Kezdesý barysynda kadrlardy daıarlaý salasyndaǵy túıtkildi máseleler, atap aıtqanda, «Jýrnalıstıka» mamandyǵynyń stýdentteri arasynda analıtıkalyq jáne tájirıbelik daǵdylardy damytý, naryqty teleradıo habarlaryn taratý salasyndaǵy mamandarmen qamtamasyz etý barysy aıtyldy. Kezdesý atalǵan vedomstvonyń Facebook-tegi resmı paraqshasynda tikeleı efırde kórsetildi.
– Búgingi oqıǵa – erteńgi tarıh desek, aqparatty tarıh betine qaldyratyn – tilshiler qaýymy. Ony biz kúndelikti bilip, kórip otyrmyz. Bul rette jýrnalıst mamanyn daıarlaý men jas tilshilerdiń kásibı biliktiligine qatysty aıtylatyn syn da, min de bar. Sondyqtan osy saladaǵy keıbir kókeıkesti máseleler boıynsha ortaq sheshimge kelý úshin tıisti memorandýmǵa qol qoıyldy. Memorandýmnyń negizgi maqsaty – salalyq jýrnalıstıkany daıyndaý men jumys isteıtin jýrnalısterdi qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrýǵa baǵyttalady. Bizdiń búgingi osyndaı qarym-qatynasymyz erteńgi BAQ salasynyń damýy men jetilýine óz septigin tıgizedi dep senemin, – dedi A.Balaeva.
HHI ǵasyr – joǵary tehnologııalardyń damyǵan zamany sanalady. Alaıda onyń jýrnalıstıka salasyna tıgizer paıdasy men zııany týraly pikir óte kóp. Osy joǵary tehnologııalardyń múmkindigin paıdalanyp, kásibı jýrnalıstermen qatar, áýesqoı azamattardyń da aqparat taratý salasyna aralasýy saldarynan ınfodemııa, ıaǵnı jalǵan málimetterdiń taralýyna jol ashylyp jatqany jasyryn emes. Osy máselege qatysty Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıtetiniń rektory Raısa О́skenbaeva oı bólisti.
– Bul kezdesý joǵary oqý oryndary úshin de, jalpy qoǵam úshin de asa mańyzdy. Sebebi biz sát saıyn jańartylyp otyratyn ǵalamdyq aqparattyq keńistikte ómir súrip jatyrmyz. Jýrnalıster – osy aqparatty jetkizýshiler, qoǵamdyq pikirdi qalyptastyrýshylar sanalady. Sondyqtan zamanaýı sıfrly dáýirde básekege qabiletti jýrnalıst mamandaryn daıarlaý – úlken mindet, – dedi R.О́skenbaeva.
Onyń aıtýynsha, atalǵan bilim ordasy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy negizinde 2009 jyly qurylypty. Mundaǵy maqsat – Qazaqstan ekonomıkasynyń IT salasyna qajet kásibı maman daıarlaý edi. Alaıda IT salasynyń aýqymy keń ekenin eskere otyryp, 2010 jyly osy joǵary oqý ornynda jýrnalıstıka salasynyń mamandaryn daıarlaý baǵdarlamasy qolǵa alyndy. Iаǵnı stýdentter «Bıznes-jýrnalıstıka, SMM jáne PR»; «Sıfrly jýrnalıstıka; «Teleradıo jýrnalıstıka»; «Halyqaralyq jýrnalıstıka jáne ınternet qaýipsizdigi» baǵdarlamalary boıynsha bilim alady. Ár baǵdarlama tıisti mamandyqqa negizdelgen. Árqaısysynyń jekelegen maqsaty bar. Sol arqyly ár baǵdarlamanyń talabyna jaýap beretin bilikti maman tárbıelenedi.
Tájirıbe almasýdyń mańyzdylyǵy men ýnıversıtet qabyrǵasynda shákirtterge kásibı jýrnalısterdiń bilim berýin L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov ta quptady.
– Birinshiden, qazir Qazaqstan ýnıversıtetteri avtonomııaǵa qaraı qadam basty. Jańa zań qabyldandy. О́zindik bilim baǵdarlamalaryn jasaýǵa múmkindik aldy. Osyny paıdalanyp, jýrnalıst daıarlaý úderisine «avtorlyq bilim baǵdarlamalaryn» engizýimiz kerek. Taıaýda Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ǵylymı dárejeden góri shyǵarmashylyq tájirıbeni qajet etetin qoldanbaly mamandyqtardyń qataryna jýrnalıstıkany da engizdi. Biz osy ıdeıany qoldaımyz. Jýrnalıstıka fakýltetine tájirıbesi mol jýrnalıster tartylýy kerek. Kandıdat, ǵylym doktory dep izdeýdiń qajeti joq, – dedi E.Sydyqov.
Ýnıversıtet basshysynyń aıtýynsha, bolashaq jýrnalıstiń ustahanasy – aýdıtorııa, ýnıversıtettiń ishi emes, BAQ, qaınaǵan orta, mekeme bolýy kerek. Máselen, Qazmedıa ortalyǵynda, telearnalar men radıolarda jýrnalıstıka kafedralarynyń fılıalyn ashý qajet. «Stýdentter sol jerde júrýi kerek. Bul qadam eń aldymen osy aqparat mekemelerine kerek. Sol kezde ǵana stýdentter jýrnalıstik sehty sezinip, aqparat daıyndaý úderisine tolyq sińise alady», dedi bilim ordasynyń rektory.
Sondaı-aq onlaın-kezdesýge qatysyp, sóz sóılegenderdiń qatarynda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Ǵalymqaıyr Mutanov, M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz óńirlik ýnıversıtetiniń basshysy Mahmetǵalı Sarybekov, M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory Darııa Qojamjarova, Q.A.Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń prezıdenti Bolatbek Ábdirasylov, «Turan» ýnıversıtetiniń rektory Rahman Alshanov boldy. О́zekti máseleni ortaǵa salǵan joǵary oqý oryndarynyń basshylaryna Aıda Balaeva shynaıy alǵysyn bildirdi.
– Búgin eń ózekti, kókeıkesti máselelerdi ortaǵa saldyq. О́z usynystaryńyzdy jetkizdińizder. Eń bastysy, bizben tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteýge nıetterińizdi bildirdińizder. Biz ony qýana-qýana qabyldaımyz. О́ıtkeni bizdiń mınıstrlik tek qana aqparat salasynda ǵana emes, jalpy quzyreti óte keń memlekettik organ sanalady. Sonyń ishinde jastar saıasaty, «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý, din, etnosaıasat máseleleriniń barlyǵyn qamtyp otyrǵan birden-bir memlekettik organ. Sondyqtan osy salalardyń barlyǵynda ózderińizben tyǵyz qarym-qatynasta bolýǵa jáne áriptestik ornatýǵa daıynbyz, – dedi vedomstvo basshysy.
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstriniń aıtýynsha, jýrnalıstıka – kúrdeli mamandyq. Sondyqtan elimizdegi BAQ jaıly aıtylatyn áńgime de, zertteıtin másele de, jetildiretin tustar da az emes. Buqaralyq aqparat quraldary myqty qoǵamnyń mádenıeti men talǵamy da, rýhanı deńgeıi de, azamattyq belsendiligi de joǵary bolady. Bul rette joǵary oqý oryndarynyń mamandardy daıyndaýy bilim berý mazmunymen tikeleı baılanysty. Joǵary oqý oryndaryndaǵy oqýdyń mazmundyq sapasyn jańǵyrtý, ony ýaqyt talabyna saı jetildirý máselesi óte ózekti taqyryp. Bul oraıda mınıstrlik oqý materıaldarynyń sapasyn qadaǵalap, qajet bolǵan jaǵdaıda olardyń mazmundyq jaǵyn birge saralap, birge ázirleý úshin áriptestik ornatýǵa qashanda daıyn ekeni aıtyldy. Bul qadam mınıstrlik pen joǵary oqý oryndary arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, stýdentterdiń naqty kásibı deńgeıin kóterýge múmkindik beredi.
– Dıplom alyp shyqqan jas jýrnalısterge taǵylatyn taǵy da bir syn – olardyń tájirıbelik turǵyda daıyn bolmaýy. Iаǵnı joǵary oqý ornynda beriletin teorııalyq bilimniń tájirıbemen ushtaspaýy. Kóp jaǵdaıda jas mamandar tájirıbeni jumysqa turǵan soń úırenýge májbúr. Bul oraıda stýdentterdiń tájirıbelik daǵdylaryn damytý úshin Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi jýrnalıstıka mamandyǵyn ıgerip jatqan stýdentterdi 1-kýrstan bastap memlekettik BAQ-tarda óndiristik tájirıbeden ótkizýge kómektesýge daıyn, – dedi A.Balaeva.
Vedomstvo basshysy jas mamandarǵa taǵylatyn syndy da eskerýsiz qaldyrǵan joq. Onyń aldyn alý úshin mınıstrlik arnaıy joba da ázirlepti.
– Joǵary oqý oryndaryndaǵy jas mamandardy naqty sala boıynsha daıarlaý, atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵy, ekonomıka, qarjy, medısına, ekologııa salalary jáne basqa da baǵyttar boıynsha úıretý isine kóp syn aıtylady. Bul oraıda mınıstrlik medıa salasynyń mamandaryn daıyndaý, qaıta daıarlaý jáne biliktiligin arttyrý boıynsha arnaıy joba ázirlep otyr. Sonymen qatar bilim berý júıesiniń deńgeıi men tıimdiligin arttyrý úshin jyl saıyn stýdentter arasynda «Úmit» shyǵarmashylyq baıqaýyn ótkizý josparlanyp otyr, – dedi mınıstr.
Onyń aıtýynsha, medıa saýattylyq máselesi de búgingi kúnniń kókeıkesti taqyrybyna aınaldy. Sebebi búgingi ınternet zamanynda túrli áleýmettik jeliler kóptegen jalǵan aqparattyń, zerttelmegen taqyryptyń taralýyna sebep bolyp jatady.
– Osy oraıda elimizdegi joǵary oqý oryndaryndaǵy jýrnalıstıka fakýltetterinde «medıa jáne aqparattyq saýattylyq» pánin engizýdi usynamyn. Baspasóz qoǵamnyń aınasy bolsa, jýrnalıst sol qoǵamǵa aqparatty jetkizetin tulǵa. Sondyqtan qoǵamnyń mádenıetin kóterip, talǵamyn qalyptastyrý, saýatyn arttyrý tilshiler qaýymyna artylatyn senim men mindet desek, artyq aıtqanym emes. Osy oraıda biz bir kelisimge kelip, oń nátıjelerge qol jetkizýge, birge qyzmet etýge aldaǵy ýaqytta da daıynbyz. Sizder aıtqan usynystardy zerdelep, sol baǵytta da jumys isteýge ázirmiz, – dedi A.Balaeva.
