Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev pen AQSh Prezıdenti B.Obamanyń BIRLESKEN MÁLIMDEMESI

11 sáýirde Vashıngtonda ótken kezdesýdiń barysynda Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev pen AQSh Prezıdenti B.Obama Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti nyǵaıtý máselelerin talqylady ári ıadrolyq qaýipsizdikti jáne taratpaý úderisin, Ortalyq Azııadaǵy óńirlik turaqtylyqty kúsheıtý, sondaı-aq ekonomıkalyq órkendeý men jalpyǵa ortaq qundylyqtardyń ıgiligi jolyndaǵy ózderiniń ekijaqty yntymaqtastyǵyn belsendi ete túsýge umtylysyn qýattady.

Iаdrolyq qaýipsizdik pen taratpaý: Memleketter basshylary Qazaqstan Res­pýblıkasy men Amerıka Qurama Shtat­tarynyń arasyndaǵy 15 jyldyq tyǵyz yntymaqtastyqtyń mańyzyn jáne Qazaqstan men búkil álemdegi ıadrolyq qaterdi azaıtý isindegi tabysty atap ótti. Olar ıadrolyq qarýdan ada álemge qatysty ózderiniń kózqarastaryn baıan etti. AQSh Prezıdent N.Nazarbaevtyń eldi bas­qarýyn, sondaı-aq Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaý isine qosqan úlesin joǵary baǵalaıdy. Eki eldiń Prezıdentteri Qaterdi birlese azaıtý jónindegi baǵdarlamanyń tabysty júzege asyrylýyn jáne jalǵasyp jatqan yntymaqtastyqty, sonyń ishinde Aqtaý­daǵy BN-350 ıadrolyq reaktoryn qolda­nys­tan shyǵarý, Almatydaǵy ortalyq anyqtamalyq zerthana qurylysyn qana­ǵat­taný sezimimen atap ótti. Yntymaqtastyq sonymen birge Alataýdaǵy zertteý reak­toryn rekonstrýksııalaý jáne sonda saqtaýly joǵary baıytylǵan ýrandy joıý máselelerinde de júzege asyrylyp jatyr, munyń ózi Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıttiń mazmundamasynda kózdelgen. Prezıdent N.Nazarbaevqa onyń Qazaq­stan terrıtorııasynda Iаdrolyq otynnyń halyqaralyq bankin qurý jónindegi usynysyna alǵys aıta kelip, Prezıdent Obama Qazaqstannyń MAGATE basqarý­shy­larynyń keńesi quramyna kirý nıetine qoldaý bildiretinin málimdedi. Qazaqstan Prezıdent Obamanyń Pragada aqsaýly ıadrolyq materıaldardyń senimdi qorǵalýyn qamtamasyz etý jónindegi is-áreketterdi jedeldetýge shaqyrǵan sózine qoldaý retinde burynǵy ıadrolyq polıgondaǵy jumystardy tezdetýge umtylatyn bolady. Aýǵanstan: Prezıdentter Aýǵanstandaǵy jaǵdaıǵa baılanysty týyndaǵan jalpy qaterler men qyr kórsetýlerdiń aýqymyn eki jaqtyń da túsinetinin atap ótti. Prezıdent Obama Qazaqstanǵa Aýǵan­stan halqyna gýmanıtarlyq, ekonomıka­lyq jáne bilim berý turǵysynan kómek kórsetý, sonyń ishinde Qazaqstan Respýb­lıkasy Úkimetiniń aýǵan stýdentterin Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynda oqytýdyń jańa baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa 50 mıllıon dollar bólý jónindegi sheshimine rızalyǵyn bildirdi. Prezı­dentter Qazaqstannyń Soltústik toraptaǵy atqarar rólin arttyrýdyń joldaryn talqylady jáne AQSh-qa Qazaqstan terrıtorııasy arqyly júk jetkizýdi júzege asyrýǵa múmkindik beretin eki jaqty jańa kelisimdi qabyl aldy. Investısııalar men saýda: Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýdaǵy jetistikterin tanyp-bile otyryp, AQSh aldaǵy kezde de Ekonomıkalyq  damý baǵ­darlamasy men Qazaqstan men AQSh ara­syndaǵy memlekettik-jekeshe ekonomıka­lyq áriptestikti damytý bastamasynyń aıasynda Qazaqstannyń kóp salaly ekono­mıkasynyń órkendeýine qoldaý kórsete beretin bolady. Memleket basshylary ekijaqty ekono­mıkalyq ózara yqpaldastyqtyń aǵymdaǵy jaı-kúıin oń baǵalady. Olar Qazaq­stannyń BSU-ǵa kirýin aıaqtaý jónindegi kúsh-jigerdi eseleýge jáne Ortalyq Azııadaǵy saýda jáne ınvestısııalar jónindegi aralyq kelisim jumysyna qoldaý bildirýge kelisti. Prezıdentter eki memleket arasyndaǵy uzaq merzimdi energetıkalyq áriptestiktiń mańyzdylyǵyn qýattady. Qurama Shtattar Qazaqstannyń jetekshi álemdik ýran óndirýshi retinde kórinýin quptaıdy, munyń ózi energııa resýrstaryn jahandyq jetkizip berýdi ártaraptandyrý salasynda mańyzdy oqıǵa boldy. Qazaqstan men Qurama Shtattar ıadro­lyq energetıka jáne balamaly energııa kózderin damytý salasyndaǵy ynty­maq­tastyqty nyǵaıtý nıetin bildirdi. Kósh­basshylar ekijaqty ǵylymı-tehnıkalyq kelisimge qol qoıylýyn qanaǵatpen atap ótti, bul kelisim osy saladaǵy ynty­maq­tastyq pen aıyrbasty arttyrýǵa múmkindik beredi. Taraptar aýyl sharýashylyǵy salasyn­daǵy ekijaqty iri kommersııalyq joba­lardy yntalandyrýǵa ázirlikteri týraly málimdedi, bul jobalar BUU men AQSh-tyń jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi bastamalaryn damytýǵa súbeli úles qosa alar edi. Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy eki­jaq­ty konsýltasııalar: Eki eldiń kóshbasshylary ústimizdegi jyldyń 8-9 naýryzynda Vashıngtonda ótken jyl saıynǵy ekijaqty konsýltasııalardyń birinshi sessııasynyń ótkizilýin quptady, olardyń maqsaty – qaýipsizdik jáne taratpaý, ámbebap qundylyqtar salasyn­daǵy yntymaqtastyq máselelerin, ekono­mıka jáne energetıka salasyndaǵy eki­jaqty áriptestik máselelerin qosa alǵanda ekijaqty qarym-qatynastyń barlyq qyrlaryn damytý. Demokratııa: Qurama Shtattar Qazaqstandy óziniń alysty kózdeıtin Adam quqyǵy salasyndaǵy 2009-2012  jyldarǵa arnalǵan Ulttyq is-qımyl jospary men 2010-2020 jyldarǵa arnalǵan Quqyqtyq saıasat tujyrymdamasyn óristetýge shaqyrady. Qurama Shtattar Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń óziniń buqaralyq aqparat quraldaryn lıberalızasııalaý jáne saıası júıeni demokratııalandyrý, sonyń ishinde quqyqtyq reforma júrgizý jolymen demokratııalandyrý jónindegi kúsh-jigerine qoldaý kórsetýge ázirligin bildiredi. Áleýmettik júıeler arasyndaǵy baı­lanystardy nyǵaıtý: Prezıdent Obama men Prezıdent Nazarbaev úkimettik emes uıymdardy, dinı uıymdar men bilim berý mekemelerin qosa alǵanda amerıkalyq jáne qazaqstandyq azamattyq qoǵamdar arasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtýdyń mańyzdylyǵyn atap kórsetti. N.Nazarbaev B.Obamanyń  Kaırdegi  sózin jáne musyl­man álemimen baılanysyn quptady. Prezı­dentter turaqty qoǵamdardy damy­týdaǵy dinı erkindik pen tózimdilikke aıryqsha mán berip, Qazaqstannyń EQYU-ǵa jáne IKU-ǵa tıisinshe 2010 jáne 2011 jyldarǵy tóraǵa retindegi kúsh-jigerine óz qoldaýlary týraly málimdedi. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tastyq jónindegi uıym (EQYU):  Prezı­dent Obama burynǵy Keńes Odaǵy res­pýblıkalarynan birinshi bolyp EQYU-ǵa tóraǵalyq estafetasyn qabyldaǵan Qa­zaqstannyń bul uıymǵa tóraǵalyǵynyń tarıhı mánin atap kórsetti. Kóshbasshylar Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyna qatysty máselelerdi, sondaı-aq Qazaq­stannyń EQYU sammıtin ótkizý týraly usynysyn talqylady. Olar Qazaqstannyń Aýǵanstandy turaqtandyrý úderisine EQYU-nyń  áldeqaıda keńirek qatysýyna járdemdesý, Qazaqstanda adamı ólshemder salasyndaǵy mindettemelerdi oryndaý jóninde Sholý konferensııasyn ótkizý jónindegi, sondaı-aq Korfý úderisin jedeldetý maqsatyndaǵy oń bastamalaryn atap ótti. Qurama Shtattar men Qazaqstan EQYU sammıtiniń negizgi kún tártibin ázirleýde yntymaqtasýǵa ýaǵdalasty.