Oqıǵa • 16 Qyrkúıek, 2020

Altaıda aıý kóbeıdi

1354 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Altaıdyń asty-ústi baılyq eken dep kózsiz paıdalana berse bir kúni sarqylar edi. Sondyqtan osydan jıyrma jyldaı buryn Katonqaraǵaı memlekettik ulttyq tabıǵı parki qurylǵan. Qoryqshylar ań-qusyn, orman-toǵaıyn qorǵaýǵa alyp, ańshylar myltyqtaryn súıep qoıýǵa májbúr bolǵan.

Altaıda aıý kóbeıdi

Sodan beri tabıǵatta ań sany artqany bolmasa, kemigen joq. Balyǵy týlap, qusy shýlaıdy. Elik­tiń áýpili jaqynnan estiledi. Ormandy al­batty otaýǵa da jol joq. Qysy-jazy ınspektorlardyń qadaǵalaýynda.

Ań sanyn tabıǵat ózi rettep otyrǵanymen, keıbir jaǵdaıda adamnyń da áseri bolýy kerek sııaqty. Olaı deıtinimiz, soń­ǵy jyldary ulttyq parktiń aýma­ǵyn­da qaban shoshqa qaptap ketken. Olardyń kóbeıýi basqa túz janýarlarynyń ósýine zııanyn tıgizip otyrǵan kórinedi.

– Sońǵy on jylda qaban kóbeıip ketti. Onyń kesiri elikke, jerge uıa salatyn qustarǵa tıedi eken. Eliktiń laǵyn, qustardyń jumyrtqasyn jep qoıady. О́zderi úıir-úıirimen júredi. Tabıǵat ózi retteı almaıtyn janýarlardyń sanyn rettep qoıý kerek sııaqty, – deıdi «Rahman» ormanshylyǵynyń qyzmetkeri Nurjan Ahetov.

Taýdyń kóleńkeli, sazda­ýyt jerlerin mekendeıtin qabandar bir toraılaǵanda on shaqtysyn týady. Ań-qustardan bólek adamdarǵa da bálendeı paıdasy joq. Kerisinshe shabyn­dyq jerlerin qoparyp, oıranyn shyǵaryp ketedi.

1

Sonymen qatar ulttyq park aýmaǵynda aıý kóbeıgen. Qas­qyr da az emes. Katonqaraǵaı memle­kettik ulttyq tabıǵı parkiniń janýarlar álemin qorǵaý jáne óndirý bóliminiń bastyǵy Erik Qasymovtyń málimetinshe, aıý sońǵy sanaq boıynsha 250-den assa, qasqyr 100-diń aınalasyn­da. Túz taǵysy eldiń baǵyp otyr­ǵan malyna ǵana emes, elik-maralǵa, taýeshkige de aýyz salady. Jortyp júrgen júz qasqyr jylyna júzdegen asha tuıaqtyny joq qylary sózsiz. Al sońǵy tórt jyldan beri atýǵa ruqsat joq. 

Altaıda qar qalyń bolǵan­dyqtan, jyrtqyshtan qashqan elik-maraldarǵa azyq tabý da tym ońaı emes. Kúngeı betterde tebindegenmen, qosymsha qorek qajet. Sol úshin ulttyq parktiń ınspektorlary tuıaqtylardyń kóp shoǵyrlanǵan aýmaqtarynda qysqy jem-shóbin daıyndap, naýalaryna tuz salady. Aǵashtyń búrin baılaıdy. Tabıǵat janashyrlarynyń bıotehnıkalyq is-sharalary munymen aıaqtalmaıdy. Qystaı reıd jasap, qalyń qardan naýaǵa, jalaqqa jete almaı jatqan maral­darǵa atpen jol basyp beredi.

Inspektorlardyń endigi jumysy – kúzgi sanaq. Altaıǵa aýǵan, Altaıdan aýǵan ań-qus­tardyń sanyn mólsherlep, qaǵazǵa túsiredi.

 

Shyǵys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar