Álem • 06 Tamyz, 2020

Saılaý aldyndaǵy dúrbeleń

180 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Belarýste 9 tamyzda prezıdenttik saılaý ótpek. Mejeli merzim jaqyndaǵan saıyn osy eldegi bıylǵy jyldyń basty saıası dodasynyń qyzyǵy men shyjyǵy bitpeı tur. О́tken aptada qazirgi memleket basshysy Aleksandr Lýkashenkoǵa qarsy jappaı sherý ótse, taıaýda eldegi jaǵ­daıdy ýshyqtyrýǵa keldi degen je­leý­­men birneshe sheteldik ustaldy.

Saılaý aldyndaǵy dúrbeleń

BBC agenttiginiń habarlaýynsha, 30 shildede el astanasy Mınskide 60 myń­nan astam adam sherýge shyqqan. Olar qazirgi prezıdent Aleksandr Lýka­shen­koǵa narazylyq bildirip, Svetlana Tıhanovskaıany qoldaıtynyn jetkizgen. Oppozı­sııa ókilderiniń aıtýynsha, Bela­rýs tarıhynda buryn-sońdy mundaı deń­geı­degi sherý bolǵan emes.

Kóshege shyqqan demonstranttar Bela­rýs­tiń memlekettik týyn da, oppo­zı­sııa­nyń aq-qyzyl tústi baıraǵyn da kóshe­de jelbiretken. Keı mıtıngshiler saıası tut­qyndardy bosatýdy, ózgeristi talap et­ken.

Turǵyndar narazylyǵynyń basty sebebi mynada. 9 tamyzda Belarýste prezı­denttik saılaý ótetinin joǵaryda aıt­tyq. Osy saıası dodaǵa oppozısııa atynan Sergeı Tıhanovskıı qatysýǵa nıet bildirgen. Biraq Belarýs ortalyq saılaý komıssııasy onyń ótinishin qabyldaǵan joq. Osydan keıin onyń jubaıy Svetlana Tıhanovskaıa saılaýǵa túsýge talpynyp, aqyry onyń kandıdattyǵy resmı bekitildi.

Iske belsene kiriskennen keıin, Svet­la­na hanymnyń jaqtastary kóshege shyǵa bastaǵan. Alǵashqyda myńdaǵan adam jı­nalǵan mıtıngten keıin narazylar sany ulǵaıa bastady. Osylaısha ótken beısenbide 60 myńǵa jýyq adam kóshege shyqty. Mıtıngke kelgen S.Tıhanovskaıa da alda-jalda prezıdenttik laýazymǵa saılansa, búkil saıası tutqyndardy bosatyp, jańadan saılaý ótkizýge ýáde berdi.

Jalpy, saılaý qarsańynda Belarýste árdaıym narazylyq aksııalary ótedi. Máselen, 2010 jyly on myńdaǵan adam qarsylyq bildirse, 2006 jáne 2017 jyldary da túrli mıtıngter uıymdastyrylǵan bolatyn.

Sarapshylar buǵan deıin aldaǵy saılaýda Aleksandr Lýkashenkonyń asyǵy alshysynan túsetinin boljaǵan-dy. Buǵan sebep jeterlik. El tizginin 25 jyl ustaǵan saıasatker áli de bıligin jalǵastyrýǵa múddeli. Onyń ústine, túrli agenttikter júr­gizgen saýalnama qorytyndysynda Lýka­shenkonyń bási joǵary tur. Áıtse de, ótken aptadaǵy narazylyq aksııasy «Bat­ka­nyń» kútpegen qıyndyqqa tap kelgenin ańǵartady.

Onyń ústine, taıaýda eldegi turaq­ty­­lyqty buzý úshin arnaıy keldi degen j­e­leý­­men Reseıdiń birneshe azamaty us­tal­dy. BELTA agenttiginiń taratqan máli­­me­tine súıensek, Belarýs mem­leket­tik qa­­ýipsizdik qyzmeti olardy «ChVK Vag­ne­­ra» áskerı kompanııasynyń múshe­le­ri dep tanyǵan.

Osyǵan baılanysty shuǵyl jınalys ótkizgen Belarýs prezıdenti Aleksandr Lýkashenko muny «tótenshe jaǵdaı» dep jarııalady. Ol Reseıdi «las nıeti» úshin kinálap, memlekettik qaýipsizdik komı­tetiniń tóraǵasyna jaǵdaıdy muqııat zert­teýdi tapsyrdy. Reseıdiń Bela­rýs­te­gi elshiligi Belarýs syrtqy ister mınıs­trli­ginen Reseı azamattarynyń ustalǵany týraly resmı habarlama alǵanyn aıtty.

Osydan keıin eldegi birqatar buqara­lyq aqparat quraly ustalǵandardyń pre­zıdent­tik saılaýda eldiń tynyshtyǵyn buzýǵa kelgenin jarysa jazyp jatyr. Keı medıa ókilderi ustalǵandardyń arasynda Donbasstaǵy qaqtyǵystarǵa qatysqan azamattar bar ekenin habarlady.

«Olardyń árqaısysynda kishkentaı qol júgi men úlken úsh chemodan boldy. Mınskige 24 shildeden 25-ine qaraǵan túni kelip, qonaqúıden 25 shildede shyǵýy kerek edi. Biraq olar qonaqúıde 27-ine deıin bolyp, aýmaqtaǵy basqa demalys ornyna kóship ketti. О́zderin ustaýy qatar­da­ǵy tý­rısterge uqsamaıdy, bári áskerı úlgide kıingen. Spırttik ishimdik iship, kóńil kóteretin oryndarǵa barǵan joq. О́zde­ri­ne nazar aýdartpaýǵa tyrysty. Qonaq­úı men sanatorııdiń aýmaǵyn muqııat zerttep júrdi. Búgin túnde memlekettik qaýipsizdik qyzmetiniń «A» toby OMON-nyń kómegimen 32 adamdy ustady», deıdi BELTA agenttigi.

Osy oqıǵadan keıin Belarýs Reseımen ara­daǵy shekaraǵa qosymsha kúsh tartyp, qaýipsizdikti kúsheıtti. Jalpy, «ChVK Vagnera» uıymynyń músheleri Taıaý Shyǵys pen Afrıkadaǵy qarýly qaq­tyǵystarǵa qatysqany esimizde. Reı­ter agenttigi olardyń Sırııa, Ýkraına úkimetine jasyryn baǵynatyn kúsh­terge kómek kórsetkenin jazady.

Germanııalyq Deutsche Welle gazeti Belarýs aýmaǵynan «ChVK Vagnera» uıy­my­nyń músheleri ustalýy kezdeısoq oqıǵa emes dep esepteıdi. Basylymnyń paıym­daýynsha, A.Lýkashenko osyndaı tásil arqyly halyqtyń qoldaýyna ıe bolýdy ­kózdeıdi. Buǵan deıin onyń saılaýy kezinde mıtıngter bastalyp, jasy­ryn uıymdar «maıdan» bastaýǵa tyrysatynyn aıtqan-dy.