Tarıh • 30 Mamyr, 2020

Janseıit Túımebaev: Jappaı qýǵyn-súrgindi umytýǵa bolmaıdy

190 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Nur-Sultan qalasyndaǵy Dostyq úıinde «Qazaqstan: tarıhı taǵylym saıasaty» halyqaralyq onlaın konferensııasy ótti. Konferensııa QHA-nyń Saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúnine qatysty «Tarıhtan taǵylym – ótkenge taǵzym» atty jyl saıynǵy halyqaralyq jobasy aıasynda uıymdastyryldy.

Janseıit Túımebaev: Jappaı qýǵyn-súrgindi umytýǵa bolmaıdy

Onlaın-konferensııa jumysyna Qazaqstan Prezıdenti Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasary D.Abaev, Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary J.Túımebaev, Reseı halyqtary Assambleıasy Keńesiniń tóraǵasy, Eýrazııa halyqtary Assambleıasy Bas hatshylyǵynyń basshysy S.Smırnova, Belarýs Ulttyq Jınalysy О́kilder Palatasynyń depýtaty P.Jdanovıch, Reseı memlekettik gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń prezıdenti, Reseı Ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, tarıh ǵylymdarynyń doktory E.Pıvovar, ssenarıst, rejısser, «ALJIR» tutqyny Lıdııa Frenkeldiń nemeresi D.Vıolına. QazaqstanPrezıdenti Muraǵatynyń dırektory D.Ábdiqadyrova. Qazaqstan Parlamenti depýtattary, sheteldik jáne qazaqstandyq sarapshylar men ǵalymdar, qýǵyn-súrgin qurbandarynyńurpaqtary, QHA músheleri, shyǵarmashylyq jáne ǵylymı zııaly qaýym, memlekettik organdar men etnomádenı birlestikterdiń ókilderi qatysty.

Is-shara barysynda spıkerler Elbasy N.Nazarbaevtyń qazaq halqyna qatysty tarıhı ádildikti qalpyna keltirýdegi róline erekshe toqtaldy. Sondaı-aq revolıýsııa, azamat soǵysy, 1921-22 jyldardaǵy asharshylyq, ujymdastyrý jáne 1932-33 jyldardaǵy asharshylyq saldarynan mıllıondaǵan qazaq týǵan jerin tastap, jan saýǵalap, dúnıe júzine shashyrap ketýge májbúr bolǵanyn sóz etti.

О́z sózinde Janseıit Túımebaev Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jazyqsyz japa shekken qandastarymyzdyń urpaǵynyń óz otanyna oralýyna basa kóńil aýdarǵanyn atap kórsetti. «Elbasy 1992 jylǵy 28 qyrkúıekte Almatyda álemniń 30 memleketinde turatyn qazaqtardyń basyn qosyp, Dúnıejúzi qazaqtarynyń birinshi quryltaıyn shaqyrdy. Dúnıejúzi qazaqtarynyń qaýymdastyǵy quryldy jáne shetelde turatyn qazaqtardy jáne Otanyna qaıtyp kelgen qandastarymyzdy qoldaý maqsatynda «Otandastar» qory quryldy. 2017 jyly ótken Dúnıe júzi qazaqtarynyń V quryltaıyna 39 elden kelgen 800-den astam qazaq dıasporasynyń ókilderi jınaldy. Elbasy bul jıynda sóılegen sózinde: «Biz Táýelsizdik jyldarynda alystaǵy aǵaıyndy qoldaýdy esten shyǵarǵan emespiz. Shetelden 1 mıllıonǵa jýyq qazaqty elge kóshirip alyp, qoldan keler barlyq kómegimizdi jasadyq» dep atap ótti. Ult Kóshbasshysy óz halqyna jáne týǵan jerine adal árbir qazaq úshin Qazaqstannyń esigi árqashan ashyq ekenin eske saldy», dedi J.Túımebaev.

Sondaı-aq QHA Tóraǵasynyń orynbasary J.Túımebaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń suhbatyndaǵy: «Jappaı qýǵyn-súrginderdi, onyń ishinde Qazaqstan aýmaǵynda da bolǵan qýǵyn-súrginderdi umytýǵa bolmaıdy... qazaq zııalylary túrmelerde Stalındik satraptardyń qolynan is júzinde jazyqsyz qaza tapty» degen sózine ekpin berdi.

Plenarlyq otyrys «Deportasııa. Repressııa. Taǵylym» jáne «Asharshylyq. Soǵys. Tálim» taqyryptaryndaǵy paneldik sessııalarmen jalǵasty. Qatysýshylarǵa Qazaqstan Prezıdenti muraǵatynyń tarıhı-qujattyq kórmesi, KarLAG jáne ALJIR mýzeı-memorıaldyq keshenderiniń materıaldary boıynsha tanystyrylymdar usynyldy.