Eń ozyq qoljetimdi tehnologııalardy paıdalaný (aǵylsh. Best Available Techniques) - EO-da jáne EYDU-nyń 39 elinde, sondaı-aq Reseı, Belarýs jáne Qytaıda ónerkásiptik kásiporyndarda qorshaǵan ortaǵa áserdi edáýir qysqartý úshin ozyq ekologııalyq taza tehnologııalardy engizý maqsatynda qoldanylatyn tásil. Bul qaǵıdat - salalar men baǵyttar boıynsha bólingen osyndaı tehnologııalardyń arnaıy anyqtamalaryn ázirleýdi kózdeıdi.
Elektr energetıkasyna EQT engizý jáne damytý energııa tıimdiligin arttyrýǵa jáne Qazaqstannyń osy strategııalyq mańyzdy salasyndaǵy iri ónerkásiptik qondyrǵylardan shyǵaryndylardy azaıtýǵa kómektesedi.
Ortalyq Azııa eli men aımaǵy tutastaı alǵanda eleýli ekologııalyq syn-qaterlerge tap bolyp otyr. EO tájirıbesi kórsetkendeı, EQT engizýmen baılanysty ıntegrasııalanǵan ekologııalyq ruqsattar jasyl ekonomıkaǵa kóshýdiń eń tıimdi quraldarynyń biri bolyp tabylady. Syn-qaterlerdi múmkindikterge aınaldyryp, EO tabıǵatty qorǵaýdy jaqsy basqarý úshin óńirdiń áleýetin arttyrýdy qoldaıdy.
Eýropalyq Odaqta EQT alǵash ret 1984 jyly О́nerkásiptik qondyrǵylardan aýanyń lastanýyna qarsy kúres jónindegi Eýropalyq Keńestiń Dırektıvasynda aıtylǵan. Tájirıbe kórsetkendeı, tehnologııanyń ómirlik sıkli tek osy tehnologııanyń jumysyn ǵana emes, sonymen qatar onyń dızaınyn, óndirisin, jumysyn, jóndeý jáne esepten shyǵarýdy da qamtýy kerek. Bul keıinirek 1996 jylǵy Lastanýdyń aldyn-alý jáne baqylaý jónindegi dırektıvadan kórinis tapty. 2010 jylǵy О́nerkásiptik shyǵaryndylar dırektıvasynda EQT termınine túpkilikti anyqtama berildi: «Eń ozyq qoljetimdi tehnologııalar - shyǵaryndylardyń shekti mánderin jáne aldyn alýǵa arnalǵan basqa da ruqsat berý sharttaryn qamtamasyz etý úshin naqty ádisterdiń praktıkalyq jaramdylyǵyn kýálandyratyn qyzmet pen jumys ádisterin damytýdaǵy eń tıimdi jáne ozyq kezeń, al maqsatqa laıyqsyz jerlerde - shyǵaryndylardy azaıtý jáne jalpy qorshaǵan ortaǵa áser etý».
Lastanýdyń aldyn-alý jáne baqylaýdyń Eýropalyq bıýrosy (EIPPCB) BREF dep atalatyn EQT boıynsha anyqtamalyq qujattardy shyǵarady. 2012 jyldan bastap BREF kezeń-kezeńmen EQT boıynsha Zańdy mindetti qorytyndylarmen birge júredi. Integrasııalanǵan ruqsattardy qoldanatyn qondyrǵy operatorlary jarııalanǵannan keıin 4 jyl ishinde EQT tujyrymdarynyń talaptaryn oryndaýǵa mindetti.
Jasyl kýrsqa sáıkes, EO 2050 jylǵa qaraı birinshi Klımattyq beıtarap kontınent bolýǵa nıetti jáne klımattyń ózgerýine qarsy kúres jáne tuıyq sıkl ekonomıkasyna kóshý jónindegi halyqaralyq seriktesterge qoldaý kórsetýdi jalǵastyrýǵa nıetti. EO klımat problemasy búkil halyqaralyq qoǵamdastyqtyń kelisilgen is-qımylyn talap etedi dep sanaıdy. Qazirgi pandemııa bizdiń barlyǵymyz planetamyz ben ózimiz úshin salaýatty jáne turaqty bolashaq úshin kúsh-jigerimizdi biriktirýge múddeli ekenimizdi kórsetti.
Qazaqstannyń Ekologııalyq kodeksiniń jańa redaksııasynyń jobasynda eń ozyq qoljetimdi tehnologııalar (EQT) qaǵıdattaryna kóshý kózdelgen, al 2019 jyly «jasyl» tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalar halyqaralyq ortalyǵynda (Ortalyq) osyndaı tehnologııalardyń tehnıkalyq anyqtamalyǵyn ázirleýge jaýapty «EQT bıýrosy» quryldy.
Ortalyqtyń málimetterine sáıkes, qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń elý iri kásipornynyń EQT qaǵıdattaryna mindetti kóshýi qarastyrylǵan.
Qazaqstanda eń kóp shyǵaryndylar energetıkalyq salaǵa tıesili, onda kómir generasııasynyń úlesi 70% quraıdy, bul rette negizgi otyn Ekibastuz kómir basseıniniń kúldiligi joǵary kómiri bolyp tabylady.
Ekologııalyq kodekstiń jańa redaksııasy áli qabyldanbaǵanyna qaramastan, Ekologııalyq kodeks tujyrymdamasynda jáne onyń jobasynda kózdelgen sharalar ekologııalyq tólemderdi eselik arttyrý esebinen yntalandyrý arqyly (2, 4 jáne 8 ese) birinshi sanattaǵy barlyq iri kásiporyndardy eń ozyq qoljetimdi tehnologııalarǵa birtindep kóshirýdi bildiredi. Nátıjesinde ekologııalyq tólemder boıynsha júkteme aıtarlyqtaı artady, bul kásiporyndardy belgili bir merzimge osy tólemderden bosatý úshin taza tehnologııalardy engizýge májbúr etedi.
Qazirgi ýaqytta «EQT bıýrosy» Ortalyqtyń ǵylymı-tehnologııalyq damý ofısimen birlesip, EO jáne Reseı elderindegi EQ-ǵa kóshý tájirıbesine arnalǵan ashyq vebınarlar serııasyn ótkizýde. Eýropalyq elderdiń elektr energetıkasyndaǵy EQT-ǵa kóshýdegi tájirıbesine arnalǵan eń taıaýdaǵy vebınar 2 jyldyń 2020 qyrkúıeginde ótti. Vebınar «Eýropalyq Odaq - Ortalyq Azııa: sý resýrstary, qorshaǵan orta jáne klımattyń ózgerýi salasyndaǵy yntymaqtastyq» (WECOOP) jobasynyń qoldaýymen uıymdastyrylady. Buryn Cheh Respýblıkasy Qorshaǵan orta Mınıstriniń orynbasary qyzmetin atqarǵan, EO zańnamasy boıynsha WECOOP negizgi sarapshysy, ǵylym doktory Vladıslav Bızek vebınardyń spıkeri boldy. Sarapshy qatysýshylarǵa EO úlgisimen ekologııalyq retteý negizderin, eń jaqsy qoljetimdi tehnologııalar men tehnıkalar (EQT), keshendi ruqsattar berý prosesi, energııa tıimdiligin arttyrý jáne shyǵaryndylardy azaıtý tehnologııalary týraly áńgimelep berdi.
