ánniń túpnusqasynda ıneniń jasýyndaı ózgeris joq sekildi, endi bir aınalyp kelip tyńdaǵanda tutas mýzykalyq format basqasha túrge engendeı áser qaldyrady. Sebebi ánshi ustazy Júsipbekten qalǵan sara joldy sary altyndaı saqtaıdy jáne ony jańa zaman únine laıyqtap ushtastyrady, sonymen birge jalpy halyqqa ortaq ánshilik dástúr aıasynda ózindik oryndaýshylyq mektebin qalyptastyrýǵa umtylady, ıaǵnı osy qareketter arqyly án mektebi degenniń rýhty qubylys ekendigin, rýh tabıǵatyn tiril­týdiń joly kóshirme men zaǵıp elik­teýden aýlaq bolatynyn uqqandaı bolamyz.

Kásibı oryndaýshyǵa daýyspen birge tabıǵı kompozıtorlyq qabilet qosa darymasa, isinde áste bereke bolmaıtyn shyǵar. Qaırat Baıbosynov kóptegen án­niń melodııasyn «qaıta týǵandaı», óz janynyń sazymen jańǵyrtty. Kákimbek Salyqov, Jaqsykeldi Seıilov, Murathan Eginbaev, Qasymhan Asanov, Jaǵypar Álim­hanov syndy halyq arasynan shyq­qan sazgerlerdiń ánderi Qaırat Baı­bosynovtyń kompozısııalyq óńdeýinde buqaraǵa ortaq kásibı týyndylarǵa aı­na­lyp ketkeni osynyń dáleli. Kom­pozıtor Ilııa Jaqanov vokaldyq-sıkldy shyǵarmalardyń sheberi, onyń Qaırat Baıbosynovqa usynǵan ánderinde de oryndaýshynyń óz traktovkasy men ınterpretasııasy alǵa shyǵyp otyrady. «Edil men Jaıyq», «Qaıyqta», «Balqan taý­dyń baýraıynda» sııaqty zamanynda hıt bolǵan ánder áýelde kameralyq úlgide jazylǵan edi, Qaırat Baıbosynov dombyramen oryndaǵannan keıin osy týyndylardyń mazmuny múlde ózgerip shyǵa keldi. Ol án avtorynyń oıyndaǵy kór­kemdik ıdeıany janyna sińirip, aranjırovka (kórkemdeý) jasaý arqyly ózinshe bólek kartına jasaıdy, nátıjesinde kompozıtor men oryndaýshynyń shyǵar­ma­shylyq tandemi halyq júregin tebiren­te­tin shyǵarmashylyq murattarǵa qol jet­kizedi.

Akkompanement

Akkompanement – daýysty aspappen qos­taý óneri. Qaırat Baıbosynov qazirgi tájirıbede dombyrada án súıemeldeýdiń eki túrli úlgisin jasaǵan jańashyl mýzykant. Birinshi úlgi mynaý, ol halyq ánderin súıemeldeýdegi qulaqqa sińisti bolyp qalǵan qaǵystardyń shtrıhtyq porymyn ózgertip, akkompanementtiń ádepki úlgisin vırtýozdyq deńgeıge kóterdi, sosyn ánniń bastaýynda oryndalatyn kúıge bergisiz kirispe oılap tapty. Álbette kúı shertpeli ıakı tókpeli bolatyny belgili. Bul oraıda Saı­daly sary Toqanyń taraý­ly tol­ǵaýlary, Yqylastyń qaıraýyq qobyz qaıy­rymdary, Daırabaıdyń jibekteı jeldirmeleri dombyrada sóı­legende operalyq qoıylymdaǵy ýver­tıýraǵa (mýzykalyq kirispe) bara-bar áser týdyrdy. Osy kúngi jas ánshiler jıi qoldanatyn, halyq ánderiniń qa­ıyr­masynda dombyrany quıyn qaǵys­pen bebeýletý tásili – Qaı­rat Baı­bosy­novtyń metodıkasy.

Qaırat Baıbosynovtyń akkomponement salasyna engizgen ekinshi úlgisi de bul kúnde tájirıbege enip halyq ıgiligine aınalyp ketti. Ol dombyra akkom­panementine garmonııalyq ak­kord­­­tardy tuńǵysh ret paıdalandy jáne bul óte sátti shyqqan tájirıbe bol­­dy, keıingi ánshilerge de juǵysty, bola­shaǵy bar ónege boldy. Ásirese «Túngi syr» (I.Jaqanov) ánin tonıkalyq, domı­nantalyq, sýbdomınantalyq akkordtarmen órnekteýi alǵashqyda shyǵarmaǵa aspaptyq-estradalyq kórinis berdi. Mu­nyń sebebi atalǵan ánniń stıli jańa zaman yrǵaǵynda shyqqan serenada bolatyn. Qaırat Baıbosynovtyń qazaq ánine garmonııalyq akkordtarmen engizýi dombyra akkompanementi salasyndaǵy ozyq ǵyly­mı-ádistemelik jańalyq bolyp sanalady.

Árıne Qaırat Baıbosynovtyń tek qana mınor emes, major ladynda da osy ádisti qoldanǵanyn zamanaýı kompo­zıtorlar shyǵarmalarynan ańdaýǵa bolady. Ilııa Jaqanovtyń «Tolaǵaıy», «Jańaarqasy» majorlyq akkordtarmen oryndalady. Keıde dombyradaǵy qos ishekke óziniń daýysyn qosyp, «úshdaýystylyq» úndestigin týyndatady, qos dybysty tersııalyqqa teńes­tire otyryp, daýysty bir notada sozyp turý arqyly polıfonııalyq áserge ulas­tyratyny, endi aıtýǵa til jetpeıtin áserge bóleıdi. Qaırat Baıbosynov «va­rıasııa» ádisin ánniń basynda da, shý­maqaralyq kezeńderde de, ortańǵy qaıy­rymdarynda da batyl kirgizdi, táji­rıbe barysynda bul da sátti sheshim boldy.

Al endi dombyranyń buraýlaryna, pernedegi qalyptasqan dybys turaqtaryn (negizinen tonıka) aýystyra paıdalanýǵa, qaǵys shtrıhtaryn kúrdelendirýge en­gizgen tájirıbelerin aıtyp túgendeý múmkin emes. Sebebi bulardyń bári kóp jyl­dyq konserttik, pedagogıkalyq, ǵyly­mı-ádistemelik izdenisterdiń jemisi.

Búginde qazaqtyń uly ánshisi, sahara úniniń sańlaǵy Qaırat Baıbosynovqa, azat Otanymyzdyń rýhanı murasynyń shyraqshysy bolyp júrgen án abyzyna zor densaýlyq, shyǵarmashylyq baqyt, uzaq ǵumyr tiledik.