Jaqynda Fransııa astanasy Parıjdegi «Elıseı alańy teatrynda» óner kórsetken «Astana Opera» baletiniń jetekshi solısteri Mádına Baspaeva men Taıyr Gataýov «HXI ǵasyrdaǵy álemdik balettiń juldyzdary» atty gala-konsertten tabysty oraldy.
Jaqynda Fransııa astanasy Parıjdegi «Elıseı alańy teatrynda» óner kórsetken «Astana Opera» baletiniń jetekshi solısteri Mádına Baspaeva men Taıyr Gataýov «HXI ǵasyrdaǵy álemdik balettiń juldyzdary» atty gala-konsertten tabysty oraldy.
Opera ánshilerine Mılandaǵy La Skala, Máskeýdegi Úlken teatr, Nıý-Iorktegi Metropolıten opera, Londondaǵy Kovent-Garden, Venesııadaǵy La Fenıche, Parıjdegi Garne opera sııaqty álemdik deńgeıdegi teatrlardyń sahnasynda óner kórsetýdiń mańyzy qandaı joǵary bolsa, balet óneri sheberleri úshin de Elıseı alańy teatrynyń shyńyn baǵyndyrý dál sondaı qymbat dep esepteýge bolady. О́tken aıdyń ortasynda qazaq ulttyq balet ónerinen sol asýdy baǵyndyrǵan talantty jastardyń esimi aıqyndaldy. Gardeldiń mýzykasyna jazylǵan «Túkke turmaıtyn saqtyq» pen Borıs Asafevtiń «Parıj jalyny» baletterinen pa-de-de oryndaǵan qazaqstandyq balet sheberleri alǵashqy sátten-aq ásem qımyldarymen fransýz kórermenderiniń júregin jaýlap aldy.
Mádına Baspaevanyń aıtýynsha, bul «HXI ǵasyrdaǵy álemdik balettiń juldyzdary» baǵdarlamasyna qazaqstandyq ónerpazdardyń sońǵy jıyrma jyldaǵy alǵashqy qatysýy bolyp tabylady. «Búkil Azııa memleketterinen barǵan birinshi ókil ekenimizdi ózimiz de keıin ańǵardyq. Gala-konsertke Eýropa men Amerıkanyń kóptegen tanymal solısteri qatysty. Mundaı sharaǵa sońǵy ret Úlken teatrdan Iýrıı Petrovtyń tóbe kórsetkeni bolmasa, odan keıin TMD elderiniń únin eshqashan estigen emespiz. Sodan beri arada shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótipti», – deıdi M.Baspaeva bizben áńgimesinde.
«Bıylǵy óner saltanatyn uıymdastyrýshylar ár qurlyq óz jubyn shyǵara alatyndaı keń aýqymda ótkizýdi maqsat tutqan eken. Biz TMD aýmaǵynan at izin salǵan alǵashqy ártister boldyq jáne de Qazaqstannyń jańa teatry – «Astana Operanyń» namysyn qoldan bermes úshin barynsha kúsh-jigerimizdi jumsap baqtyq. Esimderimiz Elıseı alańy teatrynyń repertýaryna bir jyl buryn jazylyp qoıyldy», – deıdi T. Gataýov.
Ártister festıval bastalǵan alǵashqy kúni baletti Fransııanyń búkil zııaly qaýymy kelip tamashalaǵanyn, konsert aıaqtalǵan soń olarmen kezdesý ótkizgenin baıandap berdi. Bul jaıynda M.Baspaeva: «Jurt bizge suraqty jańbyrsha jaýdyrdy. Bizdiń ónerimizdi, bıimizdi óte joǵary baǵalady, klassıkalyq balet kıimimizdiń ereksheligine tamsandy. Sebebi, munda jurttyń negizinen modern stılindegi baletke kózderi úırengen, al balet kıimin batys kórermeniniń saǵynyp qalǵany sonshalyq, olar bizdi kópke deıin jibergisi kelmeı, qımaı qoshtasty», – dedi.
Bir aıta keterligi, klassıkalyq shyǵarmalardy birinshi jáne ekinshi bólimde tek qazaqstandyq ártister ǵana oryndasa, festıvalde klassıkalyq repertýardan bir pa-de-de-ni San-Fransıskodan kelgen jup – Taras Domıtro men Marııa Kochetkova sátti beınelegen. «Biz Mádına ekeýmiz eki pa-de-de bıledik. Birinshiden, bul ekiniń biriniń qolynan kele bermeıdi, sebebi ol úshin úlken shydamdylyq pen kóp tájirıbe qajet. Áý bastan mundaı tańdaýdyń ońaı soqpaıtynyn bilgendikten, qaı nársege bolsyn daıyn turdyq. Degenmen, kórermenniń kóńilinen shyǵa aldyq dep oılaımyn. Mundaǵy jurt pen eýropalyqtardyń aıyrmashylyǵy – olar bıdiń tolyq nusqasyn bitirgende ǵana qol soǵyp, qoshemet bildiredi, al bizdiń kórermen sahnadaǵy óneri úshin ártisti udaıy qolpashtap, shapalaq uryp otyrýǵa daǵdylanǵan. Konsert aıaqtala bere ár jup óziniń sheberlik úlgisin kórsetýge tıis bolatyn. Sondaı bizdiń tartýymyzǵa zal dúr silkindi. 20 mınýt boıy úzbeı qol shapalaqtap, jibermeı qoıdy», – deıdi Parıj sapary jaıynda áserli áńgimelegen T.Gataýov.
Mundaı festıvalder jas talanttardyń sheberligin ushtap, yntalandyrady ári úlken tájirıbe ispetti mektep bolyp sanalady. Búginde qazaqstandyq qos juldyz shetelge «Astana Opera» teatrynyń atynan barǵandaryn maqtanysh tutady. «Basqa ártisterden, mysaly, Iаna Kochetkovadan («Shtats-Opera», Berlın) neoklassıkany úırenip, sátti qımyldaryn qaǵyp alǵyń kelip turady. Olardyń da bizdiń keıbir úlgilerimizge qyzyǵýshylyqpen qarap, kóp nárseni úırengisi keletindikterin baıqadyq. Al kórermen qýanyshynda shek joq. Nege deseńiz, Fransııada «Parıjdiń jalyny» óte sırek oryndalady. Bı sońynda bizge bir er kisi burylyp kelip, alǵan áserin jasyrmady: ««Parıj jalynyn» qansha márte kórsem de dál mundaı tamasha kóriniske buryn-sońdy kýá bolmappyn!» – dep Mádına qyzymyz qazaq baletiniń dańqy Fransııa sahnasynda asqaqtaǵanyn jetkizdi.
Jobanyń uıymdastyrýshylary M.Baspaeva men T.Gataýovtyń ónerine erekshe kóz tigip, qyzyǵýshylyq tanytqanǵa uqsaıdy. Olar keleshekte mundaı konsertterdi bizdiń juldyzdarymyzdyń qatysýymen Qazaqstanda, Astanada ótkizýdi kózdep qalypty. Mádınaǵa Eýropa horeograftary óte joǵary baǵa berip, sapardan soń Parıjde qalyp, Bordo teatrynda Djýletta partııasyn bıleýge usynys jasaǵan. «Men, árıne, bul usynysty qup alyp otyrmyn. Biraq «Astana Opera» teatrynyń atynan shyǵyp bıleımin. Qazir maǵan basqa teatrlarda jumys istep, tájirıbe jınaqtaý aýadaı qajet. Máselen, bizde tusaýy áli kesilip úlgermegen «Romeo men Djýletta» baletindegi arýdy men «Bordo» teatrynda alǵash oryndaǵaly otyrmyn. Usynys belgili qoıýshy horeograf Sharl Jıýdten kelip tústi. Shynymdy aıtsam, áli kúnge tańdaýdyń dál maǵan kelip tirelgenine esh sene alar emespin. Men úshin bul usynys tosyn oqıǵa bolǵanmen, bul maǵan laıyq partııa ekenin jáne de muny oıdaǵydaı oryndaıtynyma senimim kámil», – deıdi aldaǵy josparlary týraly oı bóliskenimizde M.Baspaeva.
Fransııa sapary aldynda qazaq baletiniń qos juldyzy «Astana Opera» teatrynda jan-jaqty daıyndyqtan ótti. Jańadan boı kótergen ǵımarat keńdigi, sahnasynyń jaryq ta jaılylyǵy jaǵynan tipti Elıseı alańy teatrynan áldeqaıda asyp túspese, olardan alasa tartpasy anyq degen pikir aıtady ártister. «Olardyń edeni bizdikine qaraǵanda qattyraq. Al balet adamy úshin eń basty eskeriler talap edenmen etene tyǵyz, osy jaǵynan bizdiń teatrdyń basqalarǵa qaraǵanda artyqshylyǵy ashyq baıqalyp turady. Ol barlyq eýropalyq standarttarǵa saı eńis qalypta jasalǵan. Sheteldik dostarym osyndaǵy fotolarymdy kórip, aldymen qaı jerde túskenimdi surap jatady. Tek eden men tutqalardyń ózin kórgende tańdanystaryn jasyra almaı qalady. Meniń basty armanym – qazaq baletin, teatrymyzdy búkil álemge tanytý. Sebebi, bul halqymyzdyń qaı elge de qaımyqpaı kórsetetin qazyna-baılyǵy bolyp sanalady», – deıdi Taıyr men Mádınanyń oılary bir jerge toǵysyp.
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
